(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ហេង សួរ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការងារនិងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់ស្តីពី ការត្រៀមកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជាសម្រាប់អន្តរកាលបៃតង៖ ជំនាញសម្រាប់ឧស្សាហកម្មយានយន្តអគ្គិសនី និងកែច្នៃកសិផលដែលកំពុងមានសក្តានុពល នាព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ នៅសណ្ឋាគារ Rosewood Phnom Penh។ សិក្ខាសាលានេះមានគោលបំណងបង្ហាញលទ្ធផលនៃការសិក្សាលើវិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃកសិផល និងឧស្សាហកម្មយានយន្តអគ្គិសនីដែលជាវិស័យអាទិភាពសម្រាប់អនាគតនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងប្រមូលធាតុចូលក្នុងទិសដៅរៀបចំកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជាឱ្យឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការឧស្សាហកម្ម និងទីផ្សារការងារសម្រាប់គាំទ្រការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។ថ្លែងទៅកាន់អង្គសិក្ខាសាលាដែលមានការចូលរួមពីតំណាងរាជរដ្ឋាភិបាល អ្នកដឹកនាំក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម គ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីបានថ្លែងអំណរគុណធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ចំពោះភាពជាដៃគូដ៏រឹងមាំ ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសក្នុងការអនុវត្តការសិក្សាដ៏សំខាន់នេះ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជា ហើយការរៀបចំសិក្ខាសាលានេះគឺពិតជាចំពេលវេលា ដែលបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមក្នុងការកសាងកម្លាំងពលកម្មដែលមានភាពបត់បែន មានសមត្ថភាព និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អនាគត ដើម្បីជំរុញការផ្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យកែច្នៃកសិផលកម្រិតខ្ពស់ និងវិស័យយានយន្តអគ្គិសនី។ លើសពីនេះ គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះក៏ស៊ីចង្វាក់ជាមួយក្របខ័ណ្ឌអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ខណៈការប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនីនៅកម្ពុជាកំពុងកើនឡើងដែលបញ្ជាក់ពីតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការបំពាក់កម្លាំងពលកម្មនូវជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីគាំទ្រ ផ្តល់សេវា និងធានានិរន្តរភាពដល់ទីផ្សារដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរ។ ឯកឧត្តមមានប្រសាសន៍ថា ដើម្បីសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០៥០ កម្ពុជាមិនអាចពឹងផ្អែកតែលើកត្តាជំរុញកំណើនបែបប្រពៃណីនេះទេ គឺត្រូវធ្វើពិពិធកម្ម ទំនើបកម្ម និងឈានឡើងក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃសកល។ ទន្ទឹមនឹងការអភិវឌ្ឍការធ្វើដំណើរប្រកបដោយថាមពលបៃតង កម្ពុជាក៏កំពុងដឹកនាំបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មកសិកម្មដ៏ទូលំទូលាយនៅទូទាំងប្រទេសផងដែរ។ ដូចដែល សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបញ្ជាក់ថា ការកសាងសមត្ថភាពកែច្នៃក្នុងស្រុកដ៏រឹងមាំ មិនមែនគ្រាន់តែជាគោលដៅសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាកាតព្វកិច្ចយុទ្ធសាស្ត្រមួយ។ នេះគឺជាស្ពានភ្ជាប់មរតកកសិកម្មទៅនឹងសមត្ថភាពឧស្សាហកម្មទំនើប ដោយផ្តល់អំណាចដល់សហគ្រិនក្នុងស្រុក និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសនាំចេញទំនិញមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ដែលពិភពលោកអាចទុកចិត្តបាន។ ឯកឧត្តមគូសបញ្ជាក់ថា ការប្រែក្លាយយុវជនទៅជាកម្លាំងពលកម្មដែលមានជំនាញខ្ពស់ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អនាគត ជាពិសេសក្នុងវិស័យយានយន្តអគ្គិសនី និងវិស័យកែច្នៃកសិផល ជាអាទិភាពដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ចក្ខុវិស័យសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ហេតុនេះ កម្ពុជាកំពុងពន្លឿនការធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធ TVET បន្ថែមទៀត ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការឧស្សាហកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីជួយបិទគម្លាតរវាងការអប់រំ និងការងារ ពង្រឹងគុណភាពស្ថាប័ន TVET និងផ្តល់ជំនាញត្រៀមសម្រាប់អនាគតដល់យុវជន។ ឯកឧត្តមជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា តាមរយៈកិច្ចសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័ន TVET និងវិស័យឯកជន កម្ពុជាអាចកសាងប្រព័ន្ធ TVET ដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារ បង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្លាំងពលកម្ម និងគាំទ្រដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព អព្យាក្រឹតកាបូន និងសម្រេចចក្ខុវិស័យកម្ពុជាឆ្នាំ២០៥០។ ឯកឧត្តមបានលើកទឹកចិត្តឱ្យអង្គសិក្ខាសាលាពិភាក្សាប្រកបដោយស្ថាបនា និងផុសផុលលើប្រធានបទនេះ ដើម្បីបំប្លែងអនុសាសន៍យុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះទៅជាលទ្ធផលជាក់ស្តែង និងអាចអនុវត្តបាន។នាឱកាសនោះ លោកស្រី យ៉ាស្មីន ស៊ីឌីគី (Yasmin Siddiqi) នាយិកា ADB ប្រចាំកម្ពុជាមានប្រសាសន៍ថា វិស័យយានយន្ត និងវិស័យកែច្នៃកសិផលផ្តល់ឱកាសដ៏សំខាន់ដល់កម្ពុជាក្នុងការឈានទៅរកការផលិតដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ប៉ុន្តែការសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ តម្រូវឱ្យពង្រឹងការអភិវឌ្ឍជំនាញបច្ចេកទេស ឌីជីថល ស្តង់ដាគុណភាព ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក និងការអនុវត្តផលិតកម្មប្រកបដោយចីរភាព។ លោកស្រីបានគូសបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ ADB ក្នុងការបន្តគាំទ្ររាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការពង្រឹងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធជំនាញ និងការបំពាក់បំប៉នកម្លាំងពលកម្មនូវជំនាញចាំបាច់នានា សម្រាប់លើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចបៃតង ភាពប្រកួតប្រជែង និងមានភាពធន់ជាងមុន៕

