(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា នាថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានណែនាំឱ្យលោក ហេង សួរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បើកកិច្ចប្រជុំពិភាក្សាជាបន្ទាន់ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីស្វែងរកលទ្ធភាពជួយសម្រាលបន្ទុកចំណាយថ្លៃធ្វើដំណើររបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិត។សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងដូចនេះថា ៖ “ដើម្បីពិនិត្យដោះស្រាយផលវិបាកដែលកើតចេញពីការកើនឡើងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈជាសកលនាពេលថ្មីៗនេះ ខ្ញុំបានណែនាំឱ្យឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ រៀបចំកិច្ចប្រជុំជាមួយតំណាងភាគីនិយោជក និងភាគីសហជីព ដែលតំណាងបងប្អូនកម្មករនិយោជិត ដើម្បីពិនិត្យពិភាក្សាស្វែងរកលទ្ធភាពជួយសម្រាលបន្ទុកចំណាយថ្លៃធ្វើដំណើររបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិតយើង នៅក្នុងរយៈពេលអន្តរកាលនេះ ឱ្យបានឆាប់បំផុត”។ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមថា ភាគីនិយោជក និងភាគីសហជីព នឹងអាចរកបាននូវចំណុចប្រសព្វសមរម្យមួយ ដែលអាចជួយសម្រាលបន្ទុកថ្លៃធ្វើដំណើររបស់បងប្អូនកម្មករផង និងអាចរក្សាបាននូវភាពប្រកួតប្រជែងនៃឧស្សាហកម្មផងដែរ៕

(ភ្នំពេញ)៖ តម្លៃលក់រាយប្រេងឥន្ធនៈ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ រហូតដល់ថ្ងៃជូនដំណឹងថ្មី សម្រាប់ប្រេងសាំងធម្មតា ៥ ៤០០ រៀល/លីត្រ (ចុះ ១០០រៀល/លីត្រ) និងសម្រាប់ប្រេងម៉ាស៊ូត ៦ ៧០០ រៀល/លីត្រ (ឡើង ១៥០រៀល/លីត្រ)៕

(សៀមរាប)៖ ប្រតិមាព្រះឥសូរ ដ៏ធំជាងគេមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានកម្ពស់៥ម៉ែត្រ និងទម្ងន់ប្រមាណ ៧តោន និងមានការបែកបាក់ដល់ទៅជាង ១ម៉ឺនបំណែកមកពីកោះកេរ្ដិ៍ បានចាប់កំណើតឡើងវិញ ក្រោយជួសជុលរួចរាល់ ដោយត្រូវប្រើពេលជួសជុលអស់រយៈពេលជិត ៦ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមកិច្ចសហការរវាងអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ និងសាលាបារាំងចុងបូព៌ា និងមានការគាំទ្រដោយសម្ព័ន្ធភាពបេតិកភណ្ឌ។ នេះជាវត្ថុបុរាណដែលមានកម្ពស់ ៥ម៉ែត្រ មានព្រះភក្ត្រ៥ ព្រះហស្ថ១០ និងទម្ងន់ប្រមាណ ៧តោន។គួររំលឹកថា ប្រតិមានេះបានរលំបាក់ក្នុងសតវត្សទី១៤ មានសភាពបែកបាក់ចំនួនជាង ១ម៉ឺនបំណែក និងត្រូវបានចោរចូលលួចក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិល។ បច្ចុប្បន្នប្រតិមានេះត្រូវបានតម្កល់នៅ អភិរក្សស្ថានអង្គរ ខេត្តសៀមរាប ជាបណ្ដោះអាសន្នសិន៕

(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ បានអញ្ជើញជាគណៈអធិបតី និងថ្លែងសុន្ទរកថាគន្លឹះក្នុងកិច្ចប្រជុំទូទៅប្រចាំឆ្នាំរបស់មាគមអតីតនិស្សិត Chevening (British Chevening Alumni Association of Cambodia) ដែលមានការអញ្ជើញចូលរួមពីឯកឧត្តម Dominic Williams ឯកអគ្គរាជទូតចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា លោក លីដេត ពិដោរ ប្រធានសមាគមអតីតនិស្សិត Chevening នៃចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រីអតីតប្រធានសមាគម ព្រមទាំង សមាជិកសមាជិការបស់សមាគមជាមន្រ្តីរាជការ បុគ្គលិកក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិសរុបប្រមាណជាង ១០០នាក់ នៅសណ្ឋាគារ Fairfield by Marriott Phnom Penh។ថ្លែងក្នុងឱកាសនៃជំនួបប្រកបដោយភាតរភាពនេះ ឯកឧត្តម Dominic Williams ឯកអគ្គរាជទូតចក្រភពអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា បានកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់អំពីការអភិវឌ្ឍន៍ និងការចូលរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់សិក្ខាកាមដែលទទួលបានជ័យលាភីពី Chevening Scholarship ក្នុងការចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីប្រទេសអង់គ្លេស និងការដើរតួនាទីជាស្ពានផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងកម្ពុជានាពេលកន្លងមក​។ ឯកឧត្តមឯកអគ្គរាជទូត ក៏បានស្នើឱ្យសមាគមបន្តភា្ជប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអតីតនិស្សិតដទៃទៀត និងបង្កើនសកម្មភាពសមាគមឱ្យបានទូលំទូលាយ។ក្នុងសុន្ទរកថានេះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានលើកថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជូនចំពោះរដ្ឋាភិបាលនៃចក្រភពអង់គ្លេស និងស្ថានទូតប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ដែលតែងតែផ្តល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ជាពិសេសការផ្តល់អាហាររូបករណ៍ Chevening នេះដល់សិស្សនិស្សិតកម្ពុជាដែលត្រឡប់មកវិញប្រកបដោយគុណភាព និងសមត្ថភាព។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានស្នើសមាគមបន្តនូវការខិតខំប្រឹងប្រែងពង្រីកសមាជិកភាពបន្តទៀត និងបន្តសកម្មភាពជួយសង្គមបន្ថែមទៀតដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីការសិក្សានៅក្រៅប្រទេស បង្កើនភាពធន់ ប្រែក្លាយបញ្ហាជាឱកាសដ៏វិសេសវិសាល ដើម្បីចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសកម្ពុជា ហើយធ្វើជាស្ពានផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងកម្ពុជាដែលមានរយៈពេលជាង ៧៣ឆ្នាំកន្លងមកឱ្យកាន់តែរីកដុះដាលលើគ្រប់វិស័យបន្ថែមទៀត។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្នុងរយៈពេល២ខែនៃដើមឆ្នាំ២០២៦ នេះ កម្ពុជា ទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជិត ៧០០.០០០ ដោយមានភ្ញៀវទេសចរអង់គ្លេសប្រហែល ៣០.០០០ នាក់ហើយមកលេងកម្ពុជា ដែលជានិន្នាការល្អ៕

