(ភ្នំពេញ).៖ ពិធីប្រុងពលីបើកការដ្ឋានព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ដ ឆ្នាំ២០២៦ បានប្រព្រឹត្តទៅក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី ប្រធានសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា និងជាប្រធានគណៈកម្មការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ត នាព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្ដវត្តភ្នំ រាជធានីភ្នំពេញ។ ពិធីនេះក៏មានការអញ្ជើញរួមដំណើរដោយ ឯកឧត្តម ឃួង ស្រេង អភិបាល នៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោក លោកស្រី សមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលស.ស.យ.ក. និងគណៈកម្មាធិការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្តជាច្រើនរូប។គោលបំណងសំខាន់នៃការរៀបចំពិធីប្រុងពលីនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីបួងសួងដល់វត្ថុសក្តិសិទ្ធិទាំងឡាយ ម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី ទេវតាថែរក្សានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សូមឱ្យការសាងសង់ទីតាំង និងការរៀបចំនានានៃព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្រ្កាន្ត ឆ្នាំ២០២៦ ដំណើរការទៅដោយរលូន និងមានសេចក្តីសុខ សិរីសួស្តីដល់ក្រុមការងារគ្រប់គ្នា។គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា គណៈកម្មការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ដ បានរៀបចំពិធីប្រុងពលីបើកការដ្ឋានសាងសង់ស្របតាមជំនឿដែលជាទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីខ្មែរ។ ថ្នាក់ដឹកនាំស.ស.យ.ក. តែងតែគោរពប្រតិបត្តិតាមជំនឿ និងទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ ជាពិសេសនៅទីតាំងតំបន់ជាទីគោរពសក្ការៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ៕

(អន្តរជាតិ)៖ ត្រីឆ្លាម Greenland ( Somniosus microcephalus ) គឺជាសត្វសមុទ្រទឹកជ្រៅដែលធ្វើចលនាយឺតៗ ល្បឿនជាមធ្យមរបស់ពួកវា ០.៣ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី (០.៧៦ ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង) គឺយឺតណាស់ ដែលពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ត្រីឆ្លាមដេកលក់" ហើយពួកវាអាចបង្កើនល្បឿនរបស់វា បានតែសម្រាប់ការផ្ទុះខ្លីៗប៉ុណ្ណោះ។ ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាត្រីឆ្លាមមួយក្នុងចំណោមត្រីឆ្លាមធំជាងគេបំផុត នៅលើពិភពលោក ដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែល នឹងត្រីឆ្លាមពណ៌ស។ ពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានប្រវែងរហូតដល់ 6.4 ម៉ែត្រ (21 ហ្វីត) និងធ្ងន់រហូតដល់ 1,000 គីឡូក្រាម (2,100 ផោន) ទោះបីជាត្រីឆ្លាម Greenland ធម្មតាមានទម្ងន់ប្រហែល 400 គីឡូក្រាម (880 ផោន) និងមានប្រវែងប្រហែល 2.44 ទៅ 4.8 ម៉ែត្រ (18 ទៅ 15.7 ហ្វីត) ក៏ដោយ ហើយមនុស្សបានដឹងតិចតួចណាស់អំពីជីវិត របស់ត្រីឆ្លាម Greenland ពីព្រោះវារស់នៅក្នុងទឹកងងឹត និងត្រជាក់ខ្លាំងក្រោមបាតសមុទ្រ។ នេះបើតាមវេបសាយ Oceanwide Expeditions ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា ពួកវាឈានដល់ភាពពេញវ័យដែលអាចបង្កាត់ពូជបាននៅអាយុ 150 ឆ្នាំ ហើយមានអាយុកាលប៉ាន់ស្មានប្រហែល 400 ឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាក្លាយជា សត្វឆ្អឹងខ្នងដែល រស់នៅបានយូរបំផុតនៅលើភពផែនដី។ទឹកកាន់តែត្រជាក់ ត្រីឆ្លាម Greenland កាន់តែសប្បាយចិត្ត ត្រីឆ្លាមទាំងអស់មានឈាមត្រជាក់ ប៉ុន្តែប្រភេទសត្វជាក់លាក់នេះពិតជារីកចម្រើននៅក្នុងបរិយាកាសត្រជាក់។ ត្រីឆ្លាម Greenland ចូលចិត្តស្នាក់នៅក្នុងទឹកដែលមានសីតុណ្ហភាពចាប់ពី -១ ដល់ ១០°C (៣០.២ ដល់ ៥០°F) ហើយពួកវាធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ផ្នែកត្រជាក់បំផុតនៃទឹកជារៀងរាល់រដូវ។ ជាការពិតណាស់ ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាប្រភេទត្រីឆ្លាមតែមួយគត់ដែលអាចទ្រាំទ្រនឹងលក្ខខណ្ឌអាកទិកពេញមួយឆ្នាំ។ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាសត្វឆ្អឹងខ្នងដែលរស់នៅបានយូរបំផុតរបស់ផែនដី ដោយវិភាគភ្នែករបស់ត្រីឆ្លាម Greenland អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញលទ្ធភាពដែលត្រីទាំងនេះអាចរស់នៅបានដល់អាយុ ៤០០ ឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនេះ។ ការវិភាគជាលិកាត្រីឆ្លាមទាំងអស់បានបង្ហាញថា អាយុកាលរបស់ត្រីឆ្លាម Greenland មានចន្លោះពី ២៥២ ទៅ ៥១២ ឆ្នាំ ដោយ ៣៩០ ឆ្នាំជាមធ្យម ហើយពួកវានឹងក្លាយជាសត្វឆ្អឹងខ្នងដែលរស់នៅ បានយូរបំផុតដែលវិទ្យាសាស្ត្រទទួលស្គាល់។

(សង្គម)៖ ការកែសម្ភស្សមានច្រើនប្រភេទការកែដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ និងកែដោយការវះកាត់ហើយការ កែទាំងនេះមិនមែនសុទ្ធតែ ជារឿងមិនល្អនោះទេពីព្រោះការកែសម្ពស្សទាំង២ប្រភេទនេះពិតជាបានកែបញ្ហា និងលើកសម្រស់របស់ស្ត្រី និងបុរសគ្រប់រូបឱ្យកាន់តែមានភាពស្រស់ស្អាត សង្ហារ និងក្មេងជាងវ័យថែមមួយកម្រិត ប៉ុន្តែប្រសិនបើកែខុសនោះ យើងនឹងមានវិប្បដិសារីចំពោះខ្លួនឯង និងអាចធ្វើខូចខាតដល់ សម្រស់ធម្មជាតិបានថែមទៀតផង។ ជាក់ស្ដែង នារីស្រស់សោភាម្នាក់មានគណនីហ្វេសបុក Jinn Yuan បានធ្វើការចែករំលែកបទដ៏ឈឺចាប់បំផុតថា «ស្ដាយក្រោយខ្លាំងណាស់ធ្វើច្រមុះលើកទីមួយក៏ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យ មិនស្អាតហើយត្រូវព្យាបាលខ្លួនឯងអស់រាប់ពាន់ដុល្លារមិនទៅដែរហ៊ានដែលធ្វើការទេ ពីព្រោះច្រមុះមិនស្អាតហើយភ័យខ្លាចខ្លាំងណាស់នៅពេលដែលចេញទៅក្រៅម្ដងណាក៏ដោយខ្មាស់គេ។ លុយដែលខ្ញុំបានចំណាយធ្វើច្រមុះរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមិនត្រូវការយកមកវិញទេហើយខ្ញុំសូមផ្ដាំថាមុននឹងធ្វើច្រមុះសូមពិនិត្យមើលពេទ្យអោយត្រឹមត្រូវនិងរកកន្លែងធ្វើឲ្យបានល្អ។តើមានបងប្អូនណាស្គាល់កន្លែងធ្វើច្រមុះណាដែលល្អទេកន្លែងពេទ្យណាដែលគេអាចកែច្រមុះយើងបានល្អស្អាតវិញហើយនឹងអាចទុកចិត្តបានមិនមានសុវត្ថិភាពល្អ។ សូមផ្ដាំមួយទៀតថាទោះបីជាច្រមុះគេធ្វើមួយឆ្នាំពីរឆ្នាំក៏ដោយ ប្រសិនបើច្រមុះគេមានបញ្ហាអ្នកឯងត្រូវទទួលខុសត្រូវមិនមែនអ្នកឯងប្រើពាក្យសម្ដីបែបនោះទេ»។នេះគឺជាបទពិសោធន៍មួយសម្រាប់មិត្តនារីៗគ្រប់រូបត្រូវពិចារណា និងគិតឱ្យច្បាស់លាស់ ការកែសម្ភស្ស នៅប្រទេសជឿនលឿនណាក៏មានដែរ ព្រោះវាជាស្ពានមួយចម្លងមនុស្សប្រុសស្រីទៅរកភាពស្រស់ស្អាត និងកាន់តែជឿជាក់ជាងមុន ប៉ុន្តែមុននឹងសម្រេចចិត្តក្នុងកែសម្ពស្ស ពិសេសការកែដោយការវះកាត់នេះតែម្ដង សូមពិចារណាឱ្យបានម៉ត់ចត់ ស្វែងរកឃ្លីនិកដែលមានការទទួលស្គាល់ពីក្រសួង សុខាភិបាលក្នុងប្រទេស ឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត ហើយពិគ្រោះយោបល់ពីវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញឱ្យបានច្រើននាក់មុនធ្វើការសម្រេចចិត្ត។

(ប្រវត្តិសាស្ត្រ)៖ ភាពលោភលន់ ការដណ្ដើមចង់បានអំណាច ជាធម្មជាតិរបស់សត្វលោក និងប្រទេសទាំងអស់ នៅលើពិភពលោកនេះហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីការឈ្លានពាន ការដណ្ដើមទឹកដី និងទ្រព្យសម្បតិ្ត ផ្ទាល់ខ្លួនបានឡើយ ប្រសិនបើយើងជាមនុស្ស ឬជាប្រទេសដែលទន់ខ្សោយ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក មានប្រទេសជាច្រើនដែលបានបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែកធំដោយសារសង្រ្គាម ការឈ្លានពាន ឬការចុះសន្ធិសញ្ញាផ្សេងៗ ហើយរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ទឹកដីទាំងនោះបានក្លាយជាកម្មសិទ្ធិដាច់ខាត របស់ប្រទេសផ្សេង ដោយមិនអាចទាមទារមកវិញបានឡើយ។ តើលោកអ្នកដឹងទេនេះជាប្រទេសចំនួន៣ រួមទាំងកម្ពុជាយើងផងដែរ ដែលបានបាត់បង់ទឹកដីជាអចិន្ត្រៃយ៍ដែលមិនបកក្រោយវិញបាន៖ ១. អាណាចក្រខ្មែរយើងបានបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម និងកោះត្រល់ ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម (ភាគខាងត្បូងវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន) បានចាប់ផ្តើមបាត់បង់បន្តិចម្តងៗចាប់ពីសតវត្សទី១៧ ហើយមូលហេតុនៃការបាត់បង់នេះក៏ដោយសារការចុះខ្សោយ នៃអំណាចកណ្តាល និងការហូរចូលនៃជនជាតិយួនយ៉ាងច្រើនមកលើទឹកដីខ្មែរ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ បារាំងបានកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមឱ្យទៅរដ្ឋាភិបាលបាវដាយ (វៀតណាម) គ្រប់គ្រងជាផ្លូវការ ហើយទោះបីមានការតវ៉ាជាច្រើនទសវត្សរ៍ ក៏ដែនដីនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន របស់វៀតណាមក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិបាត់ទៅហើយ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់សភាបារាំង (French National Assembly) ដែលបានចុះថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៩ ដែលបានផ្ទេរទឹកដីកូសាំងស៊ីន (Cochinchine) ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម និងឯកសារបណ្ណសារដ្ឋានជាតិបារាំង (Archives Nationales d'Outre-Mer) ដែលរក្សាទុកនូវផែនទី និងកិច្ចព្រមព្រៀងនានាក្នុងសម័យអាណាព្យាបាល។២. ប្រទេសម៉ិកស៊ិកបានបាត់បង់ទឹកដីជាងពាក់កណ្តាលទៅអាមេរិក កាលពីមុនរដ្ឋធំៗរបស់អាមេរិកបច្ចុប្បន្នដូចជា California, Texas, Nevada, Utah, និង Arizona គឺជាដីរបស់ម៉ិកស៊ិកទាំងអស់។ សង្រ្គាមរវាងអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិកក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨៤៦-១៨៤៨។ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញា Guadalupe Hidalgo, ម៉ិកស៊ិកត្រូវបានបង្ខំឱ្យលក់ និងប្រគល់ដីជាង ២,៥ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ឱ្យទៅអាមេរិក។ បច្ចុប្បន្ន ដីទាំងនេះគឺជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំង ក្លារបស់អាមេរិក ហើយម៉ិកស៊ិកគ្មានផ្លូវនឹងយកមកវិញបានឡើយ។នេះបើតាមសន្ធិសញ្ញា Guadalupe Hidalgo (Treaty of Guadalupe Hidalgo, 1848)ជាឯកសារច្បាប់ផ្លូវការដែលបញ្ចប់សង្រ្គាម និងកំណត់ការផ្ទេរដីទៅឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ណសារដ្ឋានជាតិអាមេរិក។ ៣. ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានបាត់បង់ទឹកដីក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ កាលពីមុនឆ្នាំ ១៩៤៥ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានទំហំធំជាងបច្ចុប្បន្នឆ្ងាយណាស់ ប៉ុន្តែដោយសារការចាញ់សង្រ្គាមលោកលើកទី២បណ្ដាលឱ្យ ទឹកដីផ្នែកខាងកើតនៃទន្លេ Oder និង Neisse (ដូចជាតំបន់ Silesia, Pomerania និង East Prussia) ត្រូវបានកាត់ទៅឱ្យ ប្រទេសប៉ូឡូញ និង សហភាពសូវៀត (បច្ចុប្បន្នជារុស្ស៊ី) ដោយអាល្លឺម៉ង់បានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់ព្រំដែនថ្មីនេះជាផ្លូវការ ដើម្បីសន្តិភាពយូរអង្វែង។នេះបើយោងតាមសន្និសីទ Potsdam (Potsdam Conference, 1945): ដែលកំណត់ព្រំដែនថ្មីនៅទន្លេ Oder-Neisse និងសន្ធិសញ្ញា "Two Plus Four Agreement" (1990) ដែលអាល្លឺម៉ង់បង្រួបបង្រួមជាតិ និងចុះហត្ថលេខាបោះបង់ការទាមទារដីធ្លីដែលបាត់បង់ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ជាស្ថាពរ។ការបាត់បង់ទឹកដីដែលមិនអាចយកដីមកវិញបានគឺអាស្រ័យលើកត្តារួមមាន ច្បាប់អន្តរជាតិ នៅពេលមានសន្ធិសញ្ញាទទួលស្គាល់ព្រំដែនជាផ្លូវការ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងការពារស្ថានភាពនោះ។ ប្រជាសាស្ត្រ នៅពេលដីនោះប្តូរម្ចាស់រាប់រយឆ្នាំ មនុស្សដែលរស់នៅលើដីនោះលែងជាជនជាតិដើមម្ចាស់ដីទៀតហើយ (ឧទាហរណ៍៖ នៅកាលីហ្វ័រញ៉ា ឥឡូវមានតែជនជាតិអាមេរិក)។ កម្លាំងយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសដែលដណ្តើម បានដីនោះ ច្រើនតែជាប្រទេសដែលមានអំណាចខ្លាំងដែលធ្វើឱ្យប្រទេសម្ចាស់ដីដើមមិនហ៊ាន ប្រើកម្លាំងបាយដណ្តើមយកវិញ។