(វៀតណាម)៖ ឈ្មួញទុត្ចរិតឈ្មោះ ឡេ វ៉ាន់ ទិញ មកពីខេត្ត ដុងណៃ ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទទិញសាច់ក្របីកក ពីប្រទេសឥណ្ឌា កែច្នៃវាទៅជាសាច់ស្ងួតចំនួន ៦៥ តោន ដោយដាក់ស្លាកថា "សាច់គោងៀត" ហើយលក់វានៅលើទីផ្សារ ដោយរកចំណូលបានប្រហែល ២១ ពាន់លានដុង ស្មើនឹងប្រមាណ៨២៨,០០០ ដុល្លារអាមេរិក។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ប៉ូលីសដុងណៃបានចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួនលោក ឡេ វ៉ាន់ទីញ (នាយកក្រុមហ៊ុនអាហារត្រាន់ឡេ) និងបក្សពួកចំនួន៣នាក់ផ្សេងទៀតពីបទ ផលិត និងជួញដូរផលិតផលអាហារក្លែងក្លាយ។ ក្នុងអំឡុងពេលត្រួតពិនិត្យក្រុមហ៊ុន ប៉ូលីសបានរឹបអូសយកសាច់ក្របីឆៅប្រហែល ៤០០ គីឡូក្រាមដែលកំពុងកែច្នៃ សាច់ស្ងួតជាង ១,៦ តោនដែលមានស្លាកថា "សាច់គោស្ងួត" គ្រឿងទេស រសជាតិ និងសារធាតុបន្ថែមជិត ១,៤ តោន រួមជាមួយនឹងគ្រឿងចក្រ និងឧបករណ៍ផលិតកម្មជាច្រើន។ ការវិភាគបានបញ្ជាក់ថា សាច់ទាំងអស់នោះគឺជាសាច់ក្របី។ទំនិញដែលរឹបអូសបានមានតម្លៃសរុបជិត ៥២៨ លានដុង ដោយផ្អែកលើបញ្ជីតម្លៃទីផ្សាររបស់ខេត្ត Tinh។យោងតាមក្រុមស៊ើបអង្កេត ឈ្មោះ "សាច់ងៀត" ត្រូវបានប្រើដើម្បីលាក់បាំងការពិតដែលថាវត្ថុធាតុ ដើមនោះជាសាច់ក្របី។ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ រហូតដល់ការរកឃើញរបស់ខ្លួន ក្រុមហ៊ុន Tran Le Food បានទិញសាច់ក្របីកកប្រមាណ ១៣០ តោន ដែលមានប្រភពមកពីប្រទេសឥណ្ឌា ដែលមានតម្លៃជិត ១៧,៧ ពាន់លានដុង។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានទិញសារធាតុបន្ថែម ប្រអប់ក្រដាសកាតុង ថង់ប្លាស្ទិក PE ស្លាក និងគ្រឿងទេសដូចជាម្ទេស ស្លឹកគ្រៃ ខ្ទឹមស សុីរ៉ូម៉ាំង និង MSG សម្រាប់ផលិតកម្ម។ ពីវត្ថុធាតុដើមទាំងនេះ ក្រុមរបស់លោក Tinh ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានកែច្នៃសាច់គោស្ងួតក្លែងក្លាយប្រមាណ ៦៥ តោន ដោយលក់វាក្នុងតម្លៃជាមធ្យមប្រហែល ៣៣០,០០០ ដុង ស្មើនឹង ១២.៦១ ដុល្លារអាមេរិក ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលសរុបប្រហែល៨២៨,០០០ ដុល្លារអាមេរិក។

(វៀតណាម)៖តម្លៃម្ទេសនៅទីក្រុងហូជីមិញបានកើនឡើង ៣០-៥០% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងដើមឆ្នាំ ដោយម្ទេសបៃតង ឬគេនិយមហៅថាម្ទេសអាចម៌សត្វឡើង ដល់ ១៥០,០០០-១៧០,០០០ដុង ប្រហែល២៤,០០០ ដល់ ២៧,០០០ រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម ដោយសារតែការផ្គត់ផ្គង់ថយចុះក្នុងរដូវវស្សា។ ការស្ទង់មតិនៅតាមទីផ្សារលក់រាយក្នុងទីក្រុង ហូជីមិញបង្ហាញថា ម្ទេសអាចម៌សត្វ (បៃតង) ម្ទេសស្នែង និងម្ទេសកណ្ដឹង សុទ្ធតែមានតម្លៃប្រហែល ៧០,០០០ ដុង ស្មើនឹងប្រហែល ១០,៨២២ រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តម្លៃម្ទេសបានកើនឡើងដល់ ១៥០,០០០-១៧០,០០០ ដុង ស្មើនឹងប្រហែល ២២,៨០០ ដល់ ២៦,៦០០ រៀលដែលខ្ពស់ជាង ៦០% បើធៀបនឹងដើមឆ្នាំ។ អ្នកស្រី ហ័រ អ្នកលក់ម្ទេសនៅផ្សារ Xom Moi ក្នុងសង្កាត់ An Hoi Dong បាននិយាយថា ក្នុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំនេះ ម្ទេសភ្នែកបក្សី (ម្ទេសសៀម) មានតម្លៃប្រហែល 90,000 ដុង ស្មើនឹង១៣៩០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ហើយការផ្គត់ផ្គង់មានច្រើនក្រៃលែង។ ឥឡូវនេះ ដោយសាររដូវវស្សា ការផលិតបានថយចុះ ហើយអ្នកស្រីអាចនាំចូលបានត្រឹមតែប្រហែល 3-5 គីឡូក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ម្ទេសភាគច្រើនដែលនាងលក់ ត្រូវបានទិញដោយផ្ទាល់ពីអ្នកដាំដុះនៅក្នុងខេត្តឡុងអាន ប៉ុន្តែសូម្បីតែបរិមាណនោះក៏មានកំណត់ដែរ។អាជីវកររូបនេះបាននិយាយថា «តម្លៃម្ទេសគឺខ្ពស់ណាស់បើប្រៀបធៀបទៅនឹងគ្រឿងទេសដទៃទៀត ជាពិសេសម្ទេសភ្នែកបក្សីបៃតង ដែលថែមទាំងមានតម្លៃថ្លៃជាងសាច់មាន់ទៅទៀត (សាច់មាន់ចិញ្ចឹមដោយសេរីមានតម្លៃ ១៤០,០០០ ដុងស្មើនឹង២១,៧០០ រៀលខ្មែរក្នុងមួយគីឡូក្រាម)»។ យ៉ាងណាមិញ ការនាំចេញម្ទេសរបស់ប្រទេសនេះ កំពុងកើនឡើងបើតាមទិន្នន័យពីនាយកដ្ឋានគយបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែដំបូងនៃឆ្នាំនេះ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំចេញម្ទេសដែលមានតម្លៃ ៧៣,៤ លានដុល្លារ កើនឡើង ១១,២% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ នេះក៏ជាទំនិញដែលមានតម្លៃនាំ ចេញធំជាងគេនៅក្នុងក្រុមបន្លែផងដែរ។ ម្ទេសវៀតណាមពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើទីផ្សារចិន ដែលមានចំនួនប្រហែល 75% នៃការនាំចេញនៅឆ្នាំ 2024។ ចាប់ពីខែមេសា ឆ្នាំ 2025 ម្ទេសវៀតណាមនឹងត្រូវបាននាំចេញជាផ្លូវការ ទៅកាន់ទីផ្សារនេះ ដោយអនុលោមតាមតម្រូវការទាក់ទងនឹងការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក ការតាមដាន និងការគ្រប់គ្រងសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ បើទោះបីជាមានការកើនឡើងនៃតម្រូវការនាំចេញក៏ដោយ វិស័យកសិកម្មនៅតែបន្តផ្តល់ដំបូន្មានដល់កសិករកុំឱ្យពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះដោយឯកឯងដោយគ្មានទីផ្សារស្ថិរភាព ដើម្បីជៀសវាងការផ្គត់ផ្គង់លើសកម្រិតនៅពេលដែលទីផ្សារបញ្ច្រាស់។

(សុខភាព)៖ យោងតាមឱសថបុរាណចិននៅពេលដែលរាងកាយរងទុក្ខដោយ "ជំងឺផ្តាសាយ" ឬ " ជំងឺដែលបង្ក ឡើងដោយ ខ្យល់ " កត្តាបង្កជំងឺនឹងឈ្លានពានតាមស្បែក ដែលរារាំងចរន្តឈាមរបស់ឈី និងឈាមដោយហេតុនេះ បណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាដូចជាឈឺចុកចាប់ ឈឺក្បាល និងអស់កម្លាំង។ គោលបំណងនៃ (ការកោស) គឺដើម្បីសម្អាតការស្ទះនៅក្នុងមេរីឌាន (ជាចម្បងសរសៃឈាម និងសរសៃពួរជាប់គ្នា) ធ្វើអោយប្រសើរឡើង នូវចរន្តឈាម បន្ធូរសាច់ដុំ និងគ្រប់គ្រងលំហូរឈី។ វិធីសាស្ត្រនេះជួយពង្រឹងថាមពលសំខាន់ៗ របស់រាងកាយ បណ្តេញកត្តាបង្កជំងឺ និងលុបបំបាត់ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺកម្ដៅដែលនៅតែមាននៅលើផ្ទៃ។ ជាគោលការណ៍ រោគសញ្ញាដូចជាផ្តាសាយ ឈឺក្បាល កកស្ទះច្រមុះ និងករឹង ជាធម្មតាត្រូវគ្នាទៅនឹងសរីរាង្គ និងពោះវៀនជាក់លាក់ ដែលនីមួយៗទទួលខុសត្រូវក្នុងការគ្រប់ គ្រងឈី និងឈាម។ ដោយផ្អែកលើការតភ្ជាប់នេះ ការកោស ឬការកោសតាមបណ្តោយមេរីឌានប្លោកនោម ប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធរាងកាយទាំងមូល ដោយជួយបំពេញថាមពលសំខាន់ៗ បណ្តេញកត្តាបង្កជំងឺ និងបង្កើន មុខងាររាងកាយ។ក្រៅពីការកោស និងការកោស អ្នកអនុវត្តឱសថបុរាណក៏អាចប្រើបច្ចេកទេសម៉ាស្សា ការត្រដុស ការរមៀល ការចុច និងបច្ចេកទេសចាក់ម្ជុលលើខ្នងក្នុងករណីរោគសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា ដោយសម្រេចបានប្រសិទ្ធភាពដូចគ្នានឹងការកោសដែរ។ដូច្នេះហេតុអ្វីបានជាប្រើប្រាក់ ហើយមិនមែនលោហធាតុផ្សេងទៀត? ទីមួយ នៅពេលអ្នកអស់កម្លាំង អ្នកផលិតឧស្ម័ន ស្ពាន់ធ័រច្រើន។ ប្រាក់មានប្រតិកម្មជាមួយឧស្ម័នស្ពាន់ធ័រនេះ ដើម្បីបង្កើតជាសមាសធាតុខ្មៅ (Ag2S)។ប្រាក់កាន់តែងងឹត វាកាន់តែមានស្ពាន់ធ័រច្រើន