(សង្គម)៖ ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បង្កឡើងដោយកូនប្រុសអភិបាលស្រុកកងមាស បោះពាក្យ “បើបុកងាប់ សង២ម៉ឺនដុល្លារ” កំពុងធ្វើឱ្យមហាជនផ្ទុះការចាប់អារម្មណ៍ និងកំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់នោះ ពេលនេះអភិបាលស្រុកកងមាស លោក ភោគ សាវុធ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ឪពុករបស់ជនបង្កឈ្មោះ សាមីន វុត្ថារិទ្ធ បានអះអាងថា “កូនប្រុសនៅក្នុងឡានបង្ករគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ពិតមែន តែអ្នកបើកបរជានារីម្នាក់ទៀត មិនមែនកូនប្រុសរបស់លោកទេ”។យ៉ាងណាម៉ិញ សាច់ញាតិជនរងគ្រោះ បានអំពាវនាវដល់ថ្នាក់ដឹកនាំដែលពាក់ព័ន្ធស្នើសុំឱ្យជួយរកយុត្តិធម៌ដល់ប្អូនប្រុសផង ពេលនេះកំពុងស្ថិតក្នុងបន្ទប់សង្រោះបន្ទាន់ ពុំទាន់ដឹងថាស្លាប់ឫរស់នៅឡើយទេ ដោយស្ថានភាពពេលនេះ មានរបួកបែកក្បាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ធ្លាយក្រះ និងបែកផ្លោកនោម និងរបួសគ្រឿងក្នុងផ្សេងៗទៀត ព្រោះសាច់ញាតិជនរងគ្រោះមានក្ដីព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង ដោយសារជនបង្កមានអំណាច និងមានខ្សែធំ កំពុងជួយអន្តរាគមន៍៕

(អន្តរជាតិ)៖ ការដំឡើងប្រាក់ខែគោល ៨% សម្រាប់បុគ្គលិករដ្ឋ នឹងធ្វើឱ្យប្រាក់ឈ្នួលប្រចាំខែរបស់មន្ត្រីយោធាមានចំនួន ៨-២៦.៣ លានដុង (៣០៤-៩៩៧ ដុល្លារអាមេរិក)។ប្រទេសនេះមានគម្រោងដំឡើងប្រាក់ខែគោល ៨% ពី ២.៣៤ លានដុងក្នុងមួយខែបច្ចុប្បន្នដល់ប្រហែល ២.៥៣ លានដុងក្នុងមួយខែចាប់ពីថ្ងៃទី ១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦។ប្រាក់ខែរបស់មន្ត្រីរាជការ បុគ្គលិករដ្ឋ និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់នឹងកើនឡើង។សម្រាប់អ្នកដែលមានឋានៈជាឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាក់ខែនឹងកើនឡើងពី ២៤.៣ លានដុងដល់ ២៦.៣ លានដុង។ប្រាក់ចំណូលរបស់នាយទាហាននឹងកើនឡើងពី ៧.៥ លានដុងដល់ ៨ លានដុង។សម្រាប់ក្រុមទាហានឯកទេស និងអ្នកឯកទេសបច្ចេកទេស ប្រាក់ខែត្រូវបានកំណត់ថាមានចន្លោះពី ៨ លានទៅ ១៩.៥ លានដុង។សម្រាប់បុគ្គលិកការពារជាតិ ប្រាក់ខែខ្ពស់បំផុតត្រូវបានព្យាករថាមានប្រហែល ១៦.៨ លានដុងស្មើនឹង 638.42  និងទាបបំផុតប្រហែល ៧.៣ លានដុងស្មើនឹង277.41ដុល្លារ៕

(អន្តរជាតិ)៖ ប្រធានាធិបតី Donald Trump បានគំរាម «បំផ្ទុះ» វាលឧស្ម័នធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិសំខាន់របស់អ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើទីក្រុងតេអេរ៉ង់បន្តវាយប្រហារកាតា។ លោកក៏បាននិយាយផងដែរថា សហរដ្ឋអាមេរិក «មិនដឹងអ្វីទាំងអស់» អំពីផែនការរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការវាយប្រហារវាល South Pars កាលពីម្សិលមិញ។ តម្លៃប្រេងនៅថ្ងៃទី​១៩ ខែមីនា នេះ បានកើនឡើងម្តងទៀត ខណៈដែលរោងចក្រថាមពលនៅក្នុងតំបន់ត្រូវបានវាយប្រហារ។ទន្ទឹមនឹងនេះ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបាននិយាយថា ខ្លួន «រក្សាសិទ្ធិក្នុងការចាត់វិធានការយោធា» ប្រឆាំងនឹងទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ខណៈដែលកាតាបានបណ្តេញមន្ត្រីយោធា និងសន្តិសុខរបស់អ៊ីរ៉ង់ចេញ។គ្រាប់ផ្លោងមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណបានវាយប្រហារនាវាពីរគ្រឿងក្នុងឧប្បត្តិហេតុដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុង និងជុំវិញឈូងសមុទ្រពែរ្សនៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ នេះបើយោងតាមទីភ្នាក់ងារដែនសមុទ្ររបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។មួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីការលាលែងពីតំណែងរបស់លោក អតីតប្រធានប្រឆាំងភេរវកម្មរបស់រដ្ឋបាលលោក Trump លោក Joe Kent បាននិយាយថា «មិនមានព័ត៌មានស៊ើបការណ៍សម្ងាត់» ថាអ៊ីរ៉ង់នឹងបើក «ការវាយប្រហារលួចលាក់ដ៏ធំមួយ» ស្រដៀងនឹង 9/11 ឬ Pearl Harbor នោះទេ។ទោះបីជាអ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចំពោះរបបរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏ខ្លួនកំពុងបង្ហាញពីឆន្ទៈក្នុងការពន្យារពេលជម្លោះរបស់ខ្លួនជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីរៀបចំឡើងវិញនូវតំបន់នេះ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។របបអ៊ីរ៉ង់បានស៊ូទ្រាំនឹងការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍កន្លងមកនេះ ដោយការវាយប្រហារស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល បានលុបបំបាត់រចនាសម្ព័ន្ធភាពជាអ្នកដឹកនាំ និងបញ្ជាការយោធារបស់ខ្លួនទាំងស្រុង។ ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ ដែលអស់កម្លាំងរួចទៅហើយដោយសារការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ទណ្ឌកម្ម និងការគ្រប់គ្រងមិនបានល្អអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ឥឡូវនេះកំពុងប្រឈមមុខនឹងបន្ទុកបន្ថែមនៃការខ្វះខាតក្នុងសម័យសង្គ្រាម ការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបរិយាកាសក្នុងស្រុកដែលមាយោធាកាន់តែខ្លាំងឡើង។យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងចំណោមហានិភ័យពិតប្រាកដនៃការដួលរលំនៃរបប មេដឹកនាំដែលនៅរស់រានមានជីវិតរបស់សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមបានបន្តបង្ហាញពីវោហាសាស្ត្រដ៏កើនឡើង។ពួកគេ​បាន​លើក​សរសើរ​ម្តង​ហើយ​ម្តងទៀត​អំពី​សមត្ថភាព​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ក្នុង​ការ​ស៊ូទ្រាំ​នឹង​ការឈឺចាប់ ភាព​ព្រងើយកន្តើយ​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​ការ​បាត់បង់​ភាពជា​អ្នកដឹកនាំ​បន្ថែម​ទៀត និង​ចេតនា​ច្បាស់លាស់​ក្នុង​ការ​អូសបន្លាយ​សង្គ្រាម - ទាំងអស់នេះ​ខណៈពេល​ដែល​កំពុង​បង្ក​ការបំផ្លិចបំផ្លាញ​ក្នុង​តំបន់ និង​ទូទាំង​ពិភពលោក។ទោះបីជា​មាន​ការទាមទារ​ពី​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ សម្រាប់ "ការចុះចាញ់​ទាំងស្រុង" ក៏ដោយ ក៏​ភាពជា​អ្នកដឹកនាំ​ដែល​នៅរស់រានមានជីវិត​របស់​អ៊ីរ៉ង់​បែរជា​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួនឯង​ថា​បាន​ទទួល​ជ័យជម្នះ ដោយ​ដាក់ចេញ​នូវ​តម្លៃ​អតិបរមា​សម្រាប់​សន្តិភាព។ ខ្លួន​បាន​ទាមទារ​នូវ "ស្ថានភាព​ដើម" ថ្មី​ក្នុង​តំបន់ សំណង​សង្គ្រាម និង​ការផ្លាស់ប្តូរ​សម្ព័ន្ធភាព​រាប់​ទសវត្សរ៍​រវាង​រដ្ឋ​អារ៉ាប់​ឈូងសមុទ្រ និង​សហរដ្ឋអាមេរិក៕ 

(អន្តរជាតិ)៖ អតីតចារកម្ម CIA ម្នាក់បានអះអាងថា តំបន់ពីរនៅលើពិភពលោកនឹងត្រូវបានរួចផុតពីសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរដ៏សាហាវមួយចាប់ផ្តើម - ហើយតំបន់ទាំងពីរនេះមិនមែនជាអឺរ៉ុបទេ។ការភ័យខ្លាចសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរកំពុងស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 នៅពេលដែលសង្គ្រាមត្រជាក់បានធ្វើឱ្យមនុស្សនៅជុំវិញពិភពលោកសង្ឃឹមថា នឹងទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុត។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមអាកាសរបស់ពួកគេទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីជិតបីសប្តាហ៍មុន ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ពិភពលោកបានស្ថិតក្នុងការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ ខណៈពេលដែលវាពិបាកក្នុងការនិយាយថាតើកន្លែងណានឹងមានសុវត្ថិភាពពិតប្រាកដក្នុងករណីមានការផ្ទុះនុយក្លេអ៊ែរ អតីតភ្នាក់ងារ CIA លោក Andrew Bustamante បានអះអាងថា តំបន់ពីរនៃពិភពលោក នឹងត្រូវបានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់។យោងតាមលោក Andrew បាននិយាយថា បច្ចុប្បន្ននេះមានប្រទេសចំនួនប្រាំបួនដែលមានសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ - សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន ចក្រភពអង់គ្លេស បារាំង កូរ៉េខាងជើង ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន និងអ៊ីស្រាអែល។ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកពិចារណាអំពីជម្លោះនុយក្លេអ៊ែរប្រពៃណី ដែលនឹងកើតចេញពីរដ្ឋទាំងប្រាំបួនដែលមានសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរ។ នៅក្នុងផ្នែកធំៗ អ្នកនឹងឃើញចំណុចកណ្តាលពីរនៃផែនទី បាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ដូច្នេះអាមេរិកខាងត្បូង នឹងត្រូវបានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់ ហើយអាហ្វ្រិកក៏នឹងត្រូវបានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់ ។ លោក Andrew បានបន្តនិយាយថា អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអូស្ត្រាលី នឹងត្រូវបានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់ភាគច្រើន អាស្រ័យលើអ្វីដែលប៉ាគីស្ថាន និងឥណ្ឌា ធ្វើអ្វីជាមួយអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ពួកគេ ។ថ្លែងនៅក្នុងផតខាស Diary of a CEO របស់ Steven Bartlett អតីតមន្ត្រីស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ CIA បាននិយាយថា “ពេលខ្ញុំមើលផែនទីនេះ ខ្ញុំគិតថាមានកន្លែងជាច្រើនដែលមានសុវត្ថិភាពក្នុងករណីមានជម្លោះនុយក្លេអ៊ែរ។ជាមួយនឹងភាពតានតឹងកើនឡើងនៅក្នុងជម្លោះដែលកំពុងកើនឡើងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ អតីតភ្នាក់ងារ CIA អះអាងថា ក្តីបារម្ភចម្បងរបស់គាត់មិនមែនជាកត្តានុយក្លេអ៊ែរទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលនឹងកើតឡើងបន្ទាប់ពីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានបំផ្ទុះ៕