(បច្ចេកវិទ្យា)៖ យុទ្ធសាស្ត្រ សង្គ្រាមមិនសមមាត្រ របស់អ៊ីរ៉ង់ បានក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បានប្រើប្រាស់អាវុធដែលមានតម្លៃទាបបំផុត ដើម្បីបំផ្លាញ ឬបង្កការខូចខាត ដល់បច្ចេកវិទ្យាលំដាប់ពិភពលោករបស់អាមេរិក។ បើតាមស្ថាប័នស្រាវជ្រាវយោធា និងសន្តិសុខ CSIS (Center for Strategic and international study និង IISS international Institute for strategic study ដែលជាស្ថាប័នវាយតម្លៃសមត្ថភាពយោធា និងតម្លៃអាវុធសកល។ នេះគឺជាប្រភេទអាវុធទំនើបៗរបស់អាមេរិក ដែលមានតម្លៃថ្លៃមហាសាល ហើយត្រូវបានកម្ទេច ឬវាយប្រហារដោយអាវុធតម្លៃថោករបស់អ៊ីរ៉ង់៖១. ដ្រូនចារកម្មយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Reconnaissance UAVs) គឺជាឧទាហរណ៍ដែលច្បាស់បំផុត នៃការខាតបង់ថវិកាដ៏ធំធេងរបស់អាមេរិក។ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ អ៊ីរ៉ងង់បានបាញ់ទម្លាក់ដ្រូនអាមេរិក RQ-4A Global Hawk នេះនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz។ ដ្រូនចារកម្មអាមេរិកនេះមានតម្លៃប្រហែល ២២០ លានដុល្លារ ក្នុងមួយគ្រឿង (ថ្លៃជាងយន្តហោះចម្បាំង F-35 ទៅទៀត)។ ខណៈមីស៊ីលការពារអាកាសរបស់អ៊ីរ៉ង់ 3rd Khordadដែលជាផលិតក្នុងស្រុកមានតម្លៃត្រឹមតែប្រហែល ២-៣ លានដុល្លារ ប៉ុណ្ណោះ។ ដ្រូនចារកម្ម MQ-9 Reaper ត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់ដោយក្រុមហ៊ូធីដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីរ៉ង់នៅយេម៉ែន និងសមុទ្រក្រហម ដ្រូននេះមានតម្លៃប្រហែល៣០លានដុល្លារក្នុងមួយគ្រឿង ចំណែកអាវុធដែលអ៊ីរ៉ង់ប្រើគឺជា មីស៊ីលប្រភេទ Sayyad ឬ 358 (Loitering Missile) ដែលមានតម្លៃធូរថ្លៃខ្លាំង។ នេះបើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់ US Central Command (Centcom)។ ២. រថក្រោះធុនធ្ងន់ និងរថពាសដែក (Main Battle Tanks & AFVs) ទោះបីជារថក្រោះអាមេរិកត្រូវបានគេស្គាល់ថា មានពាសដែកក្រាស់បំផុត ក៏វានៅតែរងគ្រោះដោយសារមីស៊ីលតម្លៃថោករបស់អ៊ីរ៉ង់ដូចជា M1 Abrams ក្នុងជម្លោះនៅអ៊ីរ៉ាកក់ និងយេម៉ែន រថក្រោះនេះត្រូវបានកម្ទេចជាច្រើនគ្រឿង ហើយវាតម្លៃអា ប្រហែល ៩ ទៅ ១០ លានដុល្លារ ក្នុងមួយគ្រឿង។ មីស៊ីលប្រឆាំងរថក្រោះ Toophan របស់អ៊ីរ៉ង់(កែច្នៃពី TOW របស់អាមេរិក) ឬ Dehlavieh (កែច្នៃពី Kornet របស់រុស្ស៊ី) ដែលមានតម្លៃត្រឹមតែ ២ ទៅ ៣ ម៉ឺនដុល្លារ។៣. នាវាចម្បាំង និងនាវាដឹកជញ្ជូន (Naval Vessels) ក្នុងជម្លោះនៅសមុទ្រក្រហមនាពេលថ្មីៗនេះ អាវុធអ៊ីរ៉ង់បានបង្កការខូចខាតដល់នាវាអាមេរិកដូចជា នាវា Destroyer ថ្នាក់ Arleigh Burke ទោះបីមិនទាន់មាននាវាណាមួយលិច ប៉ុន្តែការវាយប្រហារដោយដ្រូន និងមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ បានធ្វើឱ្យអាមេរិកខាត បង់ធ្ងន់ធ្ងរលើ "ការការពារ" ដែលនាវាចម្បាំងអាមេរិកដែលខូចខាតនេះមានតម្លៃ ១.៨ ទៅ ២.៥ ពាន់លានដុល្លារ ដោយសារដ្រូនអត្តឃាត Shahed តម្លៃ ២ ម៉ឺនដុល្លាររបស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយអាមេរិកត្រូវប្រើមីស៊ីលការពារអាកាសប្រភេទ SM-2 ឬ SM-6 ដែលមានតម្លៃ ២ ទៅ ៤ លានដុល្លារ ដើម្បីបាញ់ទម្លាក់ដ្រូនតម្លៃ ២ ម៉ឺនដុល្លារ នេះហើយដែលជាការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់អាមេរិក។៤. មូលដ្ឋានទ័ព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (Military Infrastructure) ការបាញ់ស្រោចដោយមីស៊ីលបាលីស្ទិកអ៊ីរ៉ង់ កាលពីឆ្នាំ ២០២០ នៅមូលដ្ឋាន Al-Asad Airbase របស់អ៊ីរ៉ាក់ បានបំផ្លាញរោងយន្តហោះ ឧបករណ៍បញ្ជាដ្រូន បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ និងបន្ទាយទ័ព។ មីស៊ីល Fateh-313 រាប់សិបគ្រាប់ដែលមានតម្លៃសរុបប្រហែលប៉ុន្មានលាន ដុល្លាររបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែបានបង្កការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងឧបករណ៍យោធាតម្លៃរាប់រយលានដុល្លារ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានបង្ហាញថា នៅក្នុងសង្រ្គាមសម័យថ្មី បច្ចេកវិទ្យាដែលថ្លៃជាង មិនមែនមានន័យថាឈ្នះជានិច្ចនោះទេ ប្រសិនបើសត្រូវដឹងពីរបៀបប្រើប្រាស់អាវុធតម្លៃថោក ក្នុងបរិមាណច្រើនដើម្បីបំបែកប្រព័ន្ធការពារ។

(សង្គម)៖ បន្ទាប់ពីសាំងឡើងថ្លៃមួយរៈចុងក្រោយនេះសង្គេតថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនកំពុងជួបប្រទះការលំបាក ចំណូល និងប្រាក់ខែនៅដដែល ប៉ុន្តែទំនិញចាប់ផ្ដើមឡើងថ្លៃបន្តិចម្ដងៗទៅហើយ ពិសេសអាជីវករ អ្នកប្រកបរបរតូចតាច កំពុងប្រឈមខ្លាំង។ ទំនិញមួយចំនួនចាប់ផ្ដើមអស់ពីស្តុក ដោយសារមនុស្សមួយចំនួនបានទិញស្តុកទុក ដើម្បីចៀងវាងកា រឡើងថ្លៃសម្រាប់ស្តុកថ្មី ខណៈទំនិញនាំចូលស្តុកថ្មី ចាំផ្ដើមលក់ឡើងថ្លៃពីពី២ពាន់រៀលដល់៨ពាន់រៀល ខណៈទំនិញខ្លះឡើងគុណនឹង២ក៏មានដែរ។វិបត្តិប្រេងឥន្ទនៈកំពុងតែជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង ។ នៅពេលដែល តម្លៃសាំងហក់ឡើងខ្ពស់ វានឹងបង្កើតជា "ខ្សែសង្វាក់ប៉ះពាល់ទាំងមូល" ដល់ទំនិញផ្សេងៗទៀតភ្លាមដូចជា៖ ថ្លៃដឹកជញ្ជូន សាំងគឺជាដង្ហើមនៃវិស័យដឹកជញ្ជូនខណៈពេលសាំងឡើងថ្លៃ១លីត្រជិត៦ពាន់រៀលទៅហើយនោះឡានដឹកទំនិញ និងឡានឈ្នួល ត្រូវដំឡើងតម្លៃសេវាដើម្បីទប់ទល់នឹងចំណាយ ទំនិញដែលដឹកចេញពីចម្ការ ឬរោងចក្រមកកាន់ទីផ្សារក៏ត្រូវបូកបញ្ចូលថ្លៃដឹកជញ្ជូនថ្មី ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃលក់រាយនៃទំនិញក៏ត្រូវឡើងថ្លៃតាមនោះដែរ។ជុំវិញបញ្ហានេះ ទំនិញដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ហើយឡើងថ្លៃលឿនជាងគេរួមមាន៖ បន្លែ និងសាច់ស្រស់៖ ព្រោះត្រូវការដឹកជញ្ជូនរាល់ថ្ងៃ និងមានភាពងាយខូច។ គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់៖ ដូចជា អង្ករ ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងប្រេងឆា។ សេវាកម្មធ្វើដំណើរដូចជា កង់បី (PassApp/Grab) និងឡានឈ្នួលអន្តរខេត្ត។វិបត្តិប្រេងសកល បានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកក៏ដូចជាអ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនទៀត ដោយហេតុថាចំណូលរបស់ពួកគាត់នៅថេរ ប៉ុន្តែចំណាយកើនឡើងឥតឈប់ឈរ ធ្វើឱ្យលទ្ធភាពនៃការទិញ របស់ប្រជាពលរដ្ឋធ្លាក់ចុះ។ អាជីវករតូចតាចដូចជា អ្នកលក់បាយម្ហូបតាមចិញ្ចើមថ្នល់ ពិបាកក្នុងការដំឡើងថ្លៃ ព្រោះខ្លាចបាត់ម៉ូយ តែបើមិនឡើងគឺមិនចំណេញតែម្ដង។ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលតម្លៃសាំង និងទំនិញឡើងថ្លៃ ការចេះរៀបចំផែនការចំណាយឱ្យបានហ្មត់ចត់ គឺជា "អាវក្រោះ" ការពារសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារដ៏ល្អបំផុត ដែលសាធារណជនៈគ្រប់រូបគួរចាប់ផ្ដើមធ្វើ និងចែករំលែកបន្ត៖ -សន្សំសំចៃសាំង (សម្រាប់យានយន្ត) ការបើកបរដោយបច្ចេកទេស អាចជួយឱ្យបងចំណេញសាំងបានពី ១០% ទៅ ២០%៖ រក្សាល្បឿនឱ្យថេរចៀសវាងការជាន់ហ្គែរខ្លាំងៗ ហើយចាប់ហ្វ្រាំងភ្លាមៗ។ ការបើកបរក្នុងល្បឿនចន្លោះ ៥០-៧០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង គឺជាកម្រិតដែលម៉ាស៊ីនស៊ីសាំងតិចបំផុត។ពិនិត្យសម្ពាធកង់៖ បើកង់ធូរ ម៉ាស៊ីនត្រូវប្រឹងខ្លាំងជាងមុន ដែលនាំឱ្យស៊ីសាំងច្រើន។ ត្រូវប្រាកដថាកង់មានខ្យល់គ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារ។មុនចេញពីផ្ទះ គួរពិនិត្យផែនទី (Google Maps) ដើម្បីចៀសផ្លូវស្ទះ ឬរៀបចំការធ្វើដំណើរឱ្យបានច្រើនការងារក្នុងពេលតែមួយ កុំឱ្យចេញក្រៅច្រើនដង។-ការគ្រប់គ្រងថវិកាចំណាយដោយបែងចែកបែបនេះ៖ ៥០% សម្រាប់តម្រូវការចាំបាច់ដូចជា សាំង ម្ហូបអាហារ បង់ទឹកភ្លើង និងថ្លៃសាលាកូន។ ៣០% សម្រាប់តម្រូវការបន្ទាប់បន្សំ ការដើរលេងក្រៅ ញ៉ាំអីឆ្ងាញ់ៗ ឬទិញខោអាវថ្មី ក្នុងដំណាក់កាលទំនិញឡើងថ្លៃគួរកាត់បន្ថយ។ ២០% សម្រាប់សន្សំ ឬបង់បំណុល ទុកសម្រាប់សង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬសន្សំសម្រាប់គម្រោងធំៗទៅថ្ងៃមុខ។

ឯកឧត្តម ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ បានអញ្ជើញជាគណៈអធិបតី និងថ្លែងសុន្ទរកថាអបអរសាទរក្នុងពិធីដាក់ឱ្យដំណើរការ “សេវាកម្មទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងដែន និងកាតឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន” ដែលរៀបចំឡើងដោយធនាគារ Bank of China សាខាភ្នំពេញ ដោយមានការអញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់លោកជំទាវ Zhong Jie ទីប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មនៃស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា, លោក Sun Yu នាយកប្រតិបត្តិនៃធនាគារ Bank of China សាខាហុងកុង លោក អ៊ុក សារ៉ាត់ តំណាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ព្រមទាំងភ្ញៀវកិត្តិយសមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ ឯកជន ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ ហិរញ្ញវត្ថុ និងដៃគូអាជីវកម្មជាច្រើន នៅសណ្ឋាគារ Raffles Hotel Le Royal រាជធានីភ្នំពេញ។ថ្លែងក្នុងឱកាសនៃកម្មវិធីដ៏សំខាន់នេះ គណៈអធិបតី បានកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះគំនិតផ្តួចផ្តើមដ៏ល្អក្នុងការបង្កើតបណ្ណឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិនដែលផ្តល់នូវភាពកាន់តែងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរ ឬ អ្នកធ្វើដំណើរចិន ឬ អន្តរជាតិដែលអញ្ជើញមកដល់កម្ពុជា អាចធ្វើការទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងប្រទេសតាមប្រព័ន្ធ QR ជាធម្មតា។ ការផ្តល់សេវាកម្មនេះ គឺជាសមិទ្ធផលថ្មីបន្ថែមទៀត និងគួរជាទីមោទនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងចិនលើការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថលលើផ្នែកទេសចរណ៍ ហរិញ្ញវត្ថុ និងប្រព័ន្ធទូទាត់ឆ្លងប្រទេស (QR) ក្រោមក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ «ត្បូងពេជ្រ» ដែលឈរលើគោលការណ៍ឈ្នះ-ឈ្នះ និងការផ្ដល់តម្លៃឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកជាអាទិភាព ដែលមានគោលដៅរួមគឺការកសាង «សហគមន៍ជោគវាសនារួមកម្ពុជា-ចិន» គ្រប់រដូវកាល ក្នុងយុគសម័យថ្មី ប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ កម្រិតខ្ពស់ និងស្តង់ដាខ្ពស់ និងជាយន្តការថ្មីជួយបង្កើនសន្ទុះយុទ្ធនាការទេសចរណ៍ «ឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន»។ ឆ្លៀតក្ន្ងងឱកាសនេះផងដែរ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អ និងបន្តឥតឈប់ឈររបស់ស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា និងធនាគារចិន សាខាភ្នំពេញ ជាដៃគូសហប្រតិបត្តិការដ៏សំខាន់មួយរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ ក្នុងការជួយអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជា និងកំណើនភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិមកកាន់កម្ពុជាឱ្យកាន់តែច្រើនឡើងបន្ថែមទៀតក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ ក្នុងក្របខណ្ឌនៃយុទ្ធនាការឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន។ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី ក៏បានគូសបញ្ជាក់ជូនដល់អង្គពិធី និងភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិ ការធានាផ្តល់ជូននូវសុខសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខដល់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ និងធុរជនបរទេសដែលកំពុងស្នាក់នៅ ទស្សនា និងធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជាជាអាទិភាពចម្បងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ និងឈ្លាសវៃរបស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីដែលជាអ្នកដឹកនាំបន្តវេនពីសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងបច្ចុប្បន្នជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា។សូមបញ្ជាក់ជូនថា ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់សេវាទូទាត់ឆ្លងដែន និងបណ្ណឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន មិនត្រឹមតែជំរុញការទូទាត់ដោយពុំប្រើសាច់ប្រាក់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងចូលរួមចំណែកធ្វើទំនើបកម្ម និងលើកកម្ពស់គុណភាពសេវាកម្មទេសចរណ៍តាមបែបឌីជីថល និងឱ្យកាន់តែសម្បូរបែបឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិជំរុញកំណើនភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិឱ្យមកទស្សនាកម្ពុជាកាន់តែច្រើន ព្រមទាំងផ្តល់នូវកាលានុវត្តភាពវិនិយោគកាន់តែច្រើន។រាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦

(ក្រចេះ)៖ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានបើកយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយស្តីពី «ការបង្ការនិងទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់ពលកម្មកុមារ និងលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារសម្រាប់កម្មករនិយោជិតវ័យក្មេង» នៅក្នុងទីតាំងចម្ការកៅស៊ូ នៃក្រុមហ៊ុន ស្វីហ្វ រីសសស៍ (ខេមបូឌា) ស្ថិតក្នុងស្រុកស្នួល ខេត្តក្រចេះ។យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយនេះ បានប្រព្រឹត្តទៅក្រោមអធិបតីភាពលោកជំទាវ សុវណ្ណ វណ្ណារតន៍ រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ តំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិប្រឆាំងពលកម្មកុមារ ដោយមានការចូលរួមពីអនុប្រធាន សមាជិក សមាជិកានៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រឆាំងពលកម្មកុមារ (គ.ជ.ព.) និងគណៈកម្មការប្រឆាំងពលកម្មកុមាររាជធានី ខេត្តទាំង២៥, តំណាងក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ, តំណាងរដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្ត ស្រុក ឃុំ, ប្រធានមន្ទីរការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈរាជធានី-ខេត្ត, សមាគមនិយោជក, សហជីព, ម្ចាស់សហគ្រាសក្នុងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងសិប្បកម្មផលិតឥដ្ឋក្នុងខេត្តក្រចេះ, ឪពុកម្តាយ អាណាព្យាបាល, លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និងកុមារ សរុបប្រមាណ៥០០នាក់។ លោកជំទាវរដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ បានគូសបញ្ជាក់ថា យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយនេះមានគោលបំណង (១) លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់សាធារណជន និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេស ឪពុកម្តាយ អាណាព្យាបាល និយោជក និងសហគមន៍អំពីហានិភ័យនិងផលប៉ះពាល់នៃពលកម្មកុមារនៅក្នុងវិស័យអាទិភាព សិប្បកម្មផលិតឥដ្ឋ-ក្បឿង និងកសិ-ឧស្សាហកម្ម (២) ពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់តាមរយៈយន្តការអធិការកិច្ចការងារក្នុងការលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារកម្មករនិយោជិតវ័យក្មេង (៣) បង្កើនកិច្ចសហការរបស់គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងការគាំទ្រគ្រួសារនិងកុមារឱ្យទទួលបានការអប់រំ បំណិនជីវិត ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ និងឱកាសទទួលបានមុខរបរនិងការងារដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ និង (៤) ជំរុញការប្តេជ្ញាចិត្តជាសកលរបស់កម្ពុជាក្នុងនាមជាសមាជិកអង្គការ ILO ក្នុងការបញ្ចប់ពលកម្មកុមារ។លោកជំទាវក៏បានអំពាវនាវឱ្យបន្តពង្រឹងកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីរួមគ្នាបញ្ចប់រាល់ទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃពលកម្មកុមារ និងបន្តលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារសម្រាប់កម្មករនិយោជិតវ័យក្មេង ជាពិសេស នៅក្នុងវិស័យដែលបម្រើឲ្យការនាំចេញ រួមទាំងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងសិប្បកម្មផលិតឥដ្ឋ-ក្បឿង សំដៅរក្សាកេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសដែលគោរពសិទ្ធិការងារនិងលក្ខខណ្ឌការងារ។ ទន្ទឹមនេះ លោកជំទាវរដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ ក៏បានលើកទឹកចិត្តឱ្យសាធារណជនដែលមានបំណងស្វែងរកការងារ ឬចូលរៀនជំនាញបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ ឬរាយការណ៍រាល់ករណីសង្ស័យអំពីការប្រើប្រាស់ពលកម្មកុមារ សូមទាក់ទងលេខទូរស័ព្ទទាន់ហេតុការណ៍ (Hotline) ១២៩៧ ឬ ១២៨៦ ដើម្បីក្រសួងអាចចាត់វិធានការបានទាន់ពេលវេលា។ជាទីបញ្ចប់ លោកជំទាវរដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ បានបង្ហាញនូវក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា គណៈកម្មការប្រឆាំងពលកម្មកុមាររាជធានី ខេត្តនឹងចូលរួមយ៉ាងសកម្មជំរុញយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយស្តីពីការបង្ការនិងទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់ពលកម្មកុមារ និងលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារសម្រាប់កម្មករនិយោជិតវ័យក្មេង ឆ្នាំ២០២៦ ប្រកបដោយលទ្ធផលជាផ្លែផ្កាដូចការរំពឹងទុក៕

