(សិល្បៈ)៖ កាសែតវៀតណាម VN EXPRESS បានចុះផ្សាយនាដើមខែសីហានេះដោយដាក់ចំណងជើងថា « ព្រះនាង នរោត្តម ចេណ្ណា ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ដ៏មានទេពកោសល្យច្រើនយ៉ាងនៃប្រទេសកម្ពុជា»។ ព្រះនាង នរោត្តម ចេណ្ណា ព្រះជន្ម ១៤ ព្រះវស្សា ត្រូវបានប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនស្រឡាញ់ពេញចិត្ត ដោយសារតែទេពកោសល្យ និងអាកប្បកិរិយាសិល្បៈ របស់ព្រះនាង។ព្រះនាងបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិកជន នៅពេលដែលបាន ច្រៀងនៅក្នុងពិធីបើកការ ប្រកួតពាន រង្វាន់អាស៊ានឆ្នាំ២០២៦ នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ (ភ្នំពេញ) កាលពីចុងខែកក្កដា។ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ វីដេអូនៃការសម្តែងរបស់នាងបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស នៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយទាក់ទាញអ្នកចូលមើលរាប់លានដង។ ទស្សនិកជនបានសរសើរសំឡេងច្រៀង និងអាកប្បកិរិយាប្រកបដោយទំនុកចិត្តរបស់ព្រះនាង។ព្រះនាងនរោត្តម ចេណ្ណា ត្រូវបានគេស្គាល់មិនត្រឹមតែជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាឥស្សរជនវ័យក្មេងម្នាក់ដែលចូលរួមចំណែកក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ វប្បធម៌ប្រទេសផងដែរ។ ព្រះនាងតែងតែស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីយ៉ាងទន់ភ្លន់ បង្ហាញខ្លួននៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ និងទទួលបានប្រជាប្រិយភាពតាមរយៈសមត្ថភាពច្រៀង រាំ និងសម្តែងរបស់ព្រះនាង។ រូបភាពរបស់ព្រះនាង ចេណ្ណា គឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងសម្រស់ប្រពៃណីរាជវង្ស និងស្មារតីខ្មែរសម័យទំនើបដែលបោះជំហានទៅមុខដោយទំនុកចិត្តទៅកាន់ពិភពលោក។ព្រះនាង នរោត្តម ចេនណ្ណា កើតនៅឆ្នាំ ២០១២ នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង គឺជាបុត្រីរបស់ព្រះនាង នរោត្តម បុប្ផារី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងជាអ្នកជំនួញជនជាតិបារាំងម្នាក់ ដែលមានជាចៅទួតរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបរមរតនកោដ នរោត្តម សីហនុ។ ព្រះនាងបានប្រលូកសិល្បៈតាំងពីក្មេង ដោយបានសិក្សាច្រៀងអូប៉េរ៉ានៅ សាលាតន្ត្រីក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ កាសែត SCMP បានកត់សម្គាល់ ថា នាងគឺជាទេពកោសល្យម្នាក់ក្នុងចំណោម ទេពកោសល្យដែលមានប្រជាប្រិយភាពបំផុត និងជាការបំផុសគំនិតដល់យុវជន។ នៅដើមខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ ព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជាព្រះបាទសម្ដេច នរោត្តម សីហមុនី ត្រាស់បង្គាប់ដំឡើងព្រះឋានៈព្រះនាងជា ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម ចេណ្ណា ។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ ព្រះនាងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង នៅពេលដែលនាងបានឈ្នះពានរង្វាន់តារាសម្តែងស្រីថ្មីឆ្នើមនៅមហោស្រពភាពយន្តកម្ពុជា-អាស៊ីលើកទី ២។ នៅឆ្នាំ ២០២៣ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីបានច្រៀងចម្រៀងចិនជាច្រើនបទនៅលើ CCTV ( ប្រទេសចិន) ភាពទាក់ទាញរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម ចេណ្ណា ក៏ត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នៅលើបណ្តាញសង្គមផងដែរ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍មានអ្នកតាមដានជាងប្រាំពីរលាននាក់នៅលើវេទិកាផ្សេងៗគ្នា ដែលធ្វើឱ្យព្រះនាងក្លាយជាសមាជិក វ័យក្មេងដ៏ពេញនិយមនៃគ្រួសាររាជវង្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

(តៃវ៉ាន់)៖ ការរំលងអាហារពេលព្រឹកជាញឹកញាប់ ឬការជំនួសវាដោយតែគុជដើម្បីសម្រកទម្ងន់មិនត្រឹម តែជាផលវិបាកផ្ទុយពីនេះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យយុវវ័យមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការវិវត្តទៅជាជំងឺទឹកនោមផ្អែមរហូតដល់ 30% ផងដែរ នេះបើយោងតាមការព្រមានពីអ្នកជំនាញសុខភាព។ ការកើនឡើងនៃ ការតមអាហារមិនទៀងទាត់ នាពេលថ្មីៗនេះ និងវិធីសាស្ត្រ 16/8 កំពុងនាំឱ្យមនុស្សជាច្រើនស៊ាំនឹងការរំលងអាហារពេលព្រឹក ឬពឹងផ្អែកតែលើកាហ្វេមួយពែងដើម្បីរក្សាថាមពលពេញមួយព្រឹក។ ខណៈដែលទម្លាប់នេះអាចមើលទៅល្អសម្រាប់សុខភាព និងចំណាយតិច វាមានហានិភ័យសុខភាពគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ នេះបើយោងតាម FTV News។ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ Hsiao Wei-Lin បានព្រមានថា អ្នកដែលរំលងអាហារពេលព្រឹកជាប្រចាំមានហានិភ័យខ្ពស់ ក្នុងការវិវត្តទៅជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម 30%។ យោងតាមស្ថិតិពីទីភ្នាក់ងារសុខភាព និងសុខុមាលភាពតៃវ៉ាន់ (ចិន) មនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមបីនាក់ដែលត្រូវបានព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺទឹកនោមផ្អែមមានអាយុក្រោម 60 ឆ្នាំ ដែលបង្ហាញថាជំងឺនេះលែងកើតមានចំពោះមនុស្សចាស់ទៀតហើយ។អ្នកជំនាញនិយាយថា ការរំលងអាហារពេលព្រឹកជាប្រចាំបង្កើនហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺទឹកនោមផ្អែមដល់ទៅ 30% ហើយសូម្បីតែបន្ទាប់ពីដកចេញទម្ងន់ក៏ដោយ ហានិភ័យនៅតែមាន 22%។ ហានិភ័យខ្ពស់បំផុតចំពោះ អ្នកដែលរំលងអាហារពេលព្រឹក 4 ទៅ 5 ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។តាមពិតទៅ អ្នកដែលរំលងអាហារពេលព្រឹក ច្រើនតែញ៉ាំច្រើនពេកនៅពេលថ្ងៃត្រង់ និងអាហារពេលល្ងាច ដែលនាំឱ្យធាត់ និងធន់នឹងអាំងស៊ុយលីននៅទីបំផុត។ មនុស្សមួយចំនួនជ្រើសរើសផឹកភេសជ្ជៈដោយគិតថាកាឡូរី និងស្ករនៅក្នុងតែគុជអាចជួយពួកគេឱ្យឆ្លងកាត់ពេលព្រឹកបាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តែគុជមានផ្ទុកជាតិស្ករចម្រាញ់ខ្ពស់ (fructose, sucrose) ខ្លាញ់ឆ្អែត និងទឹកដោះគោខាប់។ នៅពេលដែលនរណាម្នាក់រំលងអាហារពេលព្រឹក ហើយជំនួសវាដោយតែគុជមួយកែវ រាងកាយរបស់ពួកគេមិនត្រឹមតែជៀសវាងស្ថានភាព "តមអាហារ" ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួបប្រទះនឹងការកើនឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាមភ្លាមៗ ដែលជំរុញឱ្យលំពែងបញ្ចេញអាំងស៊ុយលីនយ៉ាងច្រើន។ប្រសិនបើអ្នកចង់ញ៉ាំអាហារពេលព្រឹក មនុស្សម្នាក់ៗគួរតែជ្រើសរើសអាហារដែលសម្បូរប្រូតេអ៊ីន ប្រសិនបើអ្នកមិនទាន់មានអារម្មណ៍ឃ្លានទេ អ្នកអាចញ៉ាំយឺតបន្តិច ប៉ុន្តែរឿងសំខាន់គឺ "កុំញ៉ាំច្រើនពេកនៅពេលថ្ងៃត្រង់"។ អ្នកជំនាញនិយាយថា បញ្ហាមិនមែននិយាយអំពីការរំលងអាហារដែលបណ្តាលឱ្យមានជំងឺភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ទម្លាប់ "សន្សំសំចៃថាមពល" នេះជារឿយៗមិនផ្តល់លទ្ធផលដូចការរំពឹងទុកនោះទេ៕