ហើយអ្នកកាន់តែមានអារម្មណ៍អស់កម្លាំង។ នៅពេលដែលឧស្ម័នពុលត្រូវបានយកចេញ (ដោយប្រើប្រាក់) រាងកាយនឹងងើបឡើងវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងករណីខ្លះ ពណ៌លឿងក្រហម ឬពណ៌ប្រផេះខៀវអាចលេចឡើងដោយសារតែប្រតិកម្មនៃខ្លាញ់ និងប្រេងនៅលើស្បែកជាមួយប្រាក់។ ការប្រើប្រាក់សម្រាប់ "gua sha" (ការអនុវត្តការព្យាបាលបែបប្រពៃណីវៀតណាម) ក៏ជាវិធីល្អមួយដើម្បីស្រូបយកសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ចូលទៅក្នុងប្រាក់ផងដែរ។លើសពីនេះ ប្រាក់មានលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងនឹងបាក់តេរី ដែលជាមូលហេតុដែលមនុស្ស ជាពិសេសរាជវង្ស បានប្រើគ្រឿងប្រាក់ដើម្បីដាក់អាហារកាលពីអតីតកាល។ សូមចំណាំថា វិធីសាស្ត្រនេះអាចបណ្តាលឱ្យមាន ប្រតិកម្មមិនល្អចំពោះកុមារ មនុស្សពេញវ័យដែលមានរាងកាយខ្សោយ អ្នកដែលងាយនឹងហូរឈាមអ្នកដែល មានស្បែកខូច (ដំបៅ ស្បែកងាយប្រតិកម្ម) ឬអ្នកដែលមានជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង។ ដូច្នេះ វិធីសាស្ត្រនេះមិនគួរប្រើក្នុងករណីទាំងនេះទេ។

(សុខភាព)៖ ការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទរបស់អ្នកមុនពេលចូលគេង ការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យមានកម្រិត និងការហាត់ប្រាណពេលយប់ជ្រៅអាចរំខានដល់ចង្វាក់ជីវសាស្រ្តរបស់អ្នក ដែលធ្វើឱ្យពិបាកដេកលក់។ ទាំងនេះជាកត្តាមួយចំនួនដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានបញ្ហាគេងមិនលក់ដែលត្រូវចៀសវៀង៖១/ការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទរបស់អ្នកមុនពេលចូលគេង៖ មនុស្សជាច្រើនដេកលើគ្រែពិនិត្យមើលសារ រកមើលបណ្តាញសង្គម អានព័ត៌មាន ឬមើលវីដេអូរហូតដល់ពួកគេមានអារម្មណ៍ងងុយគេង។ យោងតាម កាសែត Times of India ពន្លឺពីអេក្រង់ ជាពិសេសនៅពេលយប់ អាចប៉ះពាល់ដល់ការបញ្ចេញមេឡាតូនីន ដែលជាអរម៉ូនដែលជួយឱ្យរាងកាយស្គាល់ពេលណាត្រូវសម្រាក។ លើសពីនេះ ខ្លឹមសារនៅលើទូរស័ព្ទរក្សាខួរក្បាលឱ្យសកម្មជំនួសឱ្យការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗទៅជាស្ថានភាពសម្រាក។ប្រសិនបើអ្នករក្សាទម្លាប់នេះរៀងរាល់យប់ រាងកាយរបស់អ្នកអាចពិបាកក្នុងការគេងលក់ទាន់ពេលវេលា។ មនុស្សគ្រប់គ្នាគួរតែកំណត់ការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទប្រហែល 30-60 នាទីមុនពេលចូលគេង ហើយប្តូរទៅសកម្មភាពបន្ធូរអារម្មណ៍ដូចជាការអានសៀវភៅ ស្តាប់តន្ត្រីបន្ធូរអារម្មណ៍ ឬសន្ទនា។ការផ្លាស់ប្តូរកាលវិភាគគេងជាប្រចាំ មនុស្សជាច្រើនចូលគេងយឺតខ្លាំងនៅចុងសប្តាហ៍ បន្ទាប់មកព្យាយាមភ្ញាក់ពីព្រលឹមនៅដើមសប្តាហ៍។ការផ្លាស់ប្តូរឥតឈប់ឈរនេះធ្វើឱ្យវាពិបាកសម្រាប់នាឡិកាជីវសាស្រ្តរបស់រាងកាយក្នុងការរក្សាចង្វាក់ដែលមានស្ថេរភាព។ជាទូទៅរាងកាយដំណើរការបានល្អប្រសើរនៅពេលដែលពេលវេលាគេង និងភ្ញាក់ពីដំណេកមានភាពទៀងទាត់។ ដូច្នេះ សូម្បីតែនៅថ្ងៃឈប់សម្រាកក៏ដោយ អ្នកគួរតែព្យាយាមរក្សាកាលវិភាគគេង និងភ្ញាក់ពីដំណេកឱ្យជិតនឹងទម្លាប់ធម្មតារបស់អ្នក។២/ការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យមានកំណត់៖ ពន្លឺធម្មជាតិជួយរាងកាយឱ្យស្គាល់ពេលវេលានៃថ្ងៃ ដោយហេតុនេះគ្រប់គ្រងចង្វាក់ circadian និងបង្កើតភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់រវាងពេលភ្ញាក់ពីដំណេក និងពេលសម្រាក។ អ្នកដែលចំណាយពេលភាគច្រើននៅក្នុងផ្ទះ ធ្វើការនៅក្នុងបន្ទប់បិទជិត និងកម្រនឹងប៉ះពាល់នឹងពន្លឺធម្មជាតិអាចជួបប្រទះការរំខានដល់ចង្វាក់ circadian របស់ពួកគេ។ជំនួសឲ្យការនៅក្នុងផ្ទះពេញមួយថ្ងៃ មនុស្សគ្រប់គ្នាអាចចំណាយពេលនៅខាងក្រៅនៅពេលព្រឹក ដើរលេង ឬធ្វើសកម្មភាពមួយចំនួននៅក្រោមពន្លឺធម្មជាតិ។៣/ញ៉ាំអាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់ និងហឹរច្រើននៅពេលល្ងាច៖ ការញ៉ាំអាហារហឹរ ឬ អាហារ ដែលមានជាតិខ្លាញ់ នៅពេលយប់អាចរំខានដល់ការគេង ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារងាយប្រតិកម្ម។ អាហារហឹរជំរុញឱ្យមានអារម្មណ៍ក្រហាយ និងមិនស្រួលខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាច្រាលក្រពះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងចំពោះមនុស្សមួយចំនួន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់ច្រើនតែត្រូវបានរំលាយយឺតៗ ដែលទាមទារឱ្យក្រពះធ្វើការយូរជាងមុន។ប្រសិនបើអ្នកញ៉ាំអាហារជិតដល់ពេលចូលគេង អាហារដែលមិនទាន់រំលាយអាចបង្កើនអារម្មណ៍ឆ្អែត ហើមពោះ ឬមិនស្រួលខ្លួនពេលកំពុងគេង។ យោងតាម Eating Well ជំងឺច្រាលអាស៊ីតក្រពះក៏ទំនងជាកើតឡើងនៅពេលដេកភ្លាមៗបន្ទាប់ពីញ៉ាំអាហារ ដែលបណ្តាលឱ្យក្រហាយទ្រូង ក្អក ឬមានអារម្មណ៍ថាមានអ្វីមួយជាប់ក្នុងបំពង់ក។៤/ហាត់ប្រាណភ្លាមៗមុនពេលចូលគេង៖ ការហាត់ប្រាណជាប្រចាំមានប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាព និង គុណភាព នៃការគេង ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការហាត់ប្រាណដែលមានអាំងតង់ស៊ីតេខ្ពស់មុនពេលចូលគេងធ្វើឱ្យ រាងកាយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពរំភើប បង្កើនអត្រាចង្វាក់បេះដូង និងសីតុណ្ហភាពរាងកាយ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការសម្រាក។អ្នកអាចប្តូរពេលវេលាហាត់ប្រាណរបស់អ្នកទៅពេលព្រឹក ពេលរសៀល ឬបញ្ចប់ការហាត់ប្រាណរបស់អ្នក មួយរយៈមុនពេលចូលគេង។ ប្រសិនបើការគេងមិនលក់នៅតែបន្ត កើតឡើងវិញញឹកញាប់ ឬប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សកម្មភាពពេលថ្ងៃរបស់អ្នក អ្នកគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យ។

(ភ្នំពេញ)៖ ក្រោមការសម្របសម្រួលយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់របស់មន្ត្រីជំនាញ នៃក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ រួមជាមួយមន្ទីរការងារ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងភាគីពាក់ព័ន្ធករណីវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុន មីង យ៉ាង អ៊ីនដាស្ទ្រី (ខេមបូឌា) ឯ.