(ភ្នំពេញ).៖ ពិធីប្រុងពលីបើកការដ្ឋានព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ដ ឆ្នាំ២០២៦ បានប្រព្រឹត្តទៅក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី ប្រធានសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា និងជាប្រធានគណៈកម្មការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ត នាព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្ដវត្តភ្នំ រាជធានីភ្នំពេញ។ ពិធីនេះក៏មានការអញ្ជើញរួមដំណើរដោយ ឯកឧត្តម ឃួង ស្រេង អភិបាល នៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោក លោកស្រី សមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលស.ស.យ.ក. និងគណៈកម្មាធិការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្តជាច្រើនរូប។គោលបំណងសំខាន់នៃការរៀបចំពិធីប្រុងពលីនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីបួងសួងដល់វត្ថុសក្តិសិទ្ធិទាំងឡាយ ម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី ទេវតាថែរក្សានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សូមឱ្យការសាងសង់ទីតាំង និងការរៀបចំនានានៃព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្រ្កាន្ត ឆ្នាំ២០២៦ ដំណើរការទៅដោយរលូន និងមានសេចក្តីសុខ សិរីសួស្តីដល់ក្រុមការងារគ្រប់គ្នា។គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា គណៈកម្មការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ដ បានរៀបចំពិធីប្រុងពលីបើកការដ្ឋានសាងសង់ស្របតាមជំនឿដែលជាទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីខ្មែរ។ ថ្នាក់ដឹកនាំស.ស.យ.ក. តែងតែគោរពប្រតិបត្តិតាមជំនឿ និងទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ ជាពិសេសនៅទីតាំងតំបន់ជាទីគោរពសក្ការៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ៕

(អន្តរជាតិ)៖ ត្រីឆ្លាម Greenland ( Somniosus microcephalus ) គឺជាសត្វសមុទ្រទឹកជ្រៅដែលធ្វើចលនាយឺតៗ ល្បឿនជាមធ្យមរបស់ពួកវា ០.៣ ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី (០.៧៦ ម៉ាយក្នុងមួយម៉ោង) គឺយឺតណាស់ ដែលពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ត្រីឆ្លាមដេកលក់" ហើយពួកវាអាចបង្កើនល្បឿនរបស់វា បានតែសម្រាប់ការផ្ទុះខ្លីៗប៉ុណ្ណោះ។ ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាត្រីឆ្លាមមួយក្នុងចំណោមត្រីឆ្លាមធំជាងគេបំផុត នៅលើពិភពលោក ដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែល នឹងត្រីឆ្លាមពណ៌ស។ ពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានប្រវែងរហូតដល់ 6.4 ម៉ែត្រ (21 ហ្វីត) និងធ្ងន់រហូតដល់ 1,000 គីឡូក្រាម (2,100 ផោន) ទោះបីជាត្រីឆ្លាម Greenland ធម្មតាមានទម្ងន់ប្រហែល 400 គីឡូក្រាម (880 ផោន) និងមានប្រវែងប្រហែល 2.44 ទៅ 4.8 ម៉ែត្រ (18 ទៅ 15.7 ហ្វីត) ក៏ដោយ ហើយមនុស្សបានដឹងតិចតួចណាស់អំពីជីវិត របស់ត្រីឆ្លាម Greenland ពីព្រោះវារស់នៅក្នុងទឹកងងឹត និងត្រជាក់ខ្លាំងក្រោមបាតសមុទ្រ។ នេះបើតាមវេបសាយ Oceanwide Expeditions ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា ពួកវាឈានដល់ភាពពេញវ័យដែលអាចបង្កាត់ពូជបាននៅអាយុ 150 ឆ្នាំ ហើយមានអាយុកាលប៉ាន់ស្មានប្រហែល 400 ឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាក្លាយជា សត្វឆ្អឹងខ្នងដែល រស់នៅបានយូរបំផុតនៅលើភពផែនដី។ទឹកកាន់តែត្រជាក់ ត្រីឆ្លាម Greenland កាន់តែសប្បាយចិត្ត ត្រីឆ្លាមទាំងអស់មានឈាមត្រជាក់ ប៉ុន្តែប្រភេទសត្វជាក់លាក់នេះពិតជារីកចម្រើននៅក្នុងបរិយាកាសត្រជាក់។ ត្រីឆ្លាម Greenland ចូលចិត្តស្នាក់នៅក្នុងទឹកដែលមានសីតុណ្ហភាពចាប់ពី -១ ដល់ ១០°C (៣០.២ ដល់ ៥០°F) ហើយពួកវាធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ផ្នែកត្រជាក់បំផុតនៃទឹកជារៀងរាល់រដូវ។ ជាការពិតណាស់ ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាប្រភេទត្រីឆ្លាមតែមួយគត់ដែលអាចទ្រាំទ្រនឹងលក្ខខណ្ឌអាកទិកពេញមួយឆ្នាំ។ត្រីឆ្លាម Greenland គឺជាសត្វឆ្អឹងខ្នងដែលរស់នៅបានយូរបំផុតរបស់ផែនដី ដោយវិភាគភ្នែករបស់ត្រីឆ្លាម Greenland អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញលទ្ធភាពដែលត្រីទាំងនេះអាចរស់នៅបានដល់អាយុ ៤០០ ឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនេះ។ ការវិភាគជាលិកាត្រីឆ្លាមទាំងអស់បានបង្ហាញថា អាយុកាលរបស់ត្រីឆ្លាម Greenland មានចន្លោះពី ២៥២ ទៅ ៥១២ ឆ្នាំ ដោយ ៣៩០ ឆ្នាំជាមធ្យម ហើយពួកវានឹងក្លាយជាសត្វឆ្អឹងខ្នងដែលរស់នៅ បានយូរបំផុតដែលវិទ្យាសាស្ត្រទទួលស្គាល់។