(រាជធានីភ្នំពេញ)៖ នារសៀលថ្ងៃពុធ ទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានអនុញ្ញាតឱ្យឯកឧត្តម គ្រីស្ទៀន ដេរ៉ូហ្ស (Christian DesRoches) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតវិសាមញ្ញ និងពេញសមត្ថភាពនៃប្រទេសកាណាដាប្រចាំកម្ពុជា ចូលជួបសម្ដែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ នៅទីស្តីការក្រសួង ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីលើវិស័យការងារ សន្តិសុខសង្គម និងការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ។ក្នុងឱកាសនៃជំនួបនោះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានសម្តែងនូវការស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះឯកឧត្តមឯកអគ្គរដ្ឋទូត និងសហការី ព្រមទាំងបានអបអរសាទរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះការបើកដំណើរការស្ថានទូតកាណាដានៅកម្ពុជាឡើងវិញ។ ឯកឧត្តមបានគូសបញ្ជាក់ថា នេះគឺជាសក្ខីភាពឆ្លុះបញ្ចាំងពីវឌ្ឍនភាពនៃទំនាក់ទំនងការទូតដ៏រឹងមាំ និងជិតស្និទ្ធរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ទន្ទឹមនឹងនេះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានលើកឡើងអំពីការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍមូលធនមនុស្ស តាមរយៈការផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈប្រកបដោយគុណភាព និងបរិយាបន្ន ជូនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសយុវជន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារការងារក្នុងសម័យកាលបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងការផ្លាស់ប្តូរនៃសេដ្ឋកិច្ចសកល។ជាការឆ្លើយតប ឯកឧត្តម គ្រីស្ទៀន ដេរ៉ូហ្ស បានថ្លែងអំណរគុណចំពោះការស្វាគមន៍ និងបានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសមិទ្ធផលនានាដែលក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈសម្រេចបាន នាពេលកន្លងមក។ ឯកឧត្តមឯកអគ្គរដ្ឋទូត ក៏បានបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំរបស់រដ្ឋាភិបាលកាណាដា ក្នុងការពង្រីកការគាំទ្រ និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅជាមួយកម្ពុជាលើវិស័យអាទិភាព រួមមាន៖ ការពង្រឹងប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម និងការលើកកម្ពស់ស្តង់ដានៃការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (TVET)។ជំនួបពិភាក្សានេះ បានបញ្ចប់ទៅក្នុងបរិយាកាសស្និទ្ធស្នាល និងយោគយល់គ្នាខ្ពស់ ដោយភាគីទាំងពីរបានឯកភាពបន្តកិច្ចសន្ទនា និងកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដើម្បីឧត្តមប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជា-កាណាដា។

(កំពង់ធំ)៖ ព័ត៌មានបឋម មានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍រវាងឡានដឹកគ្រឿងអគ្គិសនី និងឡានដឹកសត្វគោ បើកបុកគ្នា បង្កឱ្យមានភ្លើងឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅពេញផ្លូវ បានបណ្ដាលឱ្យតៃកុងឡានម្នាក់ត្រូវបានស្លាប់ក្នុងហេតុការណ៍នោះ ហើយសត្វគោងាប់ពេញផ្លូវ។ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នេះបានកើតឡើងនៅភូមិរូង ឃុំត្រពាំងឫស្សី ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ នាថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រហែលម៉ោង២ អធ្រាត៕

(ភ្នំពេញ)៖ បុរសម្នាក់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមន្ត្រីរាជការ និងជាកូនអភិបាលស្រុកផងនោះ បានបើកឡានទាំងស្រវឹង បុកក្មេងប្រុសម្នាក់ បណ្ដាលឱ្យរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ រួចបោះពាក្យថា "ងាប់សង ២ម៉ឺនដុល្លារ"។ បន្ទាប់ពីស្ដាប់លឺពាក្យប្រមាថមើលងាយជីវិតក្មេងបែបនេះ បានធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋនៅកន្លែងកើតហតុមានការខឹងសម្បាយ៉ាងខ្លាំង ឈានដល់ប្រើហិង្សាម្នាក់មួយដៃបែកក្បាលហូរឈាម ភ្លាមៗនោះសមត្ថកិច្ចក៏បានចុះមកធ្វើអន្តរាគមន៍ តែត្រូវប្រជាពលរដ្ឋហាមមិនឱ្យសមត្ថកិច្ចនាំខ្លួនបុរសដែលជាជនបង្កទៅប៉ុស្តិ៍នោះទេ ឱ្យនៅរង់ចាំខាងក្រុមគ្រួសារមកសិនទើបឱ្យទៅ។ហេតុការណ៍​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​កាល​ពី​វេលាម៉ោង​៨:៥០នាទី​យប់ ​​ថ្ងៃ​ទី​១៨​ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​២០២៦​ ស្ថិត​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ផ្លូវ​លេខ១៧១១​ ក្នុង​សង្កាត់​គីឡូម៉ែត្រ​លេខ៦​ ខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ​ រាជធានី​ភ្នំពេញ ​ដោយម្ចាស់រថយន្តជនបង្ក​ ​ម៉ាក​FORTHING ពាក់​ផ្លាក​លេខ​ កម្ពុជា​ P.YEAN.7 បានបើក​បុក​ម៉ូតូ​មួយគ្រឿង​ម៉ាក​ HONDA TODAY ពាក់​ផ្លាក​លេខ​ ភ្នំពេញ​ 1J-4604​ បណ្ដាលឲ្យក្មេងប្រុសម្នាក់រងរបួសធ្ងន់បញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ។ ក្រោយកើតហេតុ​ កម្លាំងសមត្ថកិច្ចជំនាញមូលដ្ឋានខណ្ឌឫ​ស្សីកែវ​ បានចុះមកដល់ទីតាំងខាងលើ ដើម្បីចុះមកធ្វើការវាស់វែងយករថយន្តនិងម៉ូតូខាងលើទៅរក្សាទុក ដើម្បីរង់ចាំដោះស្រាយគ្នានៅពេលក្រោយ៕