ក (Ming Yang Industry (Cambodia) Co., Ltd.) ត្រូវបានដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី និងទទួលបានលទ្ធផលជោគជ័យ។ក្នុងកិច្ចប្រជុំសម្របសម្រួល ភាគីក្រុមហ៊ុន តំណាងកម្មករនិយោជិត និងសហជីព បានលើកឡើងពីកង្វល់របស់ខ្លួន និងពិភាក្សាគ្នា​ដោយផ្អែក​លើ​ច្បាប់​ស្ដីពីការងារ គោល​ការណ៍សន្ទនាសង្គម និងផលប្រយោជន៍រួម ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលគ្រប់ភាគីអាចទទួលយកបាន។ជាលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំដែលដឹកនាំដោយឯកឧត្តម ទុយ ស៊ីផាន់ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការងារនិងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ភាគីទាំងអស់​បានឯក​ភាព​លើ​ចំណុចដោះស្រា​យសំខា​ន់ៗចំនួន៤។ ភាគីក្រុម​ហ៊ុន​បាន​ប្ដេជ្ញា​អនុវត្តតា​មកិច្ចព្រ​មព្រៀង ពង្រឹង​ការគ្រប់គ្រង និងបន្តដោះ​ស្រាយ​ក្ដីកង្វល់​របស់​កម្មករនិ​យោជិតស្របតាមបទប្ប​ញ្ញត្តិជាធរមាន។ ទន្ទឹមនេះ​ ភាគីកម្មករនិ​យោជិតបានឯកភាពបញ្ឈប់ការតវ៉ា និងវិលចូល​ធ្វើកា​រជាប្រ​ក្រ​តីវិ​ញ​​។លោក ស៊ុន មេសា អ្នកនាំពាក្យក្រសួ​ងការងារនិងបណ្ដុះ​បណ្ដាលវិជ្ជាជី​វៈបានបញ្ជាក់​ថា៖«ក្រសួង​ការងារតែង​តែយកចិត្តទុក​ដាក់ចំពោះកង្វ​ល់រប​ស់​បងប្អូ​នកម្មករនិយោជិត និងខិតខំសម្របសម្រួលដោះស្រាយវិវាទដោយផ្អែកលើច្បាប់ សន្ទនាសង្គម និងការយោគយល់គ្នា ដើម្បីការពារសិទ្ធិ និ​ង​ផល​ប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់គ្រប់ភាគី ព្រមទាំងរក្សាស្ថិរភាពក្នុងទំនាក់ទំនងវិជ្ជាជីវៈ»។ក្រសួងការងារ និងប​ណ្ដុះបណ្ដា​លវិជ្ជាជីវៈ នឹងបន្ត​តាមដានការអនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដើម្បីធានាឱ្យទំ​នាក់ទំនងការងា​រនៅក្នុង​ក្រុមហ៊ុ​នប្រ​ព្រឹត្ត​ទៅដោ​យ​ភាព​សុខដុមរម​នា និងចីរភាព៕

(ភ្នំពេញ)៖ ជនបរទេសដែលជាថ្នាក់​ដឹកនាំកម្មករនិយោ​ជិត​ក្នុង​រោងចក្រ​ចំនួន ២នាក់ ត្រូវបានក្រសួង​ការងារនិង​បណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ចាត់វិធានការយ៉ាងម៉ឺង​ម៉ាត់បំផុតដែលតម្រូវឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យាថាឈប់ប្រើប្រាស់អាកប្បកិរិយា និងពាក្យសម្តីមិនសមរម្យ​ដែលប៉ះពាល់​ដល់​សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិតខ្មែរតទៅទៀត។បើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការងារនិងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈបានឱ្យដឹងនៅថ្ងៃពុធនេះថា នៅថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួង​បាន​ត​ម្រូវឱ្យអ្នក​គ្រប់គ្រងជាជនបរទេសចំនួន ២រូប ក្នុងនោះ១រូប នៅរោងចក្រ ចាស្ទីន អេលេន (ខេមបូឌា) ហ្គាមេន មែនញូហ្វែកឆឺរីង ឯ.ក ស្ថិត​នៅខេត្តកណ្ដាល និង១រូបទៀត នៅរោងចក្រ មីង យ៉ាង អ៊ិនដាស្រ្ទី (ខេមបូឌា) ឯ.ក ស្ថិតនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលបាន​ប្រព្រឹត្ត​អាកប្បកិរិ​យាមិន​សមរ​ម្យចំពោះបងប្អូនកម្មករនិយោជិត ធ្វើការសុំទោសជាសាធារណៈនៅចំពោះមុខ បងប្អូនកម្មករនិយោជិត និង​ធ្វើកិច្ចសន្យាថា​ ឈប់ប្រើ​ប្រាស់​អាក​ប្ប​កិ​រិយា និងពាក្យសម្តី​មិនសមរម្យដែលប៉ះពាល់​ដល់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់​បងប្អូនកម្មករ​និយោជិត​ខ្មែរត​ទៅទៀត។ការព្រមានធ្ងន់ៗនេះ បន្ទាប់ពីក្រសួងទទួលបានបណ្តឹងរបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិត និងបានពិនិត្យវិភាគយ៉ាងល្អិតល្អន់ទៅលើរូបភាព និង​សំឡេង​ពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព ស្តាប់ការបំភ្លឺរបស់សាក្សី និងការសារភាពរបស់សាមីជនផងដែរ។ ក្រសួងបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រសិនជា​មានករ​ណី​បែប​នេះជាលើកទី២ នាពេលខាងមុខ ជនបរទេសនោះនឹងប្រឈមការដកហូតបណ្ណការងារជនបរទេស និងបណ្តេញ​ចេញពី​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា​ បានឱ្យដឹងថា ការចេញសេចក្តីជូនដំណឹងនេះ គឺបន្ទាប់ពី​ក្រសួងពិនិ​ត្យ​មើ​លឃើញនូវការប្រព្រឹត្តរបស់អ្នកគ្រប់គ្រង មេកា ប្រធានផ្នែក អ្នកបកប្រែ បានប្រើប្រាស់ភាសាមិនសមរម្យ និងអាកប្ប​កិរិយាមិនគ​ប្បីចំពោះ​បង​ប្អូនកម្មករនិយោជិត។ លោក ស៊ុន មេសា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានបញ្ជាក់ថា៖ «ក្រសួងស្វាគមន៍ និងលើកទឹកចិត្តដល់វិនិយោគិន អ្នកគ្រប់គ្រង និងអ្នកជំនាញបរទេសដែលមកធ្វើការ និងចូលរួមអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ប៉ុន្តែគ្រប់គ្នាត្រូវគោរពច្បាប់ សុជីវធម៌ វប្បធម៌ខ្មែរ និងជាពិសេសត្រូវគោរពសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បងប្អូនកម្មករនិយោជិតខ្មែរ។ កន្លែងការងារត្រូវជាកន្លែងដែលមានការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក មិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់ការប្រើពាក្យសម្តី ឬអាកប្បកិរិយាប្រមាថមើលងាយនោះទេ ដើម្បីកសាងសហគ្រាស​មួយជាសហគ​មន៍សុខ​សាន្តមួយតាម​ការចង្អុលបង្ហាញរបស់សម្តេចប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល និងតាមអ្វីដែលឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រីប្រកាន់ខ្ជាប់»។ជាមួយគ្នានេះ អ្នកគ្រប់គ្រងទាំងពីរដែលបានប្រព្រឹត្តអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យចំពោះកម្មករនិយោជិត ត្រូវបានក្រសួង តម្រូវឱ្យអ្នកទាំង​ពីរធ្វើ​ការសុំទោសជាសាធារណៈនៅចំពោះមុខបងប្អូនកម្មករនិយោជិត និងធ្វើកិច្ចសន្យាថា នឹងឈប់ប្រើប្រាស់អាកប្បកិរិយា និងពាក្យសម្តីមិនសមរម្យ ដែលប៉ះពាល់ដល់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់កម្មករនិយោជិតខ្មែរតទៅទៀត ហើយបើមានលើកទី២ទៀតនោះ ជនបរទេស​នឹងត្រូវប្រឈ​មនឹងការដ​កហូត​អាជ្ញា​ប​ណ្ណការងារជនបរទេស និងបណ្តេញចេញពីព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នេះបើតាមការបបញ្ជាក់ពីលោកស៊ុន មេសាដដែល។បើតាមអ្នកនាំពាក្យរូបនេះ បងប្អូនកម្មករនិយោជិតដែលបានឃើញ ឬរងនូវអំពើនានាក៏អាចជូនដំណឹងពីការប្រើប្រាស់អាកប្បកិរិយា និងពាក្យ​សម្តីមិនសមរម្យ ឬការមិនអនុវត្តលក្ខខណ្ឌការងារបានត្រឹមត្រូវនៅកន្លែងការងារ មកអធិការការងារ តាមរយៈប្រអប់​បណ្តឹង​អនាមិករបស់ក្រសួង (https://feedback.mlvt.gov.kh/feedback) ឬប្រព័ន្ធទូរសព្ទ Hotline លេខ «១២៨៦»៕

(កំពង់ស្ពឺ)៖ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានចេញបទបញ្ជាឱ្យយោធភូមិភាគទី៣ និងតំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងកំពង់ស្ពឺ ផ្អាកការអនុវត្តការរុះរើ ដោយរក្សាស្ថានភាពដដែល និងឱ្យសាលាដូងបន្តដំណើរការទៅមុខនិងគ្រូអាចស្នាក់នៅផ្ទះជាធម្មតាដើម្បីបង្រៀនសិស្ស។ លើសពីនេះ សម្ដេចធិបតី និងលោកជំទាវ ដើម្បីជួយសម្រាលបន្ទុកដល់សាលា បានសម្រេចផ្ដល់ការឧបត្ថមជាថវិកាចំនួន ៥លានរៀល និងអង្ករ ១តោន ក្នុងមួយខែជូនដល់សាលាដូង ដោយគិតចាប់ពីខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២៦នេះតទៅ។នេះបើយោងតាមសារសំណេររបស់ សម្ដេចធិបតី នៅព្រឹកនេះដែលមានខ្លឹមសារថា៖ឆ្លៀតពេលជួបជាមួយប្អូនប្រុស អ៊ុក វណ្ណដេ ស្ថាបនិកសាលាដូងនៅលើភ្នំគិរីរម្យ។ ខ្ញុំបានចាប់អារម្មណ៍ពីសកម្មភាពរបស់ប្អូនប្រុស ជាយូរមកហើយតាមរយៈបណ្ដាញសង្គមពាក់ព័ន្ធនឹងសាលាដូង ក៏ដូចជាបណ្ណាល័យចល័តរបស់ប្អូន ក្នុងគោលដៅជំរុញការអានសៀវភៅនៅតាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួននាពេលកន្លងមក។ ក្រោយពីបានស្ដាប់នូវប្រវត្តិនៃការរៀបចំសាលាដូង ខ្ញុំសូមធ្វើការកោតសរសើរដោយស្មោះចំពោះទឹកចិត្ត ឆន្ទៈមោះមុត និងសកម្មភាពជាក់ស្ដែងរបស់ប្អូនប្រុស ក្នុងការបង្កើតសមិទ្ធផលដ៏មានប្រយោជន៍មួយនេះ ទោះជាប្អូនមិនមានធនធានផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនក៏ដោយ។ ផ្ដើមចេញពីការខ្ចីដីក្នុងដែនឧទ្យានជាតិគីរីរម្យដើម្បីបង្កើតសាលាដូង, ការខិតខំខ្នះខ្នែងកៀរគរធនធានពីសប្បុរសជននានា រួមទាំងការព្យាយាមសុំប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិ អនុញាតិឲ្យកូនៗពួកគាត់បានមកទទួលការបណ្តុះបណ្ដាលបំណិននៅសាលាដូង ប្អូនប្រុស វណ្ណដេ ក៏ដូចជាលោកគ្រូស្ម័គ្រចិត្តនៅសាលានេះ បានជួយលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងនិងបំណិនដល់ក្មួយៗជាង១៥០នាក់នៅក្នុងភូមិ។ នេះគឺជាសកម្មភាពដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍វិជ្ជមានពិតៗដល់សង្គមនិងប្រជាជន។ពាក់ព័ន្ធនឹងការជូនដំណឹងរបស់តំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងកំពង់ស្ពឺ អោយរុះរើទីតាំងមួយចំនួនរួមមានផ្ទះគ្រូរបស់សាលាដូង ដែលជាន់លើដីដែលជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធានោះ ខ្ញុំបាន ÷១. ចេញបទបញ្ជាឲ្យយោធភូមិភាគទី៣ និងតំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងកំពង់ស្ពឺ ផ្អាកការអនុវត្តការរុះរើ ដោយរក្សាស្ថានភាពដដែល និងឲ្យសាលាដូងបន្តដំណើរការទៅមុខនិងគ្រូអាចស្នាក់នៅផ្ទះជាធម្មតាដើម្បីបង្រៀនសិស្ស។២. ប្រគល់ភារកិច្ចជូនឯកឧត្តម អ៊ាង សុផល្លែត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន និងឯកឧត្តម ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ្ឌ អភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ ចាត់តាំងមន្ត្រីជំនាញចុះពិនិត្យនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ជាបន្ទាន់នៅលើទីតាំងជាក់ស្តែង ដើម្បីរៀបចំនូវដំណោះស្រាយមួយ ឲ្យបានសមស្របនិងមានចីរភាព ដែលអាចធានាថាសាលាដូងអាចនៅបន្តដំណើរការបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់ខ្លួនដល់ក្មួយៗនៅទីនោះ។បន្ថែមលើនេះ ក៏ត្រូវពិនិត្យផងដែរនូវស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់សាលាបឋមសិក្សាគីរីរម្យ ដែលត្រូវដើរតួនាទីបំពេញគ្នាជាមួយសាលាដូង ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលដល់ក្មួយៗដែលរស់នៅលើភ្នំនោះ។ ៣. ដើម្បីជួយសម្រាលបន្ទុកដល់សាលា ខ្ញុំនិងភរិយា បានសម្រេចផ្ដល់ការឧបត្ថមជាថវិកាចំនួន ៥លានរៀល និងអង្ករ ១តោន ក្នុងមួយខែជូនដល់សាលាដូង ដោយគិតចាប់ពីខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២៦ នេះតទៅ៕ 

សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត​​៖ ឆ្លៀតពេលជួបជាមួយប្អូនប្រុស អ៊ុក វណ្ណដេ ស្ថាបនិកសាលាដូងនៅលើភ្នំគិរីរម្យ។ ខ្ញុំបានចាប់អារម្មណ៍ពីសកម្មភាពរបស់ប្អូនប្រុស ជាយូរមកហើយតាមរយៈបណ្ដាញសង្គមពាក់ព័ន្ធនឹងសាលាដូង ក៏ដូចជាបណ្ណាល័យចល័តរបស់ប្អូន ក្នុងគោលដៅជំរុញការអានសៀវភៅនៅតាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួននាពេលកន្លងមក។ ក្រោយពីបានស្ដាប់នូវប្រវត្តិនៃការរៀបចំសាលាដូង ខ្ញុំសូមធ្វើការកោតសរសើរដោយស្មោះចំពោះទឹកចិត្ត ឆន្ទៈមោះមុត និងសកម្មភាពជាក់ស្ដែងរបស់ប្អូនប្រុស ក្នុងការបង្កើតសមិទ្ធផលដ៏មានប្រយោជន៍មួយនេះ ទោះជាប្អូនមិនមានធនធានផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនក៏ដោយ។ ផ្ដើមចេញពីការខ្ចីដីក្នុងដែនឧទ្យានជាតិគីរីរម្យដើម្បីបង្កើតសាលាដូង, ការខិតខំខ្នះខ្នែងកៀរគរធនធានពីសប្បុរសជននានា រួមទាំងការព្យាយាមសុំប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិ អនុញាតឱ្យកូនៗពួកគាត់បានមកទទួលការបណ្តុះបណ្ដាលបំណិននៅសាលាដូង ប្អូនប្រុស វណ្ណដេ ក៏ដូចជាលោកគ្រូស្ម័គ្រចិត្តនៅសាលានេះ បានជួយលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងនិងបំណិនដល់ក្មួយៗជាង១៥០នាក់នៅក្នុងភូមិ។ នេះគឺជាសកម្មភាពដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍វិជ្ជមានពិតៗដល់សង្គមនិងប្រជាជន។ពាក់ព័ន្ធនឹងការជូនដំណឹងរបស់តំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងកំពង់ស្ពឺ ឱ្យរុះរើទីតាំងមួយចំនួនរួមមានផ្ទះគ្រូរបស់សាលាដូង ដែលជាន់លើដីដែលជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធានោះ ខ្ញុំបាន ÷១. ចេញបទបញ្ជាឱ្យយោធភូមិភាគទី៣ និងតំបន់ប្រតិបត្តិការសឹករងកំពង់ស្ពឺ ផ្អាកការអនុវត្តការរុះរើ ដោយរក្សាស្ថានភាពដដែល និងឱ្យសាលាដូងបន្តដំណើរការទៅមុខនិងគ្រូអាចស្នាក់នៅផ្ទះជាធម្មតាដើម្បីបង្រៀនសិស្ស។២. ប្រគល់ភារកិច្ចជូនឯកឧត្តម អ៊ាង សុផល្លែត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន និងឯកឧត្តម ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ អភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ ចាត់តាំងមន្ត្រីជំនាញចុះពិនិត្យនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ជាបន្ទាន់នៅលើទីតាំងជាក់ស្តែង ដើម្បីរៀបចំនូវដំណោះស្រាយមួយ ឱ្យបានសមស្របនិងមានចីរភាព ដែលអាចធានាថាសាលាដូងអាចនៅបន្តដំណើរការបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់ខ្លួនដល់ក្មួយៗនៅទីនោះ។ បន្ថែមលើនេះ ក៏ត្រូវពិនិត្យផងដែរនូវស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់សាលាបឋមសិក្សាគីរីរម្យ ដែលត្រូវដើរតួនាទីបំពេញគ្នាជាមួយសាលាដូង ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលដល់ក្មួយៗដែលរស់នៅលើភ្នំនោះ។ ៣. ដើម្បីជួយសម្រាលបន្ទុកដល់សាលា ខ្ញុំនិងភរិយា បានសម្រេចផ្ដល់ការឧបត្ថមជាថវិកាចំនួន ៥លានរៀល និងអង្ករ ១តោន ក្នុងមួយខែជូនដល់សាលាដូង ដោយគិតចាប់ពីខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២៦ នេះតទៅ។