(សង្គម)៖ ការកែសម្ភស្សមានច្រើនប្រភេទការកែដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ និងកែដោយការវះកាត់ហើយការ កែទាំងនេះមិនមែនសុទ្ធតែ ជារឿងមិនល្អនោះទេពីព្រោះការកែសម្ពស្សទាំង២ប្រភេទនេះពិតជាបានកែបញ្ហា និងលើកសម្រស់របស់ស្ត្រី និងបុរសគ្រប់រូបឱ្យកាន់តែមានភាពស្រស់ស្អាត សង្ហារ និងក្មេងជាងវ័យថែមមួយកម្រិត ប៉ុន្តែប្រសិនបើកែខុសនោះ យើងនឹងមានវិប្បដិសារីចំពោះខ្លួនឯង និងអាចធ្វើខូចខាតដល់ សម្រស់ធម្មជាតិបានថែមទៀតផង។ ជាក់ស្ដែង នារីស្រស់សោភាម្នាក់មានគណនីហ្វេសបុក Jinn Yuan បានធ្វើការចែករំលែកបទដ៏ឈឺចាប់បំផុតថា «ស្ដាយក្រោយខ្លាំងណាស់ធ្វើច្រមុះលើកទីមួយក៏ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យ មិនស្អាតហើយត្រូវព្យាបាលខ្លួនឯងអស់រាប់ពាន់ដុល្លារមិនទៅដែរហ៊ានដែលធ្វើការទេ ពីព្រោះច្រមុះមិនស្អាតហើយភ័យខ្លាចខ្លាំងណាស់នៅពេលដែលចេញទៅក្រៅម្ដងណាក៏ដោយខ្មាស់គេ។ លុយដែលខ្ញុំបានចំណាយធ្វើច្រមុះរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមិនត្រូវការយកមកវិញទេហើយខ្ញុំសូមផ្ដាំថាមុននឹងធ្វើច្រមុះសូមពិនិត្យមើលពេទ្យអោយត្រឹមត្រូវនិងរកកន្លែងធ្វើឲ្យបានល្អ។តើមានបងប្អូនណាស្គាល់កន្លែងធ្វើច្រមុះណាដែលល្អទេកន្លែងពេទ្យណាដែលគេអាចកែច្រមុះយើងបានល្អស្អាតវិញហើយនឹងអាចទុកចិត្តបានមិនមានសុវត្ថិភាពល្អ។ សូមផ្ដាំមួយទៀតថាទោះបីជាច្រមុះគេធ្វើមួយឆ្នាំពីរឆ្នាំក៏ដោយ ប្រសិនបើច្រមុះគេមានបញ្ហាអ្នកឯងត្រូវទទួលខុសត្រូវមិនមែនអ្នកឯងប្រើពាក្យសម្ដីបែបនោះទេ»។នេះគឺជាបទពិសោធន៍មួយសម្រាប់មិត្តនារីៗគ្រប់រូបត្រូវពិចារណា និងគិតឱ្យច្បាស់លាស់ ការកែសម្ភស្ស នៅប្រទេសជឿនលឿនណាក៏មានដែរ ព្រោះវាជាស្ពានមួយចម្លងមនុស្សប្រុសស្រីទៅរកភាពស្រស់ស្អាត និងកាន់តែជឿជាក់ជាងមុន ប៉ុន្តែមុននឹងសម្រេចចិត្តក្នុងកែសម្ពស្ស ពិសេសការកែដោយការវះកាត់នេះតែម្ដង សូមពិចារណាឱ្យបានម៉ត់ចត់ ស្វែងរកឃ្លីនិកដែលមានការទទួលស្គាល់ពីក្រសួង សុខាភិបាលក្នុងប្រទេស ឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត ហើយពិគ្រោះយោបល់ពីវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញឱ្យបានច្រើននាក់មុនធ្វើការសម្រេចចិត្ត។

(ប្រវត្តិសាស្ត្រ)៖ ភាពលោភលន់ ការដណ្ដើមចង់បានអំណាច ជាធម្មជាតិរបស់សត្វលោក និងប្រទេសទាំងអស់ នៅលើពិភពលោកនេះហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីការឈ្លានពាន ការដណ្ដើមទឹកដី និងទ្រព្យសម្បតិ្ត ផ្ទាល់ខ្លួនបានឡើយ ប្រសិនបើយើងជាមនុស្ស ឬជាប្រទេសដែលទន់ខ្សោយ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក មានប្រទេសជាច្រើនដែលបានបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែកធំដោយសារសង្រ្គាម ការឈ្លានពាន ឬការចុះសន្ធិសញ្ញាផ្សេងៗ ហើយរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ទឹកដីទាំងនោះបានក្លាយជាកម្មសិទ្ធិដាច់ខាត របស់ប្រទេសផ្សេង ដោយមិនអាចទាមទារមកវិញបានឡើយ។ តើលោកអ្នកដឹងទេនេះជាប្រទេសចំនួន៣ រួមទាំងកម្ពុជាយើងផងដែរ ដែលបានបាត់បង់ទឹកដីជាអចិន្ត្រៃយ៍ដែលមិនបកក្រោយវិញបាន៖ ១. អាណាចក្រខ្មែរយើងបានបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម និងកោះត្រល់ ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម (ភាគខាងត្បូងវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន) បានចាប់ផ្តើមបាត់បង់បន្តិចម្តងៗចាប់ពីសតវត្សទី១៧ ហើយមូលហេតុនៃការបាត់បង់នេះក៏ដោយសារការចុះខ្សោយ នៃអំណាចកណ្តាល និងការហូរចូលនៃជនជាតិយួនយ៉ាងច្រើនមកលើទឹកដីខ្មែរ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ បារាំងបានកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមឱ្យទៅរដ្ឋាភិបាលបាវដាយ (វៀតណាម) គ្រប់គ្រងជាផ្លូវការ ហើយទោះបីមានការតវ៉ាជាច្រើនទសវត្សរ៍ ក៏ដែនដីនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន របស់វៀតណាមក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិបាត់ទៅហើយ។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់សភាបារាំង (French National Assembly) ដែលបានចុះថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៩ ដែលបានផ្ទេរទឹកដីកូសាំងស៊ីន (Cochinchine) ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម និងឯកសារបណ្ណសារដ្ឋានជាតិបារាំង (Archives Nationales d'Outre-Mer) ដែលរក្សាទុកនូវផែនទី និងកិច្ចព្រមព្រៀងនានាក្នុងសម័យអាណាព្យាបាល។២. ប្រទេសម៉ិកស៊ិកបានបាត់បង់ទឹកដីជាងពាក់កណ្តាលទៅអាមេរិក កាលពីមុនរដ្ឋធំៗរបស់អាមេរិកបច្ចុប្បន្នដូចជា California, Texas, Nevada, Utah, និង Arizona គឺជាដីរបស់ម៉ិកស៊ិកទាំងអស់។ សង្រ្គាមរវាងអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិកក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨៤៦-១៨៤៨។ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញា Guadalupe Hidalgo, ម៉ិកស៊ិកត្រូវបានបង្ខំឱ្យលក់ និងប្រគល់ដីជាង ២,៥ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ឱ្យទៅអាមេរិក។ បច្ចុប្បន្ន ដីទាំងនេះគឺជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំង ក្លារបស់អាមេរិក ហើយម៉ិកស៊ិកគ្មានផ្លូវនឹងយកមកវិញបានឡើយ។នេះបើតាមសន្ធិសញ្ញា Guadalupe Hidalgo (Treaty of Guadalupe Hidalgo, 1848)ជាឯកសារច្បាប់ផ្លូវការដែលបញ្ចប់សង្រ្គាម និងកំណត់ការផ្ទេរដីទៅឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ណសារដ្ឋានជាតិអាមេរិក។ ៣. ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានបាត់បង់ទឹកដីក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ កាលពីមុនឆ្នាំ ១៩៤៥ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានទំហំធំជាងបច្ចុប្បន្នឆ្ងាយណាស់ ប៉ុន្តែដោយសារការចាញ់សង្រ្គាមលោកលើកទី២បណ្ដាលឱ្យ ទឹកដីផ្នែកខាងកើតនៃទន្លេ Oder និង Neisse (ដូចជាតំបន់ Silesia, Pomerania និង East Prussia) ត្រូវបានកាត់ទៅឱ្យ ប្រទេសប៉ូឡូញ និង សហភាពសូវៀត (បច្ចុប្បន្នជារុស្ស៊ី) ដោយអាល្លឺម៉ង់បានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់ព្រំដែនថ្មីនេះជាផ្លូវការ ដើម្បីសន្តិភាពយូរអង្វែង។នេះបើយោងតាមសន្និសីទ Potsdam (Potsdam Conference, 1945): ដែលកំណត់ព្រំដែនថ្មីនៅទន្លេ Oder-Neisse និងសន្ធិសញ្ញា "Two Plus Four Agreement" (1990) ដែលអាល្លឺម៉ង់បង្រួបបង្រួមជាតិ និងចុះហត្ថលេខាបោះបង់ការទាមទារដីធ្លីដែលបាត់បង់ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ជាស្ថាពរ។ការបាត់បង់ទឹកដីដែលមិនអាចយកដីមកវិញបានគឺអាស្រ័យលើកត្តារួមមាន ច្បាប់អន្តរជាតិ នៅពេលមានសន្ធិសញ្ញាទទួលស្គាល់ព្រំដែនជាផ្លូវការ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងការពារស្ថានភាពនោះ។ ប្រជាសាស្ត្រ នៅពេលដីនោះប្តូរម្ចាស់រាប់រយឆ្នាំ មនុស្សដែលរស់នៅលើដីនោះលែងជាជនជាតិដើមម្ចាស់ដីទៀតហើយ (ឧទាហរណ៍៖ នៅកាលីហ្វ័រញ៉ា ឥឡូវមានតែជនជាតិអាមេរិក)។ កម្លាំងយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសដែលដណ្តើម បានដីនោះ ច្រើនតែជាប្រទេសដែលមានអំណាចខ្លាំងដែលធ្វើឱ្យប្រទេសម្ចាស់ដីដើមមិនហ៊ាន ប្រើកម្លាំងបាយដណ្តើមយកវិញ។

(បច្ចេកវិទ្យា)៖ យុទ្ធសាស្ត្រ សង្គ្រាមមិនសមមាត្រ របស់អ៊ីរ៉ង់ បានក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បានប្រើប្រាស់អាវុធដែលមានតម្លៃទាបបំផុត ដើម្បីបំផ្លាញ ឬបង្កការខូចខាត ដល់បច្ចេកវិទ្យាលំដាប់ពិភពលោករបស់អាមេរិក។ បើតាមស្ថាប័នស្រាវជ្រាវយោធា និងសន្តិសុខ CSIS (Center for Strategic and international study និង IISS international Institute for strategic study ដែលជាស្ថាប័នវាយតម្លៃសមត្ថភាពយោធា និងតម្លៃអាវុធសកល។ នេះគឺជាប្រភេទអាវុធទំនើបៗរបស់អាមេរិក ដែលមានតម្លៃថ្លៃមហាសាល ហើយត្រូវបានកម្ទេច ឬវាយប្រហារដោយអាវុធតម្លៃថោករបស់អ៊ីរ៉ង់៖១. ដ្រូនចារកម្មយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Reconnaissance UAVs) គឺជាឧទាហរណ៍ដែលច្បាស់បំផុត នៃការខាតបង់ថវិកាដ៏ធំធេងរបស់អាមេរិក។ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ អ៊ីរ៉ងង់បានបាញ់ទម្លាក់ដ្រូនអាមេរិក RQ-4A Global Hawk នេះនៅក្បែរច្រកសមុទ្រ Hormuz។ ដ្រូនចារកម្មអាមេរិកនេះមានតម្លៃប្រហែល ២២០ លានដុល្លារ ក្នុងមួយគ្រឿង (ថ្លៃជាងយន្តហោះចម្បាំង F-35 ទៅទៀត)។ ខណៈមីស៊ីលការពារអាកាសរបស់អ៊ីរ៉ង់ 3rd Khordadដែលជាផលិតក្នុងស្រុកមានតម្លៃត្រឹមតែប្រហែល ២-៣ លានដុល្លារ ប៉ុណ្ណោះ។ ដ្រូនចារកម្ម MQ-9 Reaper ត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់ដោយក្រុមហ៊ូធីដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីរ៉ង់នៅយេម៉ែន និងសមុទ្រក្រហម ដ្រូននេះមានតម្លៃប្រហែល៣០លានដុល្លារក្នុងមួយគ្រឿង ចំណែកអាវុធដែលអ៊ីរ៉ង់ប្រើគឺជា មីស៊ីលប្រភេទ Sayyad ឬ 358 (Loitering Missile) ដែលមានតម្លៃធូរថ្លៃខ្លាំង។ នេះបើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់ US Central Command (Centcom)។ ២. រថក្រោះធុនធ្ងន់ និងរថពាសដែក (Main Battle Tanks & AFVs) ទោះបីជារថក្រោះអាមេរិកត្រូវបានគេស្គាល់ថា មានពាសដែកក្រាស់បំផុត ក៏វានៅតែរងគ្រោះដោយសារមីស៊ីលតម្លៃថោករបស់អ៊ីរ៉ង់ដូចជា M1 Abrams ក្នុងជម្លោះនៅអ៊ីរ៉ាកក់ និងយេម៉ែន រថក្រោះនេះត្រូវបានកម្ទេចជាច្រើនគ្រឿង ហើយវាតម្លៃអា ប្រហែល ៩ ទៅ ១០ លានដុល្លារ ក្នុងមួយគ្រឿង។ មីស៊ីលប្រឆាំងរថក្រោះ Toophan របស់អ៊ីរ៉ង់(កែច្នៃពី TOW របស់អាមេរិក) ឬ Dehlavieh (កែច្នៃពី Kornet របស់រុស្ស៊ី) ដែលមានតម្លៃត្រឹមតែ ២ ទៅ ៣ ម៉ឺនដុល្លារ។៣. នាវាចម្បាំង និងនាវាដឹកជញ្ជូន (Naval Vessels) ក្នុងជម្លោះនៅសមុទ្រក្រហមនាពេលថ្មីៗនេះ អាវុធអ៊ីរ៉ង់បានបង្កការខូចខាតដល់នាវាអាមេរិកដូចជា នាវា Destroyer ថ្នាក់ Arleigh Burke ទោះបីមិនទាន់មាននាវាណាមួយលិច ប៉ុន្តែការវាយប្រហារដោយដ្រូន និងមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ បានធ្វើឱ្យអាមេរិកខាត បង់ធ្ងន់ធ្ងរលើ "ការការពារ" ដែលនាវាចម្បាំងអាមេរិកដែលខូចខាតនេះមានតម្លៃ ១.