(ភ្នំពេញ)៖ តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បង្ហាញថា កងកម្លាំងយោធាថៃ និងព្រះសង្ឃថៃ បានធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួនរួមទាំងរូបសំណាកព្រះពុទ្ធផងដែរ នៅក្នុងដែលអធិបតេយ្យភាពទឹកដីកម្ពុជាចំនួន៧ ទីតាំង។ ជាការឆ្លើយតប កម្ពុជាបានធ្វើការតវ៉ាជំទាស់ជាផ្លូវការប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពឈ្លានពាន និងការកាន់កាប់ទឹកដីដោយខុសច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់របស់ថៃ។ទីតាំងទាំងចំនួន៧ ដែលថៃកំពុងឈ្លានពាន និងការកាន់កាប់នោះរួមមាន៖១. នៅតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រាសាទតាមាន់ធំ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានប្រើ ប្រាស់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ជីកកកាយដី និងសាងសង់លេណដ្ឋានបេតុងថ្មីមួយបន្ថែមទៀត។២. នៅតំបន់មុំបី ខេត្តព្រះវិហារ ម្តុំភ្នំ៤៦៩ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួន រួមទាំងរូបសំណាកព្រះពុទ្ធផងដែរ។៣. នៅភូមិថ្មជូន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើសកម្មភាព ឈូសឆាយដី និងសាងសង់ផ្លូវ ព្រមទាំងរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួន នៅភាគខាងលិចនៃតំបន់ ដំណាក់ស្តេច។៤. នៅតំបន់អានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី សាងសង់ ផ្លូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួន ព្រមទាំងលើកទង់ជាតិថៃ។ សកម្មភាពស្រដៀងគ្នានេះត្រូវ បានគេសង្កេតឃើញកើតមាននៅទីតាំងជាច្រើន រួមទាំងនៅម្តុំច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិអានសេះ អូរផ្កាស្នេហ៍ ភ្នំ៦៧៧ និងភ្នំ៥០០ ដែលកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ រួមជាមួយព្រះសង្ឃថៃ បានសាង សង់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធមួយអង្គ។៥. នៅតំបន់តាថាវ ខេត្តព្រះវិហារ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយ សាងសង់ផ្លូវនិងសំណង់បេតុងអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួននៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់ប្រទេស ទសកម្ពុជា ម្តុំប្រាសាទដូនទុន ភ្នំ៥០៥ ភ្នំ៣៣៣ និងតំបន់ច្រកតាថាវ។ ៦. នៅតំបន់តាសឺម និងចាក់ច្រែង ខេត្តព្រះវិហារ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានធ្វើសកម្មភា ឆាយដី និងសាងសង់ផ្លូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍មួយចំនួន។៧. កងកម្លាំងថៃ ដោយមានជំនួយពីព្រះសង្ឃថៃ បានសាងសង់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធមួយចំនួននៅទីតាំង ផ្សេងៗក្នុងទឹកដីកម្ពុជា រួមទាំងតំបន់តាថាវ និងភ្នំទ្រព្យ ខេត្តព្រះវិហារ តំបន់អូរស្មាច់ និងប្រាសាទខ្នារ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ៕

(កំពង់ស្ពឺ)៖ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្ដី រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមុខងារសាធារណៈ និងជាប្រធានក្រុមការងារគណបក្សចុះមូលដ្ឋានខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុង ពិធីសម្ពោធជាផ្លូវការរោងចក្រចាក់ និងកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់អ៊ែដ្យាយល៍ ស្វេតថឺ(ខេមបូឌា) Agile Sweater(Cambodia) នៅភូមិបុរីកម្មករ សង្កាត់ច្បារមន ក្រុងច្បារមន ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ជាកិច្ចចាប់ផ្ដើម ឯកឧត្តម តូច ប៉ូលីវ៉ា អភិបាលរងនៃគណៈអភិបាលខេត្តតំណាង ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ អភិបាល នៃគណៈអភិបាលខេត្ត បានឡើងសម្ដែងនូវភាវរៈកិច្ចនៃការអញ្ជើញចូលរួមរបស់ឯកឧត្តមប្រធាន និងរាយការណ៍អំពីសមិទ្ធផល ការងារសម្រេចបានរបស់ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក្នុងរយៈពេលកន្លងមក។នាឱកាសនេះ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី បានសម្ដែងនូវការកោតសរសើរ និងថ្លែងអំណរគុណ ដល់រដ្ឋបាលខេត្ត ក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ និងអ្នកវិនិយោគ ទាំងក្នុងស្រុក និងមកពីក្រៅប្រទេស ដែលបានផ្តល់ការទុកចិត្តចំពោះការដឹកនាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហើយជាពិសេសបានជ្រើសរើសយកខេត្តកំពង់ស្ពឺ ធ្វើជាទីតាំងសាងសង់រោងចក្រ សហគ្រាស ដើម្បីផលិតនិងនាំចេញ ដែលផ្តល់ទាំងឱកាសការងារ និងជួយជំរុញដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យអ្នកខេត្តកំពង់ស្ពឺ កាន់តែមានជីវភាពល្អប្រសើរឡើង។សូមជម្រាបថាពិធីនេះមានការអញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អភិបាលរងនៃគណៈអភិបាលខេត្ត ប្រធានក្រុមការងារចុះជួយក្រុង ថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត គណៈអភិបាលក្រុង ព្រមទាំង ប្រធានក្រុមអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន ដៃគូជីវកម្ម កម្មករ កម្មការិនី ប្រជាពលរដ្ឋ ចូលរួមប្រមាណជាង ៩០០នាក់៕