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ ក្រុមស្រមោលអាថ៌កំបាំងនេះច្រើនតែកើតឡើងមុន និងក្រោយពេលព្រះច័ន្ទបិទបាំងព្រះអាទិត្យក្នុង អំឡុងពេលសូរ្យគ្រាស ហើយវាពិបាកក្នុងការថតរូប ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវមិនទាន់បានរកឃើញ មូលហេតុរបស់វានៅឡើយទេ។ យោងតាម CNN សូរ្យគ្រាសសរុបដែលកើតឡើងនៅយប់ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា និងព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា (ម៉ោងនៅទីក្រុងភ្នំពញ) នឹងផ្តល់ឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនូវឱកាសដ៏កម្រមួយដើម្បីសិក្សា ពីបាតុភូតអាថ៌កំបាំងដែលគេស្គាល់ថាជាក្រុមស្រមោល។ទាំងនេះគឺជារលកពណ៌ប្រផេះចម្លែកៗដែលបោកបក់លើផ្ទៃផែនដីរយៈពេលពីរបីនាទីមុន និងក្រោយសូរ្យគ្រាសសរុប នៅពេលដែលព្រះច័ន្ទបិទបាំងព្រះអាទិត្យទាំងស្រុង ដែលធ្វើឱ្យមេឃធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពងងឹត។ធម្មជាតិ ពិពណ៌នាថា ដំបូងឡើយ ខ្សែស្រមោលមើលទៅហាក់ដូចជាស្រអាប់ និងមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលដំណាក់កាលសរុបខិតជិតមកដល់ ពួកវាកាន់តែមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងច្បាស់លាស់ ដោយចម្ងាយរវាងខ្សែស្រមោលថយចុះមកត្រឹម 2.5-5 សង់ទីម៉ែត្រ។ បន្ទាប់ពីដំណាក់កាលសរុបបញ្ចប់ លំនាំនេះនឹងបញ្ច្រាស់វិញ៖ ខ្សែស្រមោលលេចឡើងវិញ រសាត់បន្តិចម្តងៗ ហើយក្លាយទៅជាគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ រហូតដល់វាបាត់ទៅវិញទាំងស្រុង។ ក្នុងអំឡុងពេលមានសូរ្យគ្រាស អ្នកសង្កេតការណ៍នៅទីតាំងផ្សេងៗគ្នា តាមបណ្តោយផ្លូវ នៃសូរ្យគ្រាសនឹងឃើញឥទ្ធិពលស្រមោលផ្សេងៗគ្នា។ អ្នកខ្លះនឹងឃើញថាវាស្ទើរតែមើលមិនឃើញ ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតនឹងឃើញវាយ៉ាងច្បាស់។យោងតាម Space ការផ្ទុះពន្លឺថ្ងៃពិបាកថតរូបណាស់ ព្រោះវាជាធម្មតាកើតឡើងនៅពេលដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រឹមតែ ប្រហែល 1% ប៉ុណ្ណោះដែលអាចមើលឃើញ ដែលបណ្តាលឱ្យមានភាពផ្ទុយគ្នាទាបបំផុត។ ល្បឿនធម្មតានៃការផ្ទុះពន្លឺ ថ្ងៃនៅលើដីគឺប្រហែល 3 ម៉ែត្រ/វិនាទី ហើយទទឹងរបស់វាមានត្រឹមតែប្រហែល 2.5-5 សង់ទីម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យវាស្រអាប់ និងព្រិលៗនៅពេលថតរូប ឬថតវីដេអូ។ ហេតុផលមួយទៀតគឺថា ការផ្ទុះពន្លឺថ្ងៃអាចកត់សម្គាល់បានកាន់តែច្បាស់នៅពេលដែលវាកំពុងធ្វើចលនាជាងពេលដែលវានៅស្ងៀម។អស់រយៈពេល ១៧៥ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវបានព្យាយាមពន្យល់ពីបាតុភូតនៃចំណុចនៅលើព្រះអាទិត្យ។ សម្មតិកម្មមួយបានបង្ហាញថា ចំណុចទាំងនេះគឺជាគំរូជ្រៀតជ្រែកលំដាប់ខ្ពស់នៃប្រភេទឌីផ្រាក់ស្យុងរន្ធតូចចង្អៀត ដែលបង្កើតឡើងនៅពេលដែលរលកពន្លឺឆ្លងកាត់រន្ធតូចចង្អៀតនៅលើផ្ទៃរឹងមួយ ដោយបង្កើតជាក្រុមងងឹតមួយនៅ ចំកណ្តាល និងក្រុមភ្លឺជាងនៅសងខាង។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ ១៩២៤ តារាវិទូអ៊ីតាលី Guido Horn-D'Arturo បានលើកឡើងថា ចំណុចនៅលើព្រះអាទិត្យគឺជារន្ធតូចៗរបស់ព្រះអាទិត្យដែលដាក់លើគ្នា ដោយសារតែចន្លោះប្រហោងនៅក្នុងបរិយាកាសខាងលើរបស់ផែនដី។ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពន្យល់ដែលសមហេតុផលបំផុតសម្រាប់ក្រុមស្រមោលនេះ គឺជាឥទ្ធិពលឧតុនិយមពី កាំរស្មីចុងក្រោយនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលត្រូវបានបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយដោយបរិយាកាសច្របូកច្របល់របស់ផែនដី។ ក្នុងអំឡុងពេលមានសូរ្យគ្រាស ឌីសរបស់ព្រះអាទិត្យរួញទៅជា "ខ្សែពន្លឺ" តូចចង្អៀតមួយ ដែលចំណុចនីមួយៗតាមបណ្តោយខ្សែ ពន្លឺនេះភ្លឹបភ្លែតៗដូចផ្កាយ។ ដូច្នេះ ក្រុមស្រមោលអាចជាលទ្ធផលនៃពន្លឺរួមបញ្ចូលគ្នាពីចំណុចភ្លឹបភ្លែតៗនីមួយៗ។លោក David Turnshek សាស្ត្រាចារ្យរូបវិទ្យា និងតារាសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Pittsburgh សង្ឃឹមថានឹងរកឃើញ និងថតវីដេអូក្រុមពន្លឺនេះដោយប្រើឧបករណ៍ដែលមានមូលដ្ឋានលើដី។ លោក Joe Conti អ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងជាអ្នករូបវិទ្យាដ៏ងប់ងល់ម្នាក់នៅរដ្ឋ Massachusetts កំពុងជំរុញឱ្យអ្នកសង្កេតមើលសូរ្យគ្រាសទូទាំងប្រទេសអ៊ីស្លង់ និងអេស្ប៉ាញ កត់ត្រាបាតុភូតអាថ៌កំបាំងនេះ ដោយសង្ឃឹមថាទិន្នន័យដែលប្រមូលបានអាចជួយសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រ កំណត់មូលហេតុពិតប្រាកដនៃសូរ្យគ្រាស។

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ សូរ្យគ្រាសដ៏កម្រមួយបានកើតឡើងនៅយប់ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា និងព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា (ម៉ោងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ) ហើយអាចសង្កេតឃើញនៅតំបន់ជាច្រើននៃទ្វីបអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិកខាងជើង និងអាមេរិកខាងជើង។ មនុស្សបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅអាកាសយានដ្ឋាន Tempelhof ចាស់ក្នុងទីក្រុងប៊ែរឡាំង ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីសង្កេតមើលសូរ្យគ្រាសដោយប្រើវ៉ែនតាការពារពិសេស។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងសូរ្យគ្រាស ដោយផ្នែកដែលមានរយៈ ពេលប្រហែលមួយម៉ោង។ ព្រះច័ន្ទត្រួតលើគែមព្រះអាទិត្យ ដោយបិទបាំងផ្ទៃរបស់វាបន្តិចម្តងៗ។ បន្ទាប់មកដោយសូរ្យគ្រាសសរុបរយៈពេលខ្លី បន្ទាប់មកព្រះអាទិត្យលេចចេញពីក្រោយព្រះច័ន្ទ។ ដំណាក់កាលនៃ សូរ្យគ្រាសមានរយៈពេលសរុបប្រហែលពីរម៉ោង។រូបភាពមួយសន្លឹកដែលថតចេញពីរដ្ឋ Maine សហរដ្ឋអាមេរិក បង្ហាញពីព្រះអាទិត្យត្រូវបានបិទបាំងដោយផ្នែកក្នុងអំឡុងពេលសូរ្យគ្រាស ដោយស្ថានីយ៍អវកាស អន្តរជាតិ (ISS) លេចចេញជាស្រមោលងងឹតមួយនៅពេលដែលវាហោះកាត់ក្នុងល្បឿនប្រហែល ៨ គីឡូម៉ែត្រ/វិនាទី។ ស្រទាប់ខាងក្រៅបំផុតនៃបរិយាកាសព្រះអាទិត្យ (Solar corona) បញ្ចេញពន្លឺយ៉ាងភ្លឺចែងចាំងអំឡុងពេលព្រះអាទិត្យពេញលេញ ដូចដែលបានសង្កេតឃើញពីឆ្នេរ Arenal នៅលើកោះ Mallorca ប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ យោងតាម Sky News តំបន់នានានៅក្នុងតំបន់សូរ្យគ្រាសសរុប ដែលមានទទឹងពី 100-200 គីឡូម៉ែត្រនៅលើផ្ទៃផែនដី នឹងត្រូវធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពងងឹត។ កន្លែងមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់នេះរួមមាន ភាគខាងជើងនៃប្រទេសរុស្ស៊ី ហ្គ្រីនឡែន អ៊ីស្លង់ អេស្ប៉ាញ និងផ្នែកតូចមួយនៃប្រទេសព័រទុយហ្គាល់។ ប្រជាជននៅតំបន់ដូចជាអាមេរិកខាងជើង នឹងឃើញតែសូរ្យគ្រាសដោយផ្នែកប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់នឹងមានឱកាសឃើញសូរ្យគ្រាសដោយផ្នែកធំមួយ ដោយព្រះច័ន្ទបិទបាំងព្រះអាទិត្យ 90-96% ដែលបង្កើតឥទ្ធិពលថ្ងៃលិចជ្រៅជំនួសឱ្យភាពងងឹតទាំងស្រុង។រូបភាពផ្សំនេះបង្ហាញពីដំណាក់កាលនៃសូរ្យគ្រាសសរុប ដែលក្នុងអំឡុងពេលនោះព្រះច័ន្ទធ្វើដំណើរយឺតៗនៅពីមុខព្រះអាទិត្យ ដូចដែលបានសង្កេតឃើញពី Berlanga de Duero ភាគកណ្តាលប្រទេសអេស្ប៉ាញ។