៨ ទៅ ២.៥ ពាន់លានដុល្លារ ដោយសារដ្រូនអត្តឃាត Shahed តម្លៃ ២ ម៉ឺនដុល្លាររបស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយអាមេរិកត្រូវប្រើមីស៊ីលការពារអាកាសប្រភេទ SM-2 ឬ SM-6 ដែលមានតម្លៃ ២ ទៅ ៤ លានដុល្លារ ដើម្បីបាញ់ទម្លាក់ដ្រូនតម្លៃ ២ ម៉ឺនដុល្លារ នេះហើយដែលជាការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់អាមេរិក។៤. មូលដ្ឋានទ័ព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (Military Infrastructure) ការបាញ់ស្រោចដោយមីស៊ីលបាលីស្ទិកអ៊ីរ៉ង់ កាលពីឆ្នាំ ២០២០ នៅមូលដ្ឋាន Al-Asad Airbase របស់អ៊ីរ៉ាក់ បានបំផ្លាញរោងយន្តហោះ ឧបករណ៍បញ្ជាដ្រូន បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ និងបន្ទាយទ័ព។ មីស៊ីល Fateh-313 រាប់សិបគ្រាប់ដែលមានតម្លៃសរុបប្រហែលប៉ុន្មានលាន ដុល្លាររបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែបានបង្កការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងឧបករណ៍យោធាតម្លៃរាប់រយលានដុល្លារ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានបង្ហាញថា នៅក្នុងសង្រ្គាមសម័យថ្មី បច្ចេកវិទ្យាដែលថ្លៃជាង មិនមែនមានន័យថាឈ្នះជានិច្ចនោះទេ ប្រសិនបើសត្រូវដឹងពីរបៀបប្រើប្រាស់អាវុធតម្លៃថោក ក្នុងបរិមាណច្រើនដើម្បីបំបែកប្រព័ន្ធការពារ។

(សង្គម)៖ បន្ទាប់ពីសាំងឡើងថ្លៃមួយរៈចុងក្រោយនេះសង្គេតថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនកំពុងជួបប្រទះការលំបាក ចំណូល និងប្រាក់ខែនៅដដែល ប៉ុន្តែទំនិញចាប់ផ្ដើមឡើងថ្លៃបន្តិចម្ដងៗទៅហើយ ពិសេសអាជីវករ អ្នកប្រកបរបរតូចតាច កំពុងប្រឈមខ្លាំង។ ទំនិញមួយចំនួនចាប់ផ្ដើមអស់ពីស្តុក ដោយសារមនុស្សមួយចំនួនបានទិញស្តុកទុក ដើម្បីចៀងវាងកា រឡើងថ្លៃសម្រាប់ស្តុកថ្មី ខណៈទំនិញនាំចូលស្តុកថ្មី ចាំផ្ដើមលក់ឡើងថ្លៃពីពី២ពាន់រៀលដល់៨ពាន់រៀល ខណៈទំនិញខ្លះឡើងគុណនឹង២ក៏មានដែរ។វិបត្តិប្រេងឥន្ទនៈកំពុងតែជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង ។ នៅពេលដែល តម្លៃសាំងហក់ឡើងខ្ពស់ វានឹងបង្កើតជា "ខ្សែសង្វាក់ប៉ះពាល់ទាំងមូល" ដល់ទំនិញផ្សេងៗទៀតភ្លាមដូចជា៖ ថ្លៃដឹកជញ្ជូន សាំងគឺជាដង្ហើមនៃវិស័យដឹកជញ្ជូនខណៈពេលសាំងឡើងថ្លៃ១លីត្រជិត៦ពាន់រៀលទៅហើយនោះឡានដឹកទំនិញ និងឡានឈ្នួល ត្រូវដំឡើងតម្លៃសេវាដើម្បីទប់ទល់នឹងចំណាយ ទំនិញដែលដឹកចេញពីចម្ការ ឬរោងចក្រមកកាន់ទីផ្សារក៏ត្រូវបូកបញ្ចូលថ្លៃដឹកជញ្ជូនថ្មី ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃលក់រាយនៃទំនិញក៏ត្រូវឡើងថ្លៃតាមនោះដែរ។ជុំវិញបញ្ហានេះ ទំនិញដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ហើយឡើងថ្លៃលឿនជាងគេរួមមាន៖ បន្លែ និងសាច់ស្រស់៖ ព្រោះត្រូវការដឹកជញ្ជូនរាល់ថ្ងៃ និងមានភាពងាយខូច។ គ្រឿងឧបភោគបរិភោគចាំបាច់៖ ដូចជា អង្ករ ទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងប្រេងឆា។ សេវាកម្មធ្វើដំណើរដូចជា កង់បី (PassApp/Grab) និងឡានឈ្នួលអន្តរខេត្ត។វិបត្តិប្រេងសកល បានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកក៏ដូចជាអ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនទៀត ដោយហេតុថាចំណូលរបស់ពួកគាត់នៅថេរ ប៉ុន្តែចំណាយកើនឡើងឥតឈប់ឈរ ធ្វើឱ្យលទ្ធភាពនៃការទិញ របស់ប្រជាពលរដ្ឋធ្លាក់ចុះ។ អាជីវករតូចតាចដូចជា អ្នកលក់បាយម្ហូបតាមចិញ្ចើមថ្នល់ ពិបាកក្នុងការដំឡើងថ្លៃ ព្រោះខ្លាចបាត់ម៉ូយ តែបើមិនឡើងគឺមិនចំណេញតែម្ដង។ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលតម្លៃសាំង និងទំនិញឡើងថ្លៃ ការចេះរៀបចំផែនការចំណាយឱ្យបានហ្មត់ចត់ គឺជា "អាវក្រោះ" ការពារសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារដ៏ល្អបំផុត ដែលសាធារណជនៈគ្រប់រូបគួរចាប់ផ្ដើមធ្វើ និងចែករំលែកបន្ត៖ -សន្សំសំចៃសាំង (សម្រាប់យានយន្ត) ការបើកបរដោយបច្ចេកទេស អាចជួយឱ្យបងចំណេញសាំងបានពី ១០% ទៅ ២០%៖ រក្សាល្បឿនឱ្យថេរចៀសវាងការជាន់ហ្គែរខ្លាំងៗ ហើយចាប់ហ្វ្រាំងភ្លាមៗ។ ការបើកបរក្នុងល្បឿនចន្លោះ ៥០-៧០ គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង គឺជាកម្រិតដែលម៉ាស៊ីនស៊ីសាំងតិចបំផុត។ពិនិត្យសម្ពាធកង់៖ បើកង់ធូរ ម៉ាស៊ីនត្រូវប្រឹងខ្លាំងជាងមុន ដែលនាំឱ្យស៊ីសាំងច្រើន។ ត្រូវប្រាកដថាកង់មានខ្យល់គ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារ។មុនចេញពីផ្ទះ គួរពិនិត្យផែនទី (Google Maps) ដើម្បីចៀសផ្លូវស្ទះ ឬរៀបចំការធ្វើដំណើរឱ្យបានច្រើនការងារក្នុងពេលតែមួយ កុំឱ្យចេញក្រៅច្រើនដង។-ការគ្រប់គ្រងថវិកាចំណាយដោយបែងចែកបែបនេះ៖ ៥០% សម្រាប់តម្រូវការចាំបាច់ដូចជា សាំង ម្ហូបអាហារ បង់ទឹកភ្លើង និងថ្លៃសាលាកូន។ ៣០% សម្រាប់តម្រូវការបន្ទាប់បន្សំ ការដើរលេងក្រៅ ញ៉ាំអីឆ្ងាញ់ៗ ឬទិញខោអាវថ្មី ក្នុងដំណាក់កាលទំនិញឡើងថ្លៃគួរកាត់បន្ថយ។ ២០% សម្រាប់សន្សំ ឬបង់បំណុល ទុកសម្រាប់សង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬសន្សំសម្រាប់គម្រោងធំៗទៅថ្ងៃមុខ។