នាល្ងាច ថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី ប្រធានសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងការប្រកួតកីឡាមិត្តភាពសប្បុរសធម៌ រវាងក្រុមបាល់ទាត់ ស.ស.យ.ក.អលស្តារ ជាមួយ ក្រុមបាល់ទាត់ រដ្ឋបាលខេត្តកណ្ដាល ក្រោមប្រធានបទ៖«បាល់ទាត់ភ្ជាប់បេះដូង ជួយបងប្អូនភៀសសឹកនៅភូមិរង់ចាំ»។ កម្មវិធីនេះមានការអញ្ជើញចូលរួមពីសំណាក់ ឯកឧត្តម គួច ចំរើន អភិបាល នៃគណៈអភិបាលខេត្តកណ្ដាល ឯកឧត្តម លោកជំទាវ សមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍ គណៈកម្មាធិការកណ្តាល ស.ស.យ.ក. ថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត សិស្សនុសិស្ស ប្រជាពលរដ្ឋខេត្តកណ្ដាល យ៉ាងច្រើនកុះករ នៅឯកីឡាដ្ឋានខេត្តកណ្ដាល។ជាកិច្ចចាប់ផ្ដើម ឯកឧត្តម គួច ចំរើន អភិបាល នៃគណៈអភិបាលខេត្តកណ្ដាល បានថ្លែងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅចំពោះវត្តមានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ដែលបានអញ្ជើញចូលរួមទស្សនាការប្រកួតកីឡាមិត្តភាពសប្បុរសធម៌នាពេលនេះគឺចូលរួមចំណែកកៀរគរការចូលរួមបរិច្ចាគថវិកា និងសម្ភារៈពីសប្បុរសជន ដើម្បីផ្ដល់ការគាំទ្រដល់បងប្អូនជនភៀសសឹកនៅភូមិរង់ចាំ។កិច្ចបន្ទាប់ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី ប្រធានសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា បានសម្ដែងនូវសេចក្ដីសោមនស្សរីករាយ និងថ្លែងអំណរគុណចំពោះរដ្ឋបាលខេត្តកណ្ដាល ដែលបានសហការគាំទ្រ រៀបចំការប្រកួតបាល់ទាត់មិត្តភាពសប្បុរសធម៌នេះឡើង។ ឯកឧត្តមបានគូសរំលេចថា ការរៀបចំការប្រកួតនេះ មិនត្រឹមតែជាការជួបជុំ និងប្រកួតកីឡាដើម្បីបង្កើនចំណងមិត្តភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាសកម្មភាពមនុស្សធម៌ដែលរួមចំណែកប្រមូលថវិកា នាំយកក្តីស្រឡាញ់ ការយកចិត្តទុកដាក់ ជូនដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋដែលបានភៀសសឹក ព្រមទាំងចូលរួមគាំទ្រ ជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការជួយសម្រាលការលំបាករបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។លើសពីនេះទៅទៀត ឯកឧត្តមក៏បានអំពាវនាវដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ បន្តរក្សាស្មារតីសាមគ្គីភាព ជឿជាក់ និងចូលរួមគាំទ្រយ៉ាងសកម្មជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល និងវីរជនកងទ័ពជួរមុខ តាមរយៈការចូលរួមចំណែកគាំទ្រ ផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដែលកំពុងបំពេញបេសកកម្មការពារជាតិ និងបូរណភាពទឹកដី។

ទីស្តីការក្រសួងទេសចរណ៍ ៖ ឯកឧត្តម ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ បានអនុញ្ញាតជូន លោកស្រី ណេង ស៊ីណាត ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Compass Advertising Co., Ltd. និងសហការី ចូលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការធ្វើទីផ្សារ ការផ្សព្វផ្សាយ និងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍កម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងរួមគ្នាបង្កើតតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល និងព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍នានា សំដៅទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិមកទស្សនាកម្ពុជាឱ្យកាន់តែច្រើន។នាឱកាសនៃកិច្ចជំនួបដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ លោកស្រី ណេង ស៊ីណាត បានបង្ហាញពីបំណងពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយក្រសួងទេសចរណ៍ និង CTB ដោយចូលរួមបង្កើតតម្លៃបន្ថែមដល់កម្មវិធី និងព្រឹត្តិការណ៍នានា ព្រមទាំងស្វែងយល់អំពីគម្រោង និងផែនការព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍នាពេលខាងមុខ ដើម្បីសិក្សាលទ្ធភាពចូលរួម និងរួមចំណែកផ្សព្វផ្សាយគោលដៅទេសចរណ៍កម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងចំទីផ្សារគោលដៅ។ជាការឆ្លើយតប ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង និងសមិទ្ធផលរបស់ក្រុមហ៊ុន Compass Advertising Co., Ltd. ដែលបានចូលរួមរៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយព្រឹត្តិការណ៍កម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិជាច្រើននៅកម្ពុជា រួមមានការអញ្ជើញតារាប្រដាល់ពិភពលោក Manny Pacquiao ព្រឹត្តិការណ៍ Gumball 3000 និងមហាសន្និបាតតំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក នៃសភាយុវជនអន្តរជាតិ (JCI) ជាដើម។ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានលើកទឹកចិត្តឱ្យក្រុមហ៊ុនបន្តចូលរួមជាមួយក្រសួងទេសចរណ៍ និងក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសិក្សាទីផ្សារ និងផ្សព្វផ្សាយទេសចរណ៍កម្ពុជា (CTB) លើការធ្វើទីផ្សារ ទំនាក់ទំនងសាធារណៈ និងផ្សព្វផ្សាយព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍សំខាន់ៗ ដើម្បីពង្រីកការចូលរួមពីទេសចរក្នុងស្រុក និងទាក់ទាញទេសចរអន្តរជាតិ ជាពិសេសព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ ដូចជា បុណ្យទន្លេ បុណ្យសមុទ្រ បុណ្យអេកូទេសចរណ៍ និងបុណ្យភ្នំ ព្រមទាំងព្រឹត្តិការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិផ្សេងៗទៀតដែលកម្ពុជាគ្រោងរៀបចំនាពេលខាងមុខ។ជាមួយគ្នានេះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានស្នើឱ្យមានការពង្រឹងកិច្ចសហការលើការទាក់ទាញសិល្បករ តារាចម្រៀង និងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិល្បីៗមកកម្ពុជា ដោយប្រើប្រាស់បទពិសោធន៍ និងបណ្តាញដៃគូរបស់ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីបង្កើតផលិតផលទេសចរណ៍ថ្មីៗ បង្កើនភាពរស់រវើកនៃគោលដៅ និងលើកកម្ពស់កិត្តិនាមកម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុនចូលរួមផ្សព្វផ្សាយរូបភាពវិជ្ជមាន និងសក្តានុពលទេសចរណ៍កម្ពុជា តាមរយៈបណ្តាញ និងដៃគូរបស់ក្រុមហ៊ុននៅទីផ្សារបរទេស ជាពិសេសសិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី និងវៀតណាម ព្រមទាំងគាំទ្រយុទ្ធនាការ «ទស្សនាកម្ពុជានៅរដូវកាលបៃតង (Green Season)» និងការជំរុញអំណាចទន់ (Soft Power) តាមរយៈទេសចរណ៍ភាពយន្ត ទស្សនាប្រាសាទនាពេលរាត្រី ទេសចរណ៍ម្ហូបអាហារ ការប្រគំតន្ត្រីអន្តរជាតិ ទេសចរណ៍កីឡា និងព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍នានា។ដោយឡែក សម្រាប់ពិធីបុណ្យសមុទ្រឆ្នាំ២០២៦ ដែលគ្រោងរៀបចំនៅខេត្តព្រះសីហនុ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន Compass Advertising Co., Ltd. សិក្សា និងលើកសំណើមកក្រសួងទេសចរណ៍ ដើម្បីចូលរួមរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ឱ្យកាន់តែមានភាពច្នៃប្រឌិត ទាក់ទាញ និងបង្កើតតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ដល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ករណីមានលទ្ធភាពទាក់ទាញព្រឹត្តិការណ៍ ឬតារាអន្តរជាតិល្បីៗមកសម្តែងនៅកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនអាចសិក្សា និងលើកជាសំណើ ដើម្បីពិភាក្សា និងពិនិត្យលទ្ធភាពសហការជាមួយក្រសួងទេសចរណ៍។ជំនួបនេះ បានបង្ហាញពីការបន្តពង្រឹងភាពជាដៃគូរវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជន ក្នុងការប្រើប្រាស់ការធ្វើទីផ្សារ ការផ្សព្វផ្សាយ និងព្រឹត្តិការណ៍ជាចលករជំរុញទេសចរណ៍ ដើម្បីលើកកម្ពស់ភាពទាក់ទាញនៃ «គោលដៅកម្ពុជា» និងរួមចំណែកធ្វើឱ្យវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាកាន់តែមានភាពរស់រវើក ប្រកួតប្រជែង និងរីកចម្រើនប្រកបដោយចីរភាព។ទីស្តីការក្រសួងទេសចរណ៍ ថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦

ទីស្តីការក្រសួងទេសចរណ៍ ៖ ឯកឧត្តម ហួត ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ បានអញ្ជើញដឹកនាំកិច្ចប្រជុំត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃវឌ្ឍនភាពការងាររបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ ព្រមទាំងស្តាប់របាយការណ៍សង្ខេបអំពីលទ្ធផលការងារដែលសម្រេចបាន ចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្វះខាត បញ្ហាប្រឈម សំណូមពរ និងទិសដៅការងារបន្ត ដើម្បីពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពការងារ និងជំរុញការអនុវត្តភារកិច្ចរបស់ក្រសួងឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងទទួលបានលទ្ធផលជាក់ស្តែង។កិច្ចប្រជុំនេះ មានការអញ្ជើញចូលរួមពី ឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោក លោកស្រី ជារដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ អគ្គនាយក នាយកសាលា អគ្គនាយករង ប្រធាននាយកដ្ឋាន ព្រមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត តាមរយៈប្រព័ន្ធបញ្ជូនរូបភាព និងសំឡេង សរុបចំនួន ៩៣រូប។កិច្ចប្រជុំដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ មានគោលបំណង ពិនិត្យលើវឌ្ឍនភាពការងារសំខាន់ៗចំនួន ៤ រួមមាន ១). វឌ្ឍនភាពនៃការរៀបចំសេវាអេឡិកត្រូនិកសម្រាប់ធុរកិច្ចក្នុងក្របខណ្ឌក្រសួងទេសចរណ៍ នៅក្នុងប្រព័ន្ធ CAMDx ដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការស្នើសុំអាជ្ញាបណ្ណ តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ, ២). វឌ្ឍនភាពនៃគម្រោងកសាងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍, ៣). វឌ្ឍនភាពនៃការធ្វើជំរឿនមន្ត្រី និងការរៀបចំការកំណត់ ការពិព័រណ៌នាមុខតំណែង វិជ្ជាជីវៈរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍, និង៤). សេចក្តីព្រាងអនុក្រឹត្យស្តីពីការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍។ទីស្តីការក្រសួងទេសចរណ៍, ព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦

(សុខភាព)៖ គ្រឿងស្រវឹងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកប្ដូរនិស័្សយមួយប្រភេទដែលទទួលបានការពេញនិយម នៅទូទាំងពិភពលោករាល់ពេលកម្មវិធីជួបជុំណាមួយ មនុស្សភាគច្រើនមិនដែលភ្លេចវានោះឡើយ ប៉ុន្តែការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងហួសប្រមាណគឺជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈចំបងមួយនៅទូទាំងសាកលលោក ជាពិសេសក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ។ យ៉ាងណាមិញបើតាមគេហទំព័រផ្លូវមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្របានណែនាំថា គ្រឿងស្រវឹងវាជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួនដែលតម្រូវអោយសំរាន្តពេទ្យ និងនាំអោយខាតបង់ដល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសង្គមជាតិ។ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងអាចបង្កជាផលវិបាកស្រួចស្រាវ និងរ៉ាំរ៉ៃលើរចនាសម្ព័ន្ធ និងមុខងាររបស់ខួរក្បាល។១- តើជាតិអាល់កុលអាចប៉ះពាល់ទៅលើកោសិកាខួរក្បាលដោយរបៀបណា?ពេលមនុស្សម្នាក់ទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង កោសិកាខួរក្បាលអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ទោះវាហាក់ ធ្វើអោយអ្នកទទួលទានមានអារម្មណ៍ល្ហែល្ហើយមួយគ្រា តែវាបណ្តាលអោយកោសិកាខួរក្បាល យើងដំណើរការក្នុងស្ថា នភាពយឺតជាងធម្មតា បន្ទាប់មកអាចប៉ះពាល់ដល់កោសិកាខាងគំហើញ ( ស្រវាំងភ្នែក) និយាយត្រដិត ដំណើរទ្រេតទ្រោត និងអាចរហូតដល់បាត់បង់ស្មារតី។ ការទទួលទានជាប្រចាំនឹងអាចធ្វើអោយអន់ថយ មុខងាររបស់កោសិកាខួរក្បាល រាប់តាំងពីការភ្លេចភ្លាំង រហូតវង្វេងវង្វាន់ស្មារតី។២- តើសារជាតិអាល់កុលអាចបង្កជាជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទអ្វីខ្លះ?ប្រហែល 70% នៃអ្នកទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងជាប្រចាំគឺប្រឈមនឹងបញ្ហាខួរក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ - ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) - ជំងឺខ្សោយការចងចាំ ឬជំងឺវង្វេង - ស្វិតទំហំខួរក្បាល - អាចជំរុញ ឬអាចបង្កអោយមានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត - ថយចុះប្រសិទ្ធភាពនៃបំណិនការងារ ការសម្របសម្រួល និងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង - រំខានការសំរាន្ត និងការសម្រេចចិត្ត - ខូចខាតដំណើរការមេតាបូលិករបស់កោសិការប្រព័ន្ធប្រសាទក្រៅពីនេះការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងក៏អាចអោយប្រឈមនឹងជំងឺប្រកាច់ ជំងឺឆ្លងក្នុងខួរក្បាល និងគ្រោះថ្នាក់ក្បាលដោយការដួលប៉ះទង្គិច។៣- តើយើងអាចព្យាបាលបញ្ហាខួរក្បាលដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងបានដោយរបៀបណា?ជាបឋមគឺការបញ្ឈប់ការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងគ្រប់បែបយ៉ាងទាំងអស់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការវិវត្តន៍ទៅមុខរបស់ការខូចខាតកោសិកាខួរក្បាល។ត្រូវជួបគ្រូពេទ្យជំនាញដែលអាចផ្តល់ការប្រឹក្សាយោបល់ និងណែនាំពីវិធីសាស្រ្តក្នុងការបញ្ឈប់ និងជូនការព្យាបាលដោយឱសថក្នុងករណីចាំបាច់។សូមការពារខ្លួនអ្នកពីពិការភាព ក៏ដូចជាពីការចុះខ្សោយនៃបញ្ញាស្មារតីដោយកុំទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង។