(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារនិងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានទទួលជួបសំណេះសំណាល និងផ្តល់អនុសាសន៍ណែនាំដល់និស្សិតជ័យលាភីអាហារូបករណ៍ពីសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ឆ្នាំសិក្សា២០២៦-២០២៧ សរុបចំនួន ២៨នាក់ (ស្រី២០នាក់) នារសៀលថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នាទីស្តីការក្រសួង មុននឹងពួកគេចាកចេញទៅបន្តការសិក្សានៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ។នាឱកាសនោះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីបានសម្តែងនូវការស្វាគមន៍ និងអបអរសាទរដល់និស្សិតទាំងអស់ដែលទទួលបានអាហារូបករណ៍ពីកម្មវិធីផ្សេងៗនៃប្រទេសកូរ៉េ ដែលជាមោទនភាព និងជាកិត្តិយសសម្រាប់ខ្លួនឯង គ្រួសារ និងសង្គមតាមរយៈកិច្ចខិតខំរៀនសូត្រផ្ទាល់ខ្លួន ការបើកឱកាសពីរាជរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងការទូតល្អរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ជំនួបនេះក៏ជាការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងដែលជារៀមច្បង និងនិស្សិតជ័យលាភីដែលជាទំពាំងស្នងឫស្សី និងជាអនាគតសសរទ្រូងដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា។ ឯកឧត្តមមានប្រសាសន៍ថា មុខវិជ្ជាសិក្សាទាំងអស់របស់ក្មួយៗ គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់តម្រូវការទីផ្សារ ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមកម្ពុជា ជាពិសេស ជំនាញផ្នែកបញ្ញាសប្បនិម្មិត (AI) វិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វកម្មកុំព្យូទ័រជាដើម។ ឯកឧត្តមបានលើកទឹកចិត្តនិស្សិតជ័យលាភីទាំងអស់ប្រើប្រាស់ឱកាសដ៏មានតម្លៃនេះក្នុងការខិតខំសិក្សាក្រេបយកចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា កំណត់គោលដៅឱ្យបានច្បាស់លាស់ កសាងទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រូ និងបង្កើតបណ្ដាញទំនាក់ទំនងជាមួយនិស្សិតបរទេស។ ក្រៅពីនេះ ក៏ត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ឥរិយាបថល្អ ដែលបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ ឧស្សាហ៍ព្យាយាម ភាពទន់ភ្លន់ និងលើកស្ទួយវប្បធម៌ដ៏ល្អរបស់ខ្មែរបង្ហាញដល់និស្សិតបរទេស គោរពស្រឡាញ់គ្នា និងបង្កើនសាមគ្គីគ្នាដែលរួមទាំងសមាគមនិស្សិតខ្មែរ និងបងប្អូនពលករនៅកូរ៉េ ដោយត្រូវចងចាំថា ក្មួយៗ និងប្អូនៗគឺជាតំណាងឱ្យកម្ពុជាទាំងមូល។ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី សង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា និស្សិតជ័យលាភីទាំងអស់ពិតជាទទួលបានជោគជ័យក្នុងការសិក្សាដោយក្រេបយកចំណេះដឹង និងបទពិសោធថ្មីល្អៗពីប្រទេសជឿនលឿន ហើយវិលត្រឡប់មកបម្រើមាតុប្រទេសវិញ ក្នុងនាមជាធនធានមនុស្សប្រកបដោយសមត្ថភាព គុណភាព គុណវុឌ្ឍិ និងនវានុវត្តន៍ ដើម្បីរួមចំណែកជំរុញដល់ការអភិវឌ្ឍសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឱ្យកាន់តែរីកចម្រើនថែមទៀត។ក្នុងឱកាស​នេះ និស្សិតទាំង ២៨នាក់ បានថ្លែងអំណរគុណចំពោះឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តី ដែលបានណែនាំពីបទពិសោធ តម្រង់ទិស និងពង្រឹងស្មារតីក្នុងការត្រៀមលក្ខណៈសម្បត្តិឱ្យបានល្អ ក្នុងការសិក្សា និងស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េ ដែលពួកគេពិតជាមានក្តីសោមនស្សរីករាយក្រៃលែង៕

(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារនិងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានទទួលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារជាមួយលោក ពីយូស ហ្វ្រិក (Pius Frick) អ្នកសម្របសម្រួលប្រចាំប្រទេសរបស់ភា្នក់ងារអភិវឌ្ឍន៍លិចតិនស្តាញ (LED) ព្រមទាំងបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) ស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (TVET) នារសៀលថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្តីការក្រសួង។ ការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីនាពេលនេះ គឺក្នុងទិសដៅពង្រឹងប្រព័ន្ធ TVET សម្រាប់ពង្រឹងសមត្ថភាពកម្លាំងពលកម្ម ដើម្បីសម្រេចចក្ខុវិស័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ស្តីពីកំណើន មុខរបរនិងការងារ សមធម៌ ប្រសិទ្ធភាព និងចីរភាព។នាឱកាសនោះ ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្រ្តីបានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះលោក ពីយូស ហ្វ្រិក ព្រមទាំងបានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសមិទ្ធផលនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងក្រសួង និងភ្នាក់ងារ LED ក្នុងវិស័យ TVET ជាពិសេសតាមរយៈគម្រោង "សម្ភារសិក្សាឌីជីថលសម្រាប់ការអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ" ទាំងពីរដំណាក់កាល។ ជាក់ស្តែងតាមរយៈការចុះហត្ថលេខាលើ MoU នេះ គឺជាជំហានថ្មីមួយទៀត ដែលពិតជាមានសារៈសំខាន់ ចំពេលវេលា និងស្របតាមយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គោលនយោបាយTVET និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពជាដើម។ ឯកឧត្ដមមានប្រសាសន៍ថា គម្រោងនេះជាឱកាសដ៏សំខាន់មួយក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាព និងមុខមាត់ TVET កម្ពុជាតាមរយៈការពង្រីកការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញថាមពលកកើតឡើងវិញ និងជំនាញបៃតងទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលថ្នាក់ខេត្ត ផ្តល់ការកសាងសមត្ថភាពដល់គ្រូបណ្តុះបណ្តាល TVET និងអ្នកអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សា ជំរុញការរៀនសូត្រតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល ព្រមទាំងពង្រឹងភាពជាដៃគូជាមួយវិស័យឧស្សាហកម្ម និងបង្កើតឱកាសការសិក្សាផ្អែកលើការអនុវត្តការងារ។ លើសពីនេះ កម្ពុជាអាចពង្រឹងភាពជឿជាក់ និងគុណភាពនៃការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ បង្កើនទំនុកចិត្តពីវិស័យឯកជន និងធានាថា និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាមានជំនាញដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយវិស័យឧស្សាហកម្មទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។ ឯកឧត្តមបានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការពង្រឹង និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយ LED ព្រមទាំងប្តេជ្ញាអនុវត្ត MoU នេះឱ្យទទួលបានជោគជ័យ។ជាការឆ្លើយតប លោក ពីយូស ហ្វ្រិក បានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជៅចំពោះឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីដែលពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យនេះ ខណៈកម្ពុជាមានមហិច្ឆតាពង្រីកការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងជាឱកាសសម្រាប់ទីផ្សារការងារ ជាពិសេសក្នុងការផ្លាស់ប្តូរកម្លាំងពលកម្មទៅរកមុខរបរដែលមានជំនាញខ្ពស់ និងតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។ លោកគូសបញ្ជាក់ថា LED មានគោលបំណងអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សា និងសម្ភារសិក្សាស្តង់ដាសម្រាប់ជំនាញសូឡាឱ្យស្របនឹងបរិបទកម្ពុជា បណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និងផ្តល់ឧបករណ៍បណ្តុះបណ្តាល ដើម្បីកសាងមជ្ឈមណ្ឌលជំនាញនៅកម្ពុជា ដែលអាចពង្រីកកម្មវិធីដោយខ្លួនឯង កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើអ្នកជំនាញអន្តរជាតិ និងត្រៀមខ្លួនពង្រីកទំហំបណ្តុះបណ្តាលទៅតាមតម្រូវការទីផ្សារការងារក្នុងរយៈពេលវែង៕

(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ឧត្តមអគ្គានុរក្សថ្នាក់លេខ១ ឈន សាណាត អគ្គនាយក នៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ ក្រសួងមហាផ្ទៃ បានអញ្ជើញទទួលជួបពិភាក្សាការងារជាមួយ គណៈប្រតិភូ នៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងទារុណកម្ម (គ.ជ.ប.ទ) ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក បណ្ឌិត ជា តារា ប្រធានលេខាធិការដ្ឋាន គ.ជ.ប.ទ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីពង្រឹងការបង្ការ និងទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់ចំពោះជនជាប់ឃុំ។ក្នុងជំនួបនោះដែរ ក៏មានការអញ្ជើញចូលរួមពី អគ្គនាយករង ប្រធាននាយកដ្ឋាន និងមន្ដ្រីពាក់ព័ន្ធជាច្រើនរូបទៀត ក្រោមចំណុះអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅសាលប្រជុំលេខ៤២០ នៃទីស្តីការក្រសួងមហាផ្ទៃ។នាឱកាសនោះ ឯកឧត្តម ឧត្តមអគ្គានុរក្សថ្នាក់លេខ១ ឈន សាណាត បានមានប្រសាសន៍ថា នាពេលកន្លងមក ការអនុវត្តរបស់មន្ត្រីពន្ធនាគារ គឺផ្អែកលើតួនាទីភារកិច្ចបានកំណត់ អនុលោមតាមច្បាប់ស្តីពីពន្ធនាគារ និងច្បាប់ពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ឯកឧត្តម អគ្គនាយក បន្ដថា ចំពោះការគ្រប់គ្រង ឬការអនុវត្តចំពោះជនជាប់ឃុំ គឺផ្អែកលើនីតិវិធី និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងពន្ធនាគារ ដូចជា ៖ ការធានាសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ជនជាប់ឃុំ, ការដោះស្រាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្តល់កន្លែងស្នាក់នៅឱ្យមានលក្ខខណ្ឌសមស្រប, កិច្ចការពារធានាសន្តិសុខសុវត្ថិភាព បង្ការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់, រាល់ការធ្វើទារុណកម្ម ទង្វើអមនុស្សធម៌ ឬការរំលោភបំពានលើជនជាប់ឃុំ និងការ រើសអើងចំពោះជនជាប់ឃុំ ត្រូវបានហាមឃាត់ជាដាច់ខាត, ការផ្តល់របបអាហារហូបចុក និងការថែទាំសុខភាពស្របតាមស្តង់ដារសុខាភិបាល, កិច្ចសហការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់ (ការទទួលជួបមេធាវី ជួបស្ថានទូត ឬស្ថានតំណាង សម្រាប់ជនជាប់ឃុំបរទេស), ការទទួលបានកិច្ចគាំពារចំពោះជនជាប់ឃុំជាអនីតិជន និងជនជាប់ឃុំជាស្ត្រី ព្រមទាំងកូនតាមម្តាយក្នុងពន្ធនាគារ, ផ្តល់កម្មវិធីអប់រំកែប្រែ បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងស្តារនីតិសម្បទា, សិទ្ធិប្រតិបត្តិសាសនាតាមជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន, សិទ្ធិការផ្តល់-ទទួលព័ត៌មាន ឬជួបសួរសុខទុក្ខពីក្រុមគ្រួសារ សាច់ញាតិជាដើម។ទន្ទឹមនឹងនេះ ឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ឯក បណ្ឌិត ជា តារា បានលើកឡើងថា ជំនួបពិភាក្សាការងារ នាពេលថ្ងៃនេះ ក្នុងគោលបំណង លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងដល់ជនជាប់ឃុំ អំពីផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃគ្រឿងញៀន។ ដូច្នេះ ការផ្សព្វផ្សាយអប់រំ និងការកែប្រែឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ឃុំ គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ក្នុងការជួយឱ្យពួកគេយល់ដឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃគ្រឿងញៀន កែប្រែខ្លួន និងត្រៀមខ្លួនវិលត្រឡប់ទៅរស់នៅក្នុងសង្គមវិញប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ និងគ្មានការពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀន៕

(ភ្នំពេញ)៖ អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងអគ្គនាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប នៅរសៀលថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ បានទទួលស្វាគមន៍គណៈប្រតិភូស្ថានទូតសហរដ្ឋអាម៉េរិកប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដឹកនាំដោយលោកស្រី Aleks Zittle ភារធារី ស្ថានទូតអាម៉េរិកប្រចាំកម្ពុជា នៅទីស្នាក់ការក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការធុរកិច្ច និងវិនិយោគរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាម៉េរិក។ក្នុងជំនួបនេះ ភាគីទាំងពីរបានផ្តោតសំខាន់លើឱកាសវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនអាម៉េរិកនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងលទ្ធភាពក្នុងការចាប់ដៃគូជាមួយ ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ជាពិសេសក្នុងវិស័យថាមពល និងថាមពលកកើតឡើងវិញ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវិស័យមានសក្តានុពលសម្រាប់ការវិនិយោគ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរយៈពេលវែង។លោកស្រី Aleks Zittle បានបង្ហាញពីការចាប់អារម្មណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន និងវិនិយោគិនសហរដ្ឋអាម៉េរិក ចំពោះវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញនៅកម្ពុជា ជាពិសេសចំពោះគម្រោងវិនិយោគធំៗរបស់ រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដែលអាចបង្កើតឱកាសសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនអាម៉េរិកចូលរួមជាដៃគូ និងពង្រីកវត្តមានរបស់ខ្លួននៅក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា។ជាការឆ្លើយតប អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង បានស្វាគមន៍ និងបង្ហាញការបើកចំហចំពោះក្រុមហ៊ុនសហរដ្ឋអាម៉េរិកដែលមានបំណងមកវិនិយោគនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ និងតាមរយៈកិច្ចសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន បទុមសាគរ អេនើជី ឯ.