(អន្តរជាតិ)៖ទូរស័ព្ទ iPhone គឺជា​ខ្សែ​ទូរស័ព្ទ​ស្មាតហ្វូន​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង និង​ធ្វើ​ទីផ្សារ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន Apple ដែល​ដំណើរការ​ដោយ iOS ដែល​ជា​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ​ទូរស័ព្ទ​ផ្ទាល់​របស់​ក្រុមហ៊ុន។ ទូរស័ព្ទ iPhone ជំនាន់​ទី​មួយ​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ដោយ​លោក Steve Jobs ដែល​ជា​នាយក​ប្រតិបត្តិ និង​ជា​សហស្ថាបនិក​ក្រុមហ៊ុន Apple នៅ​ថ្ងៃ​ទី 9 ខែ​មករា ឆ្នាំ 2007 នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ Macworld 2007 ហើយ​បាន​ចេញ​លក់​នៅ​ពេល​ក្រោយ​នៃ​ឆ្នាំ​នោះ។អ្នកប្រើទូរស័ព្ទអាយហ្វូនជាទូទៅជួបប្រទះនឹងបញ្ហាខូចថ្ម ឬខ្សោយថ្ម។ ការរលត់ភ្លាមៗ ការអស់ថ្មលឿន និងការសាកថ្មយឺត គឺជាសញ្ញាព្រមានទូទៅមួយក្នុងចំណោមសញ្ញាព្រមានទូទៅដែលបង្ហាញថាថ្ម iPhone ចាស់អាចលែងផ្តល់ថាមពលដែលមានស្ថេរភាពទៀតហើយ ហើយអាចត្រូវការជំនួសថ្មី។ទាំងនេះគឺជាសញ្ញាដែលអ្នកប្រើទូរស័ព្ទម៉ាកនេះគួរតែដូរថ្មចេញ៖ ការរលត់ភ្លាមៗ៖ សញ្ញាច្បាស់លាស់បំផុតមួយនៃការថយចុះថាមពលថ្មគឺ នៅពេលដែល iPhone បិទភ្លាមៗ ទោះបីជាវានៅតែបង្ហាញពីថ្មដែលនៅសល់ក៏ដោយ។នៅពេលដែលថ្មចាស់ ភាពធន់ខាងក្នុងកើនឡើង ហើយទូរស័ព្ទអាចលែងទទួលបានវ៉ុលស្ថេរភាពក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចការដែលប្រើឧបករណ៍ដំណើរការច្រើន។ ដើម្បីការពារសៀគ្វីរបស់វា ឧបករណ៍អាចនឹងបិទដោយមិននឹកស្មានដល់ នេះបើយោងតាមគេហទំព័របច្ចេកវិទ្យា BGR។សុខភាពថ្មក្រោម 80%៖ ក្រុមហ៊ុន Apple អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់តាមដានស្ថានភាពថ្មតាមរយៈមុខងារសុខភាពថ្ម ដែលបង្ហាញពីចំនួនបន្ទុកដែលថ្មអាចផ្ទុកបានបើប្រៀបធៀបទៅនឹងពេលដែលវាថ្មី។ក្រុមហ៊ុនណែនាំឱ្យជំនួសថ្មថ្មីនៅពេលដែលសមត្ថភាពអតិបរមាធ្លាក់ចុះដល់ 80% ឬទាបជាង។ ថ្មអស់លឿនខុសពីធម្មតា៖  ថ្មដែលអស់លឿនជាងមុន ជារឿយៗបង្ហាញពីភាពចាស់នៃសារធាតុគីមី។ ទោះបីជាប្រើប្រាស់កម្រិតមធ្យមក៏ដោយ ទូរស័ព្ទអាចត្រូវការសាកថ្មច្រើនដងពេញមួយថ្ងៃ។ ខណៈពេលដែលពន្លឺអេក្រង់ កម្មវិធីផ្ទៃខាងក្រោយ ឬការប្រើប្រាស់ច្រើន អាចរួមចំណែកដល់ការអស់ថ្មលឿនជាងមុន ការបាត់បង់ថ្មយ៉ាងឆាប់រហ័សជាប់លាប់ជាធម្មតាបង្ហាញថាថ្មខ្លួនបានខូច។ការសាកថ្មយឺត៖ ប្រសិនបើ iPhone ចំណាយពេលយូរជាងធម្មតាដើម្បីសាកថ្ម ថ្មអាចនឹងខូច។មុននឹងសន្មតថាមានបញ្ហាថ្ម អ្នកប្រើប្រាស់គួរតែពិនិត្យមើលខ្សែដែលមានបញ្ហា អាដាប់ទ័រដែលខូច ឬកំទេចកំទីនៅក្នុងរន្ធសាកថ្ម។ ប្រសិនបើបញ្ហានៅតែបន្ត ថ្មទំនងជាជិតដល់ទីបញ្ចប់នៃអាយុកាលរបស់វា។ថ្មហើម៖ ការហើមតួទូរស័ព្ទគឺជាសញ្ញាព្រមានធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ជាបន្ទាន់។ ថ្មលីចូមអ៊ីយ៉ុងដែលហើមអាចរុញទល់នឹងអេក្រង់ ឬបន្ទះខាងក្រោយ ហើយអាចបង្កហានិភ័យភ្លើង។ក្នុងករណីខ្លះ ថ្មចាស់ក៏អាចបណ្តាលឱ្យទូរស័ព្ទឡើងកំដៅខ្លាំងពេកក្នុងអំឡុងពេលប្រើប្រាស់ធម្មតា ពីព្រោះវាផ្តល់ថាមពលមិនស្មើគ្នា។ខណៈពេលដែលភាពចាស់នៃថ្មមិនអាចការពារបាន អ្នកជំនាញណែនាំជំហានដើម្បីបន្ថយដំណើរការ រួមទាំងការជៀសវាងសីតុណ្ហភាពខ្លាំង ការរក្សាឧបករណ៍ឱ្យនៅចន្លោះពី 0 ទៅ 35 អង្សាសេ ការបើកដំណើរការមុខងារសាកថ្មប្រសើរឡើង ការជៀសវាងការសាកថ្មជាប់លាប់ដល់ 100% និងការអាប់ដេតប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ iOS ជាប្រចាំ៕

(អន្តរជាតិ)៖ និន្នាការលែងលះគ្នានៅទូទាំងអាស៊ីបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់រវាងប្រទេសនានា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទដ្ឋានសង្គមផ្សេងៗគ្នា សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងរបៀបរស់នៅដែលផ្លាស់ប្តូរ។ យោងតាមទិន្នន័យឆ្នាំ ២០២៥ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងកត់ត្រាអត្រាលែងលះខ្ពស់បំផុតនៅអាស៊ីគឺ ៤៦% ដោយដាក់ប្រទេសនេះ នៅកំពូលនៃបញ្ជី។ ការធ្វើនគរូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងទីក្រុងធំៗដូចជាទីក្រុងសេអ៊ូល  រួមផ្សំជាមួយនឹងវប្បធម៌ការងារដែលទាមទារខ្លាំង និងអាកប្បកិរិយាវិវត្តចំពោះអាពាហ៍ពិពាហ៍  បានរួមចំណែកដល់ការផ្លាស់ប្តូរសក្ដានុភាពគ្រួសារ។ ប្រទេសដែលតាមពីក្រោយ គឺប្រទេសចិនដែលមានអត្រាលែងលះ ៤៤% ជាពិសេសអាចមើលឃើញនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងធំៗដូចជាទីក្រុងសៀងហៃ និងទីក្រុងប៉េកាំង ជាកន្លែងដែលរបៀបរស់នៅទំនើប និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចជារឿយៗជះឥទ្ធិពលដល់ស្ថិរភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍។នៅលំដាប់ទីបីគឺប្រទេសជប៉ុន ដោយរាយការណ៍ពីអត្រាលែងលះ ៣៥%។ ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសជិតខាងក្នុងតំបន់របស់ខ្លួន តំបន់ទីប្រជុំជនធំៗរបស់ប្រទេសជប៉ុនដូចជាទីក្រុងតូក្យូ និងអូសាកា បានជួបប្រទះការផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពការងារ-ជីវិត និងការរំពឹងទុកសង្គមដែលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារ។ ប្រទេសកំពូលទាំងបីនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលសង្គមឧស្សាហកម្ម និងសង្គមទីក្រុងខ្ពស់នៅអាស៊ីបូព៌ាកំពុងជួបប្រទះការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់នៅក្នុងគំរូអាពាហ៍ពិពាហ៍បែបប្រពៃណី។នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អត្រាលែងលះនៅតែទាបជាង ប៉ុន្តែកំពុងកើនឡើងជាលំដាប់ នៅពេលដែលទីក្រុងពង្រីក និងសង្គមធ្វើទំនើបកម្ម។ ប្រទេសថៃកត់ត្រា ២៨% ដោយនិន្នាការត្រូវបានគេសង្កេតឃើញជាញឹកញាប់នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងធំៗដូចជាទីក្រុងបាងកក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីឈរនៅ ៨% វៀតណាម ៧% និងឥណ្ឌូនេស៊ី ៦% ដោយទីក្រុងដូចជាទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ទីក្រុងហូជីមិញ និងហ្សាការតាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗនៃសក្ដានុភាពគ្រួសារសម័យទំនើប។ នៅចុងទាបបំផុត ប្រទេសឥណ្ឌាកត់ត្រាត្រឹមតែ ១% ប៉ុណ្ណោះ ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលប្រពៃណីវប្បធម៌ និងបទដ្ឋានសង្គមនៅតែមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើស្ថិរភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅទូទាំងតំបន់អាស៊ី៕