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវជប៉ុនកំពុងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា CRISPR ដើម្បីបង្កើតកណ្ដុរញីក្លូនពីកណ្ដុរឈ្មោល ដោយសង្ឃឹមថានឹងអភិរក្សប្រភេទសត្វជិតផុតពូជ។ ក្រុមហ៊ុន Cambridge Analytica បានរាយការណ៍នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហាថា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Takashi Ishiuchi ដែលជាអ្នកជីវវិទូបន្តពូជនៅសាកលវិទ្យាល័យ Yamanashi និងសហការីរបស់គាត់គឺលោក Shogo Matoba នៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវធនធានជីវសាស្ត្រ Riken ក្នុងទីក្រុង Ibaraki បានផ្លាស់ប្តូរអំប្រ៊ីយ៉ុងកណ្ដុរឈ្មោលទៅជាកណ្ដុរញីជាលើកដំបូងដោយប្រើការកែសម្រួលហ្សែន CRISPR ដើម្បីយកក្រូម៉ូសូម Y ចេញពីកោសិកាឈ្មោល។ ពួកគេបានបោះពុម្ពផ្សាយលទ្ធផលស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេនៅ ដើមខែសីហានៅលើ bioRxiv។ ក្រុមស្រាវជ្រាវសង្ឃឹមថាបច្ចេកទេសរបស់ពួកគេអាចជួយសង្គ្រោះប្រភេទសត្វជិតផុតពូជ ជាពិសេសក្នុងករណីដែលមានតែសត្វមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលនៅសល់។ការស្រាវជ្រាវរបស់លោក Ishiuchi និងសហការីបានទទួលការបំផុសគំនិតពីសត្វអូគីណាវ៉ាហ្គោប៊ី ដែលជាប្រភេទសត្វ ដែលមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរភេទក្រោមកាលៈទេសៈជាក់លាក់។ ប្រសិនបើមិនមានសត្វឈ្មោលទេ សត្វញីអាចផ្លាស់ប្តូរភេទដើម្បីបង្កាត់ពូជជាមួយសត្វមួយទៀត និងច្រាសមកវិញ។ នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍មួយ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ក្រុមស្រាវជ្រាវដែលដឹកនាំដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Kimiko Inoue នៅវិទ្យាស្ថាន Riken បានផលិតកណ្ដុរញីមួយក្បាលដោយជោគជ័យចេញពីក្រុមកណ្ដុរចំនួន ២៧ ក្បាលដែលត្រូវបានក្លូនចេញ ពីកោសិកាកណ្ដុរឈ្មោល ការក្លូនគ្រាន់តែចម្លងហ្សែនរបស់វាប៉ុណ្ណោះ។ ឧទាហរណ៍ ការក្លូនឈ្មោលនឹងបង្កើតកូនចៅ ឈ្មោលទាំងស្រុង។ នេះគឺជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយសម្រាប់ប្រភេទសត្វ ដែលមានតែបុគ្គលឈ្មោល។ ដើម្បីជំនះបញ្ហាប្រឈមនេះ Ishiuchi បានស្វែងរកការផ្លាស់ប្តូរក្រូម៉ូសូមនៅក្នុងកោសិកា។ DNA របស់ថនិកសត្វមានគូក្រូម៉ូសូមច្រើន (XY ចំពោះឈ្មោល និង XX ចំពោះញី)។ ក្រុមរបស់ Ishiuchi បានបង្កើតឧបករណ៍ដែលមានមូលដ្ឋានលើ CRISPR ដើម្បីយកក្រូម៉ូសូម Y ចេញ។ វិធីសាស្ត្ររបស់ពួកគេផ្តោត លើផ្នែកសំខាន់មួយនៃក្រូម៉ូសូម Y ដោយធានាថារាល់ពេលដែលកោសិកាបែងចែក កោសិកា "កូនស្រី" នឹងទទួលបានក្រូម៉ូសូមនេះ។យោងតាម MIT Technology Review នៅពេលដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបាន សាកល្បងបច្ចេកទេសមួយហៅថា Y-CUT លើអំប្រ៊ីយ៉ុងកណ្ដុរដំណាក់កាលដំបូង ពួកគេបានរកឃើញថាពួកគេ អាចដកក្រូម៉ូសូម Y ចេញ។ អំប្រ៊ីយ៉ុង XY ដែលត្រូវបានព្យាបាលត្រូវបានផ្ទេរទៅម្តាយពពោះជំនួស ដែលបន្ទាប់មកបានផ្តល់កំណើតឱ្យកូនញី។ ក្រុមស្រាវជ្រាវបានហៅរឿងនេះថា ឥទ្ធិពល "ការបញ្ច្រាសភេទ"។ កូនញីមានក្រូម៉ូសូម XO មានន័យថាពួកគេមានក្រូម៉ូសូម X មួយជំនួសឱ្យពីរធម្មតា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេនៅតែធំធាត់មានសុខភាពល្អ និងបន្តពូជបានធម្មតា។ កូនញីមានហ្សែនដូចគ្នានឹងកូនឈ្មោលដើម លើកលែងតែខ្វះក្រូម៉ូសូម Y។នៅក្នុងការពិសោធន៍មួយផ្សេងទៀត លោក Ishiuchi និងសហការីអាចបង្កើតកណ្ដុរញីដែលបានក្លូន ពីកោសិកាកណ្ដុរឈ្មោលកក។ កណ្ដុរឈ្មោល និងញីដែលត្រូវបានក្លូនអាចបង្កាត់ពូជ ដើម្បីបង្កើតកូនចៅដែលមានសុខភាពល្អ ដោយបង្ហាញថាវិធីសាស្ត្រ Y-CUT អាចជួយបង្កើតកណ្ដុរញីដែលបាន ក្លូនពីគំរូកណ្ដុរឈ្មោលដែលរក្សាទុកក្នុង "សួនសត្វកក"។ ក្រៅពីការអនុវត្តការអភិរក្ស បច្ចេកទេសនេះអាចក្លាយជាឧបករណ៍មានប្រយោជន៍សម្រាប់សិក្សាពីក្រូម៉ូសូមភេទ។ទោះបីជាមានសក្តានុពលដ៏ជោគជ័យក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រ Y-CUT នៅតែតម្រូវឱ្យមានកោសិកាស៊ុតទទេ ដែលយកចេញពីសត្វញីដែលមានប្រភេទដូចគ្នា ឬមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ ហើយមិនអាចអនុវត្តចំពោះសត្វ ជិតផុតពូជដែលជាញីតែមួយមុខនោះទេ។ បច្ចេកទេសនេះដំណើរការបានល្អជាមួយសត្វកណ្ដុរមួយផ្នែក ដោយសារតែកណ្ដុរញី XO មានកូន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថនិកសត្វជាច្រើនទៀតតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាគ្មាន កូននៅពេលដែលមានក្រូម៉ូសូម XO។ បច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនទៀតអាចគាំទ្រ Y-CUT។ ឧទាហរណ៍ នៅឆ្នាំ 2023 អ្នកស្រាវជ្រាវ Katsuhiko Hayashi នៅសាកលវិទ្យាល័យ Osaka និងសហការីបានបង្កើតវិធីសាស្ត្រមួយដើម្បី បំលែងកោសិកាដែលយកចេញពីកណ្ដុរឈ្មោលទៅជាកោសិកាស៊ុត។ Ishiuchi ក៏កំពុងធ្វើឱ្យបច្ចេកទេសមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចូលក្រូម៉ូសូម X ទីពីរទៅក្នុងកោសិកា ដោយហេតុនេះស្តារការមានកូនឡើងវិញ។

(កម្សាន្ត)៖ ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១នាំមុខគេក្នុងប្រទេសតំបន់អាស៊ានដោយមានថ្ងៃឈប់សំរាកសាធារណៈចំនួន២១ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ បន្ទាប់មកប្រទេសហ្វីលីពីន និងមីយ៉ាន់ម៉ាមានថ្ងៃឈប់សម្រាកចំនួន ១៩ ថ្ងៃ ខណៈដែលប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មាន ១៨ ថ្ងៃ។ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាម មានថ្ងៃឈប់សម្រាកចំនួន ១៧ ថ្ងៃស្មើគ្នា ដោយប្រារព្ធពិធីប្រពៃណី ក្នុងស្រុកដ៏សម្បូរបែប។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសសិង្ហបុរី និងឡាវ មានថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិតិចជាងមុន ដោយមានថ្ងៃឈប់សម្រាកចំនួន ១១ និង ៨ ថ្ងៃរៀងៗខ្លួន។ ការចែកចាយនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងគោលនយោបាយសាធារណៈផ្សេងៗគ្នានៅទូទាំងតំបន់យោងតាមប្រតិទិនឌីជីថលអាស៊ានឆ្នាំ ២០២៦។ ប្រភពី Asian Digital Calendar 2026។ គួររំលឹកផងដែរថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានកំណត់ឱ្យឈប់សម្រាកសាធារណៈចំនួន ២១ថ្ងៃ នៅឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមអនុក្រឹត្យស្តីពីប្រតិទិនឈប់សម្រាកការងាររបស់មន្ត្រីរាជការ និយោជិក កម្មករប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ចុះកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥។ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ថ្ងៃឈប់សម្រាកមានចំនួន ២២ថ្ងៃ ប៉ុន្តែឆ្នាំ២០២៦នេះ រយៈពេលសម្រាកមានត្រឹម២១ថ្ងៃ ដោយសារតែទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ និងពិធីបុណ្យវិសាខបូជា ស្ថិតនៅចំថ្ងៃតែមួយ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានកំណត់ឱ្យឈប់សម្រាក ៣ថ្ងៃ សម្រាប់ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី, ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ និងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក។ ដោយឡែក ទិវា ឬព្រះរាជពិធីផ្សេងៗ សម្រាកត្រឹម ១ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។