ក (Botum Sakor Energy Company Limited) ដែលជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធ គ្រប់គ្រងទាំងស្រុងដោយ រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប។ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង ក៏បានលើកឡើងពីសក្តានុពល និងភាពទាក់ទាញ នៃបរិយាកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើស្ថិរភាពនយោបាយ ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងការគាំទ្ររបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ចំពោះវិស័យឯកជន និងវិនិយោគិនបរទេស។ កត្តាទាំងនេះ ត្រូវបាន មើលឃើញថាជាមូលដ្ឋានសំខាន់សម្រាប់ការទាក់ទាញទុនវិនិយោគ និងជំរុញការចូលរួមរបស់ក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យថាមពលរបស់កម្ពុជា។សូមជម្រាបថា ក្នុងចំណោមគម្រោងវិនិយោគសំខាន់ៗរបស់ រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ក្នុងវិស័យថាមពល គឺគម្រោងរោងចក្រផលិតអគ្គិសនីដើរដោយឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ LNG របស់ ក្រុមហ៊ុន បទុមសាគរ អេនើជី ដែលមានអានុភាពសរុប ៩០០មេហ្កាវ៉ាត់ និងទុនវិនិយោគប្រមាណ ១,៣៤ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបទុមសាគរ ខេត្តកោះកុង ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគម្រោងថាមពលដ៏ធំមួយ ដែលអាចចូលរួមពង្រឹងសមត្ថភាពផលិតអគ្គិសនី និងសន្តិសុខថាមពលរបស់កម្ពុជា។គម្រោងបានចាប់ផ្តើមសាងសង់ជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល។ ដំណាក់កាលទី១ មានអានុភាព ៤៥០មេហ្គាវ៉ាត់ គ្រោងនឹងដាក់ឱ្យដំណើរការនៅចុងឆ្នាំ២០២៦ ខណៈដំណាក់កាលទី២ ដែលមានអានុភាព ៤៥០មេហ្គាវ៉ាត់ បន្ថែមទៀត គ្រោងនឹងដាក់ឱ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ២០២៧។ការអភិវឌ្ឍគម្រោងនេះ ត្រូវបានរំពឹងថា នឹងជួយបង្កើនសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីក្នុងប្រទេស កាត់បន្ថយសម្ពាធលើប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ថាមពល ជួយបង្កើនស្ថិរភាពបណ្តាញអគ្គិសនី និងគាំទ្រដល់ការរីកចម្រើននៃវិស័យឧស្សាហកម្ម និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា៕

(អន្តរជាតិ)៖ មហាសេដ្ឋី Crypto លោក Michael Saylor និយាយថា ChatGPT បានជួយក្រុមហ៊ុនរបស់គាត់បង្កើនប្រាក់បាន 15 ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកដោយការរចនាផលិតផលហិរញ្ញវត្ថុដែលគាំទ្រដោយ bitcoin ដែលផ្តល់មូលនិធិដល់យុទ្ធសាស្ត្រទិញរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្លួន។ថ្លែងនៅលើផតខាស The Diary of a CEO នៅថ្ងៃទី 6 ខែសីហា លោក Saylor បាននិយាយថាគាត់បានងាកទៅរក chatbot AI បន្ទាប់ពី Strategy បានប្រើប្រាស់វិធីធម្មតាជាងនេះក្នុងការបង្កើនប្រាក់ដើម្បីទិញ bitcoin បន្ថែមទៀត។បុរសអាយុ 61 ឆ្នាំរូបនេះបានពន្យល់ថា តួលេខនេះសំដៅទៅលើចំនួនទឹកប្រាក់ដែល Strategy រកបាន តាមរយៈការផ្តល់ជូនភាគហ៊ុនអាទិភាពជាបន្តបន្ទាប់ជាជាងប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់។គាត់បាននិយាយថា ChatGPT បានជួយអភិវឌ្ឍរចនាសម្ព័ន្ធនៃមូលបត្របន្ទាប់ពីការពឹងផ្អែកពីមុនរបស់ក្រុមហ៊ុនលើបំណុលដែលអាចប្តូរបានឈានដល់ដែនកំណត់របស់ខ្លួន។ ផលិតផលទាំងនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ការទិញ bitcoin បន្ថែមខណៈពេលដែលទាក់ទាញវិនិយោគិនដែលផ្តោតលើប្រាក់ចំណូល នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ Fortune។លោកបាននិយាយថា "អ្នកមិនចង់រៀនពីរបៀបធ្វើអ្វីដែល AI អាចធ្វើបានទេ"។ "អ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើគឺរៀនពីរបៀបសុំឱ្យ AI ធ្វើអ្វីមួយដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។ ប្រសិនបើអ្នកចង់បង្កើតរឿងជោគជ័យដ៏អស្ចារ្យទាំងនេះ អ្នកចង់ស្វែងរកឱកាសវេទមន្ត"។លោក Saylor ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធចំនួន ៤ ពាន់លានដុល្លារដោយ Forbes បានបង្កើតក្រុមហ៊ុនផ្នែកទន់ MicroStrategy ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩។ ​​ក្រុមហ៊ុននេះ ដែលឥឡូវត្រូវបានគេស្គាល់ថា Strategy បានផ្លាស់ប្តូរខ្លួនវាទៅជាអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើ bitcoin ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ហើយបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនជួញដូរសាធារណៈដំបូងគេដែលធ្វើឱ្យរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូក្លាយជាទ្រព្យសកម្មរតនាគារស្នូល។ចាប់តាំងពីពេលនោះមក Strategy បានក្លាយជាម្ចាស់ bitcoin សាជីវកម្មធំជាងគេបំផុតរបស់ពិភពលោក។ វាមាន bitcoin ជិត ៨៥០,០០០ ដែលមានតម្លៃជាង ៥០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងតម្លៃទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេដែលលោក Saylor បានសរសើរ AI សម្រាប់ការជួយបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រហិរញ្ញប្បទានរបស់ក្រុមហ៊ុន។ នៅក្នុងសន្និសីទអ្នកអភិវឌ្ឍន៍របស់ Strategy កាលពីឆ្នាំមុន លោកបាននិយាយថា លោកបានប្រើរបៀប Deep Research របស់ ChatGPT ដើម្បីជួយរចនាផលិតផលភាគហ៊ុនអាទិភាពដែលអាចប្តូរបានរបស់ខ្លួន នេះបើយោងតាម ​​Forbes។លោក Saylor បាននិយាយថា បទពិសោធន៍នេះបានពង្រឹងជំនឿរបស់លោកថា កម្មករ និងសហគ្រិនគួរតែផ្តោតលើការដឹកនាំ AI ជាជាងការប្រកួតប្រជែងជាមួយវា៕

(អន្តរជាតិ)៖ ការស្រាវជ្រាវ​បាន​រកឃើញថា ផ្លែទៀប មាន​ផ្ទុក​ប៉ូតាស្យូម ម៉ាញ៉េស្យូម ជាតិ​សរសៃ និង​សារធាតុ​ប្រឆាំង​អុកស៊ីតកម្ម​ដែល​ធ្វើការ​រួមគ្នា​ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​សម្ពាធ​ឈាម​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ។មាតិកា​ប៉ូតាស្យូម​ខ្ពស់​របស់​វា​ជួយ​បន្ធូរ​សរសៃឈាម ខណៈ​ពេល​ដែល​ជំរុញ​តម្រងនោម​ឲ្យ​បញ្ចេញ​សូដ្យូម​លើស​ចេញពី​រាងកាយ។ សូដ្យូម​តិច​មានន័យថា​ការ​រក្សា​ជាតិ​ទឹក​តិច​ជាង​មុន ដែល​កាត់បន្ថយ​សម្ពាធ​នៅក្នុង​សរសៃឈាម។ ការពិនិត្យឡើងវិញ​មួយ​ដែល​បាន​ចេញផ្សាយ​នៅក្នុង​ទិនានុប្បវត្តិ Foods បាន​រាយការណ៍​ថា តុល្យភាព​ប៉ូតាស្យូម​ទៅ​សូដ្យូម​អំណោយផល​របស់​ផ្លែឈើ​នេះ​ជួយ​គ្រប់គ្រង​សម្ពាធ​ឈាម និង​គាំទ្រ​ដល់​សុខភាព​បេះដូង​និង​សរសៃឈាម។ផ្លែទៀប ​ក៏​ផ្គត់ផ្គង់​ម៉ាញ៉េស្យូម​ផងដែរ ដែល​ជា​សារធាតុរ៉ែ​ដែល​ជួយ​បន្ធូរ​សាច់ដុំ​ជុំវិញ​សរសៃឈាម។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​កត់សម្គាល់ថា ម៉ាញ៉េស្យូម​ដើរតួ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​សារធាតុ​ទប់ស្កាត់​ឆានែល​កាល់ស្យូម​ដោយ​កំណត់​ការចូល​កាល់ស្យូម​ទៅក្នុង​កោសិកា​សាច់ដុំ ដែល​អនុញ្ញាតឱ្យ​សរសៃឈាម​រីក​ធំ និង​ធ្វើឱ្យ​ឈាមរត់​ប្រសើរឡើង។ យន្តការ​នេះ​ក៏​ត្រូវបាន​គូសបញ្ជាក់​នៅក្នុង​ការពិនិត្យ​ឱសថសាស្ត្រ​នៃ​ផ្លែឈើ​ផងដែរ។គុណសម្បត្តិមួយទៀតបានមកពីសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មរបស់វា រួមទាំងវីតាមីន C និងប៉ូលីហ្វេណុល។ ការសិក្សាមន្ទីរពិសោធន៍បង្ហាញថា សមាសធាតុទាំងនេះការពារស្រទាប់សរសៃឈាមពីភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរាងកាយរក្សាការផលិតអុកស៊ីដអាសូត