ឯកឧត្តម ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ បានអញ្ជើញជាគណៈអធិបតី និងថ្លែងសុន្ទរកថាអបអរសាទរក្នុងពិធីដាក់ឱ្យដំណើរការ “សេវាកម្មទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងដែន និងកាតឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន” ដែលរៀបចំឡើងដោយធនាគារ Bank of China សាខាភ្នំពេញ ដោយមានការអញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់លោកជំទាវ Zhong Jie ទីប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មនៃស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា, លោក Sun Yu នាយកប្រតិបត្តិនៃធនាគារ Bank of China សាខាហុងកុង លោក អ៊ុក សារ៉ាត់ តំណាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ព្រមទាំងភ្ញៀវកិត្តិយសមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ ឯកជន ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ ហិរញ្ញវត្ថុ និងដៃគូអាជីវកម្មជាច្រើន នៅសណ្ឋាគារ Raffles Hotel Le Royal រាជធានីភ្នំពេញ។ថ្លែងក្នុងឱកាសនៃកម្មវិធីដ៏សំខាន់នេះ គណៈអធិបតី បានកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះគំនិតផ្តួចផ្តើមដ៏ល្អក្នុងការបង្កើតបណ្ណឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិនដែលផ្តល់នូវភាពកាន់តែងាយស្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរ ឬ អ្នកធ្វើដំណើរចិន ឬ អន្តរជាតិដែលអញ្ជើញមកដល់កម្ពុជា អាចធ្វើការទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងប្រទេសតាមប្រព័ន្ធ QR ជាធម្មតា។ ការផ្តល់សេវាកម្មនេះ គឺជាសមិទ្ធផលថ្មីបន្ថែមទៀត និងគួរជាទីមោទនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងចិនលើការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថលលើផ្នែកទេសចរណ៍ ហរិញ្ញវត្ថុ និងប្រព័ន្ធទូទាត់ឆ្លងប្រទេស (QR) ក្រោមក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ «ត្បូងពេជ្រ» ដែលឈរលើគោលការណ៍ឈ្នះ-ឈ្នះ និងការផ្ដល់តម្លៃឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកជាអាទិភាព ដែលមានគោលដៅរួមគឺការកសាង «សហគមន៍ជោគវាសនារួមកម្ពុជា-ចិន» គ្រប់រដូវកាល ក្នុងយុគសម័យថ្មី ប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ កម្រិតខ្ពស់ និងស្តង់ដាខ្ពស់ និងជាយន្តការថ្មីជួយបង្កើនសន្ទុះយុទ្ធនាការទេសចរណ៍ «ឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន»។ ឆ្លៀតក្ន្ងងឱកាសនេះផងដែរ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អ និងបន្តឥតឈប់ឈររបស់ស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា និងធនាគារចិន សាខាភ្នំពេញ ជាដៃគូសហប្រតិបត្តិការដ៏សំខាន់មួយរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ ក្នុងការជួយអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជា និងកំណើនភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិមកកាន់កម្ពុជាឱ្យកាន់តែច្រើនឡើងបន្ថែមទៀតក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ ក្នុងក្របខណ្ឌនៃយុទ្ធនាការឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន។ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី ក៏បានគូសបញ្ជាក់ជូនដល់អង្គពិធី និងភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិ ការធានាផ្តល់ជូននូវសុខសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខដល់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ និងធុរជនបរទេសដែលកំពុងស្នាក់នៅ ទស្សនា និងធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជាជាអាទិភាពចម្បងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ និងឈ្លាសវៃរបស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីដែលជាអ្នកដឹកនាំបន្តវេនពីសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងបច្ចុប្បន្នជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា។សូមបញ្ជាក់ជូនថា ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់សេវាទូទាត់ឆ្លងដែន និងបណ្ណឥណពន្ធទេសចរណ៍កម្ពុជា-ចិន មិនត្រឹមតែជំរុញការទូទាត់ដោយពុំប្រើសាច់ប្រាក់ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងចូលរួមចំណែកធ្វើទំនើបកម្ម និងលើកកម្ពស់គុណភាពសេវាកម្មទេសចរណ៍តាមបែបឌីជីថល និងឱ្យកាន់តែសម្បូរបែបឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិជំរុញកំណើនភ្ញៀវទេសចរចិន និងអន្តរជាតិឱ្យមកទស្សនាកម្ពុជាកាន់តែច្រើន ព្រមទាំងផ្តល់នូវកាលានុវត្តភាពវិនិយោគកាន់តែច្រើន។រាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