ដែលជាសារធាតុគីមីធម្មជាតិដែលរក្សាសរសៃឈាមឱ្យមានភាពបត់បែន និងជំរុញលំហូរឈាមឱ្យមានសុខភាពល្អ។ជាតិសរសៃ និងនីអាស៊ីន (វីតាមីន B3) របស់ផ្លែឈើក៏អាចជួយកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុល LDL ឬ "អាក្រក់" ដែលកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការប្រមូលផ្តុំបន្ទះដែលរួមចំណែកដល់ជំងឺលើសឈាម និងជំងឺបេះដូង។ក្រៅពីសម្ពាធឈាម អាទីសក៏ជាប្រភពដ៏ល្អនៃវីតាមីន C សម្រាប់ភាពស៊ាំ ជាតិសរសៃអាហារសម្រាប់ការរំលាយអាហារ វីតាមីន B6 សម្រាប់មុខងារខួរក្បាល និងជាតិដែកដែលគាំទ្រដល់ការផលិតកោសិកាឈាមក្រហមដែលមានសុខភាពល្អ។អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសង្កត់ធ្ងន់ថា ផ្លែទៀប មិនមែនជាការជំនួសសម្រាប់ថ្នាំថែទាំនោះទេ ហើយអ្នកដែលប្រើថ្នាំបញ្ចុះសម្ពាធឈាមរួចហើយគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់ពួកគេ មុនពេលទទួលទានអាហារដែលសម្បូរប៉ូតាស្យូមយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះសម្ពាធឈាមអាចធ្លាក់ចុះទាបពេក៕

(អន្តរជាតិ)៖ យោងតាមអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ នៅទូទាំងពិភពលោក ស្ត្រីចំណាយពេលច្រើនជាងបុរស 2.5 ដងលើការងារថែទាំផ្ទះ និងគ្រួសារ ដែលមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ការថែទាំដែលគ្មានទីបញ្ចប់នេះធ្វើឱ្យសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ស្ត្រីចុះខ្សោយឥតឈប់ឈរ ដែលបង្កប់នូវជំនឿដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ថាពួកគេមិនអាចអស់កម្លាំង ត្រូវតែដោះស្រាយអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងតែម្នាក់ឯង ហើយការឈប់ធ្វើការងារផ្ទុះ នឹងបណ្តាលឱ្យអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដួលរលំ។ប្រសិនបើមិនបានដោះស្រាយ អ្វីដែលចាប់ផ្តើមជាអស់កម្លាំងរាងកាយ គេងមិនលក់ និងឆាប់ខឹងអាចកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅជាការផ្ទុកលើសទម្ងន់ផ្លូវចិត្តយូរអង្វែង។ នេះជារឿយៗនាំឱ្យមានភាពស្ពឹកស្រពន់ផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ ការដកខ្លួនចេញពីសង្គម និងការបាត់បង់ខ្លួនឯងទាំងស្រុងលើសពីតួនាទីជាភរិយា និងម្តាយ។ការស្រាវជ្រាវពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក និងសមាគមចិត្តសាស្ត្រអាមេរិកបញ្ជាក់ថា ភាពតានតឹងរបស់អ្នកថែទាំរយៈពេលយូរមានផលវិបាករាងកាយ និងផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរលើសពីផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្ត។ប្រសិនបើមិនបានគ្រប់គ្រង បញ្ហាទាំងនេះបង្ហាញថាជាអស់កម្លាំងរ៉ាំរ៉ៃ ការរំខានដំណេក ឈឺក្បាលតានតឹង ឈឺសាច់ដុំ បាត់បង់ការផ្តោតអារម្មណ៍ ជំងឺញ៉ាំ និងបញ្ហារំលាយអាហារដូចជាជំងឺរលាកពោះវៀនធំ។គ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងនៅពេលដែលសម្ពាធនៅកន្លែងធ្វើការបង្កើនតម្រូវការក្នុងស្រុក។ បន្ទុកទ្វេដងនេះជំរុញឱ្យស្ត្រីអស់កម្លាំងពេញលេញ បង្កឱ្យមានជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តគ្លីនិក ជំងឺថប់បារម្ភ និងការគេងមិនលក់ធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការអន្តរាគមន៍ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ។លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Bui Pham Minh Man មកពីមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រសាកលវិទ្យាល័យទីក្រុងហូជីមិញ បានកំណត់និយមន័យនៃការអស់កម្លាំងថាជាការអស់កម្លាំងរាងកាយ និងអារម្មណ៍ធ្ងន់ធ្ងរដែលបណ្តាលមកពីភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ទាំងនេះជាវិធីដោះស្រាយបន្ទុកក្នុងគ្រួសារ៖ ជាដំបូង និងសំខាន់បំផុត វាជារឿងសំខាន់សម្រាប់ភរិយាក្នុងការទំនាក់ទំនងព័ត៌មានលម្អិតនៃកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យសមាជិកគ្រួសារយល់ពីផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដនៃការងារប្រចាំថ្ងៃ និងអោយពួកគេជួយ ការងារតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ទីពីរ ការគ្រប់គ្រងគ្រួសារគួរតែត្រូវបានចែករំលែករវាងសមាជិកគ្រួសារ ដែលត្រូវតែទទួលខុសត្រូវទាំងស្រុងចំពោះការងារដែលបានកំណត់របស់ពួកគេ។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើស្វាមី ជួយបង្រៀនកូនៗនៅ ផ្ទះបន្ថែម តាមដានកាលវិភាគថ្នាក់រៀន បង់ថ្លៃសេវា ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រូបង្រៀន និងរៀបចំការទៅយកកូន ជំនួសឱ្យការពឹងផ្អែកលើការរំលឹករបស់ភរិយា។ ទីបី ស្ត្រីជាច្រើនត្រូវលះបង់ភាពល្អឥតខ្ចោះ ហើយទំនាក់ទំនងដោយបើកចំហអំពីតម្រូវការរបស់ពួកគេ អារម្មណ៍នៃការផ្ទុកលើសទម្ងន់ និងការបែងចែកការទទួលខុសត្រូវយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយប្រាប់សមាជិក គ្រួសារពីការលំបាកខ្លួន។ ការសុំការគាំទ្រគឺជាភាពចាំបាច់ មិនមែនជាភាពទន់ខ្សោយនោះទេ។ទីបួន វាក៏សំខាន់ផងដែរសម្រាប់ភរិយាជាច្រើនក្នុងការរៀនពីរបៀបថែរក្សាខ្លួនឯង។ ការចំណាយពេលសូម្បីតែ 30 នាទីក្នុងមួយថ្ងៃសម្រាប់រឿងផ្ទាល់ខ្លួន មិនថាសម្រាក ហាត់ប្រាណ អាន ឬគ្រាន់តែនៅម្នាក់ឯង គឺជាការថែរក្សាអារម្មណ៍ដ៏សំខាន់ជាជាងការបណ្ដោយខ្លួន៕  

(អន្តរជាតិ)៖ ប្រជាជននៅក្នុងថៃ បានខាតបង់ជិត 9 ពាន់លានបាត (273 លានដុល្លារអាមេរិក) ទៅបណ្តាញបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិតក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែដំបូងនៃឆ្នាំ 2026 ខណៈដែលករណីបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិតច្រើនជាង 170000 ត្រូវបានរាយការណ៍។ទិន្នន័យរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអ្នកប្រើប្រាស់ប្រទេសថៃ (TCC) ដែលចេញផ្សាយនាពេលថ្មីៗនេះបានបង្ហាញថា Facebook គឺជាវេទិកានាំមុខគេសម្រាប់ការបោកប្រាស់ ដែលមានចំនួនជាង 61% នៃករណីទាំងអស់ នេះបើយោងតាម ​​The Nation ។ការបោកប្រាស់រួមមានទំព័រ និងគណនីក្លែងក្លាយ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មក្លែងបន្លំការវិនិយោគ គ្រោងការណ៍ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការទិញ និងលក់ទំនិញ និងការក្លែងបន្លំបុគ្គល ឬអង្គការ។LINE បានរាយការណ៍ករណីតិចជាង Facebook ប៉ុន្តែការខាតបង់មានកម្រិតប្រៀបធៀប។តួលេខបង្ហាញថាបញ្ហាមិនត្រូវបានកំណត់ចំពោះវេទិកាតែមួយទេ ប៉ុន្តែបានពង្រីកប្រព័ន្ធអេកូឌីជីថលដែលទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកដែលគ្របដណ្តប់លើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ការសន្ទនា ការស្នើសុំ និងការផ្ទេរប្រាក់។នៅពេលដែលការខាតបង់បានកើនឡើង TCC និងអ្នកប្រើប្រាស់ដែលរងផលប៉ះពាល់បានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងវេទិកាអនឡាញ និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុពាក់ព័ន្ធ ក្នុងករណីដែលជនរងគ្រោះត្រូវបានបោកបញ្ឆោតឱ្យវិនិយោគតាមរយៈបណ្តាញអនឡាញ។ការទាមទារប្រឆាំងនឹងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុរួមមានការរំលោភលើកិច្ចសន្យាសេវាកម្ម ការរំលោភកិច្ចសន្យាប្រាក់បញ្ញើ និងការរំលោភសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់។សកម្មភាពផ្លូវច្បាប់មិនត្រឹមតែស្វែងរកសំណងសម្រាប់ក្រុមដំបូងនៃជនរងគ្រោះ 10 នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទូលំទូលាយនៃទំនួលខុសត្រូវនៃវេទិកាឌីជីថល និងអ្នកផ្តល់សេវាដែលពាក់ព័ន្ធគួរទទួលសម្រាប់សុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់។តុលាការបានពន្យារពេលសវនាការ បន្ទាប់ពីជនជាប់ចោទមួយចំនួនបានស្នើសុំពេលវេលាបន្ថែមដើម្បីបញ្ជូនសេចក្តីថ្លែងការការពាររបស់ពួកគេ។អ្នកផ្សេងទៀតបានប្រើសិទ្ធិផ្លូវច្បាប់របស់ពួកគេក្នុងការប្តឹងឧទ្ធរណ៍លើមូលដ្ឋានយុត្តាធិការ ដោយលើកហេតុផលថាករណីនេះមិនមែនជាករណីអ្នកប្រើប្រាស់។TCC បាននិយាយកាលពីខែមិថុនាថា ខ្លួននឹងប្តឹង Facebook របស់ Meta សម្រាប់ការចោទប្រកាន់ថាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកបោកប្រាស់ប្រើប្រាស់វេទិកានេះដើម្បីបោកប្រាស់អ្នកប្រើប្រាស់តាមរយៈការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងសម្រាប់ការបរាជ័យក្នុងការការពារអ្នកប្រើប្រាស់៕

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ យោងតាមសមាគមតារាសាស្ត្រហាណូយ (HAS) សូរ្យគ្រាសសរុបដ៏កម្របំផុតនឹងកើតឡើង ដែលឆ្លងកាត់ទ្វីបអឺរ៉ុប អាស៊ីខាងជើង អាមេរិកខាងជើង និងតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៅយប់ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា និងព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា (ម៉ោងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ)។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កន្លែងជាច្រើននៅអឺរ៉ុបនឹង ត្រូវលិចលង់ក្នុងភាពងងឹតមួយរយៈពេលខ្លី ខណៈដែលទ្វីបនេះជួបប្រទះ នឹងសូរ្យគ្រាសសរុបលើកដំបូងក្នុង រយៈពេលជិតបីទសវត្សរ៍ (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩)។យោងតាម Sky News តំបន់នានាក្នុងគន្លងនៃសូរ្យគ្រាសសរុប នឹងត្រូវធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពងងឹត។ ក្រុមនេះ ដែលមានចម្ងាយពី 100 ទៅ 200 គីឡូម៉ែត្រឆ្លងកាត់ផ្ទៃផែនដី គឺជាកន្លែងដែលស្រមោលរបស់ព្រះច័ន្ទបោកបក់ឆ្លងកាត់ ដោយប្រែក្លាយពេលថ្ងៃទៅជាពេល ព្រលប់ ខណៈដែលព្រះច័ន្ទបិទបាំងព្រះអាទិត្យទាំងស្រុង។ ជាពិសេស ប្រជាជននៅភាគខាងជើងប្រទេសរុស្ស៊ី ហ្គ្រីនឡែន អ៊ីស្លង់ អេស្ប៉ាញ និងផ្នែកតូចមួយនៃប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ នឹងមានឱកាសឃើញសូរ្យគ្រាសសរុប។ ប្រទេសអង់គ្លេស និងអៀរឡង់នឹងជួបប្រទះសូរ្យគ្រាសមួយផ្នែកធំ ដោយព្រះច័ន្ទបិទបាំងព្រះអាទិត្យពី 90% ទៅ 96% ដែលបង្កើតឥទ្ធិពលថ្ងៃលិចជ្រៅជំនួសឱ្យភាពងងឹតទាំងស្រុង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រជាជននៅភាគខាងជើងអាមេរិក ពីអាឡាស្កាដល់រដ្ឋ North Carolina នឹងឃើញសូរ្យគ្រាសមួយផ្នែក។យោងតាម កាសែត New York Times សូរ្យគ្រាសសរុបកើតឡើងនៅពេលដែលព្រះច័ន្ទស្ថិតនៅចន្លោះផែនដី និងព្រះអាទិត្យ ដោយបិទបាំងផ្ទៃព្រះអាទិត្យជាបណ្តោះអាសន្នពីទិដ្ឋភាពពីដី។ នេះបង្កើតជាឌីសងងឹតមួយនៅលើមេឃ ដែលហ៊ុព័ទ្ធដោយពន្លឺស្រអាប់ៗពីបរិយាកាសខាងក្រៅរបស់ព្រះអាទិត្យ ដែលហៅថា កូរ៉ូណា។ ព្រះច័ន្ទមានទំហំតូចជាងព្រះអាទិត្យប្រហែល ៤០០ ដង ប៉ុន្តែវាក៏នៅជិតផែនដីប្រហែល ៤០០ ដងផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យទាំងពីរហាក់ដូចជាមានទំហំដូចគ្នានៅលើមេឃដើម្បីឱ្យសូរ្យគ្រាសសរុបកើតឡើង ព្រះអាទិត្យ ព្រះច័ន្ទ និងផែនដីត្រូវតែតម្រឹមគ្នាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះនៅក្នុងលំហ។ព្រឹត្តិការណ៍នៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា នឹងចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងសូរ្យគ្រាសដោយផ្នែកៗ ដែលមានរយៈពេលប្រហែល មួយម៉ោង ព្រះច័ន្ទនឹងត្រួតលើគែមព្រះអាទិត្យ ដោយធ្វើឱ្យផ្ទៃរបស់វាស្រអាប់បន្តិចម្តងៗ បន្ទាប់មក សូរ្យគ្រាសសរុបរយៈពេលខ្លីមួយ។ បន្ទាប់ពីនោះ ព្រះអាទិត្យនឹងលេចចេញពីក្រោយព្រះច័ន្ទ។ សរុបមក ដំណាក់កាលនៃសូរ្យគ្រាសនឹងមានរយៈពេលប្រហែលពីរម៉ោង។យោងតាម កាសែត The Guardian បន្ទាប់ពីថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី 12 ខែសីហា អ្នកបើកយន្តហោះ NASA ពីរនាក់នឹងហោះចេញពីអាកាសយានដ្ឋាន Keflavik នៅចុងខាងលិចនៃ ប្រទេសអ៊ីស្លង់ ដើម្បីថតរូបព្រះអាទិត្យ ខណៈពេលកំពុងហោះហើរតាមបណ្តោយផ្លូវនៃសូរ្យគ្រាស។ យន្តហោះនេះនឹង ហោះហើរទៅភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅកាន់ Greenland បន្ទាប់មកបត់ទៅភាគខាងត្បូង តាមបណ្តោយធ្នូប្រវែង 64 គីឡូម៉ែត្រនៅឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីស្លង់។

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាមេរិកបានបង្កើតវីរុសដំបូងពីគំនូរព្រាងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដែលបង្កើនក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ថ្នាំថ្មី ប៉ុន្តែក៏មានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពនៃបច្ចេកវិទ្យាផងដែរ។យោងតាម កាសែត New York Times នៅក្នុងការសិក្សាថ្មីមួយដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី 6 ខែសីហា នៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិ Science អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Stanford និងវិទ្យាស្ថាន Arc ដែលជាអង្គការស្រាវជ្រាវមួយនៅ Palo Alto រដ្ឋ California បានបណ្តុះបណ្តាលបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណគំរូរចនាសម្ព័ន្ធ DNA នៅក្នុងធម្មជាតិ ហើយបន្ទាប់មកបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យនោះ ដើម្បីសរសេររូបមន្តសម្រាប់បង្កើតមេរោគថ្មីទាំងស្រុង។ក្រុមស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់រូបមន្តដែលដំណើរការដោយ AI ដើម្បីបង្កើតម៉ូលេគុល DNA ដែលបន្ទាប់មកពួកគេបានបញ្ចូលទៅក្នុងបាក់តេរី។ បាក់តេរីដែលបានកែប្រែទាំងនេះបានផលិតមេរោគ ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកនៅក្នុងធម្មជាតិ។ មេរោគទាំងនេះអាចឆ្លងទៅបាក់តេរីដទៃទៀត ដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពរស់រានមានជីវិតរបស់ពួកវា។ក្រុមស្រាវជ្រាវបានពឹងផ្អែកលើគំរូ AI មួយឈ្មោះថា Evo ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ OpenAI។ ជំនួសឱ្យការហ្វឹកហាត់គំរូជាមួយអត្ថបទ ពួកគេបានហ្វឹកហាត់វាដោយប្រើលំដាប់ហ្សែនដែលយកចេញពីសត្វ រុក្ខជាតិ បាក់តេរី និងវីរុសរាប់លានប្រភេទ។ Evo បានស្កេននុយក្លេអូទីតសរុបប្រមាណ 9 ពាន់ពាន់លាន ហើយបានកំណត់អត្តសញ្ញាណគំរូទូទៅនៅទូទាំងដើមឈើនៃជីវិត បន្ទាប់មកបានប្រើប្រាស់វាដើម្បីរចនាហ្សែនថ្មីដែលសរសេរកូដសម្រាប់ប្រូតេអ៊ីន។លោក Samuel King ដែលជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យស្ទែនហ្វដ និងសហការីរបស់គាត់បានដាក់ Evo ឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលមួយជុំទៀតលើហ្សែនចំនួន ១១ នៃវីរុស Phi X-174 និងសាច់ញាតិជិតបំផុត របស់វាប្រហែល ១៥.០០០ ហ្សែន។ ពួកគេបានជ្រើសរើស Phi X-174 ពីព្រោះវីរុសនេះត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ សិក្សាអស់រយៈពេលជិត មួយទសវត្សរ៍មកហើយ។ វាគ្រាន់តែប៉ារ៉ាស៊ីត និងសម្លាប់បាក់តេរី E. coli ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះវីរុសស្រដៀងគ្នានឹងមានសុវត្ថិភាព។ យោងតាម កាសែត The Guardian នៅពេលដែល Evo ស្គាល់ហ្សែនរបស់ Phi X-174 និងសាច់ញាតិរបស់វា ក្រុមស្រាវជ្រាវបានស្នើសុំឱ្យគំរូនេះ សរសេរកំណែថ្មីនៃវីរុស។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានបង្កើតម៉ូលេគុល DNA ពីលំដាប់ចំនួន 285 ដែល Evo បានស្នើឡើង។ នៅពេលដែលហ្សែនទាំង នោះរួចរាល់សម្រាប់ការធ្វើតេស្ត King និងសហការីបានបញ្ចូលវាទៅក្នុងបាក់តេរីនៅលើចាន Petri។នៅក្នុងចានជាច្រើន បាក់តេរីលូតលាស់ជាធម្មតា ប៉ុន្តែនៅក្នុងចានមួយ អ្នកស្រាវជ្រាវបានកត់សម្គាល់ឃើញ ចំណុចផ្សេងៗគ្នាលេចឡើងនៅក្នុងភ្នាសថ្លារបស់បាក់តេរី ដែលបង្ហាញថាវីរុសកំពុងចម្លង។ ឌីអិនអេដែលក្រុមស្រាវជ្រាវបានបញ្ចូលទៅក្នុងបាក់តេរីបានបង្កើតសំបកប្រូតេអ៊ីនដែលមានហ្សែនវីរុស។បន្ទាប់មកវីរុសបានចេញពីកោសិកា ដោយបន្សល់ទុកសំបករបស់ម្ចាស់ផ្ទះ។ សរុបមក ក្រុមរបស់ King បានរកឃើញហ្សែនចំនួន 16 ដែល Evo បានរចនាឡើងដើម្បីបង្កើតវីរុសថ្មីដែលអាចរស់បាន។ ពួកវាកាន់តែធន់ជាងប្រភេទធម្មជាតិ ដោយខ្លះចម្លងលឿនជាង Phi X-174។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនឹងត្រូវធ្វើការពិសោធន៍ បន្ថែមទៀត ដើម្បីស្វែងយល់ថាតើ Evo មានអត្រាជោគជ័យស្រដៀងគ្នាដែរឬទេ ប្រសិនបើវាហ្វឹកហាត់លើ ក្រុមវីរុសផ្សេងៗគ្នា។ ការស្រាវជ្រាវនេះបើកសក្តានុពលសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីបង្កើតវីរុសដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់វេជ្ជសាស្ត្រ និងជីវបច្ចេកវិទ្យា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាម BBC លទ្ធផលស្រាវជ្រាវក៏បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភផងដែរថា AI អាចរួមចំណែកដល់ការបង្កើតអាវុធជីវសាស្ត្រជំនាន់ថ្មី ចាប់ពីជាតិពុលដ៏សាហាវរហូតដល់ជំងឺរាតត្បាតដែលមិនអាចបញ្ឈប់បាន។

(សុខភាព)៖ ទម្លាប់គេងដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់បីយ៉ាង គឺការគេងតិចជាងប្រាំមួយម៉ោង ការនៅយប់ជ្រៅដោយមិនបានគេងលក់ និងការមានរបៀបរស់នៅមិនទៀងទាត់ អាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីករហូតដល់ 82%។ ថ្មីៗនេះ អ្នកជំនាញផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្របានចេញការព្រមានដ៏សំខាន់មួយអំពីទំនាក់ទំនងដ៏រឹងមាំរវាងទម្លាប់នៃការគេងមិនល្អ និងហានិភ័យនៃជំងឺមហារីក។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Yu Ya-lan អនុប្រធាននាយកដ្ឋានជំងឺដំណេកនៅ មន្ទីរពេទ្យវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន Xi'an (ប្រទេសចិន) បានថ្លែងថា ការគេងតិចជាងប្រាំមួយម៉ោងក្នុងមួយយប់ ការនៅយប់ជ្រៅដោយមិនគេងលក់ និងមានរបៀបរស់នៅមិនទៀងទាត់អាចកាត់បន្ថយកម្រិតមេឡាតូនីននៅក្នុងខ្លួន ដែលអាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីករហូតដល់ 82 %។យោងតាម Yahoo TW។លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Yu Ya-lan បានវិភាគបន្ថែមទៀតថា ការរំខានដល់កាលវិភាគគេងយូរមិនត្រឹមតែបណ្តាលឱ្យ អស់កម្លាំងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាកត្តាផ្ទាល់ដែលជំរុញសុខភាពឱ្យឈានដល់ចំណុចកំពូលនៃជំងឺមហារីកផងដែរ។ ការសិក្សាគ្លីនិកបានបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំមុនពេលធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺមហារីក អ្នកជំងឺភាគច្រើនបានជួបប្រទះ នឹងបញ្ហាដំណេកធ្ងន់ធ្ងររយៈពេលយូរ។ នេះបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធបំផុតរវាងទម្លាប់នៃការគេង និងការវិវត្តនៃកោសិកាមហារីក។ក្នុងចំណោមទម្លាប់ដែលត្រូវការការកែតម្រូវជាបន្ទាន់ ទម្លាប់កំពូលគឺ ការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់ធ្ងន់ធ្ងរ ។ ទិន្នន័យស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា អ្នកដែលគេងតិចជាង 6 ម៉ោងក្នុងមួយយប់ មានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការវិវត្តទៅជាជំងឺមហារីក 41% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមនុស្សជាមធ្យម ហើយតួលេខនេះកើនឡើងដល់ 53% ចំពោះស្ត្រី។ មូលហេតុចម្បងគឺស្ថិតនៅក្នុងការថយចុះនៃមេឡាតូនីន ដែលជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មធម្មជាតិរបស់រាងកាយ ដែលនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃកម្រិតរលាក។ទម្លាប់គ្រោះថ្នាក់ទីពីរគឺ ការនៅយប់ជ្រៅ ប៉ុន្តែធ្វេសប្រហែសមិនព្រមគេងទាល់តែសោះ ។ ចំពោះអ្នកដែលគេងមិនលក់នៅពេលយប់ ការគេងពេលថ្ងៃត្រង់ដើរតួជាដំណើរការជួសជុលខ្នាតតូច សម្រាប់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់តែងតែនៅយប់ជ្រៅ ហើយមិនបំពេញវាដោយការគេងពេលថ្ងៃត្រង់ទេ ហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺមហារីកកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដល់ទៅ 82%។ ជាចុងក្រោយ ទម្លាប់មិនទៀងទាត់ និងចង្វាក់ circadian ដែលរំខាន គឺជា ផលវិបាក។ ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវលើជំងឺមហារីក (IARC) បានចាត់ថ្នាក់កាលវិភាគការងារវេនយប់ជាក្រុម 2A ដែលជាសារធាតុបង្កមហារីក។ ចង្វាក់ circadian ដែលរំខានធ្វើឱ្យខូចមុខងាររបស់ហ្សែនទប់ស្កាត់ដុំសាច់ ដោយហេតុនេះបង្កើនល្បឿននៃការរីករាល ដាលនៃកោសិកាមហារីក។ដើម្បីជួយសង្គ្រោះសុខភាពដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ ការសិក្សាមួយដែលបានចុះផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិវិទ្យាសាស្ត្រ Nature Communications បានផ្តល់ការណែនាំថា ម៉ោងចូលគេងដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការពារជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង និងជំរុញការផលិតមេឡាតូនីន គឺចន្លោះពីម៉ោង ១០ យប់ ដល់ ១១ យប់។ មនុស្សអាចចាប់ផ្តើមដោយព្យាយាមចូលគេងមុន ១៥ ទៅ ៣០ នាទីរៀងរាល់ ២ ទៅ ៥ ថ្ងៃម្តង ដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅនេះបន្តិចម្តងៗ។ លើសពីនេះ ក្នុងរយៈពេល 90 នាទីមុនពេលចូលគេង អ្នកគួរតែទុកទូរស័ព្ទដៃរបស់អ្នកចោល ហើយប្រើវាំងននបិទបាំងពន្លឺ ឬម៉ាស់បិទភ្នែក ដើម្បីជៀសវាងពន្លឺពណ៌ខៀវដែលរំខានដល់ការផលិតមេឡាតូនីន។