(អន្តរជាតិ)៖ លោក Artem Oganov អ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររុស្ស៊ីកំពូល និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសម្ភារៈ ឈានមុខគេ របស់រុស្ស៊ី ដែលបានទទួលពានរង្វាន់វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអន្តរជាតិកំពូលរបស់ប្រទេសចិន បាន និយាយថា កិត្តិយសពីមហាអំណាចវិទ្យាសាស្ត្រលេខ 1 របស់ពិភពលោក គឺជាសញ្ញាមួយដែលបង្ហាញថា លោកកំពុង «ដើរលើផ្លូវត្រូវ»។លោក Oganov សាស្ត្រាចារ្យកិត្តិយសនៅវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា Skolkovo ក្នុងទីក្រុងមូស្គូ និងជាអ្នកសហការយូរអង្វែងជាមួយប្រទេសចិន រួមទាំងអ្នកជំនាញចំនួនប្រាំបីនាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវបាន ប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីនពីង ប្រគល់ពានរង្វាន់សហប្រតិបត្តិការវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអន្តរជាតិ ក្នុងពិធីមួយនៅទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីសប្តាហ៍មុន។បន្ទាប់ពីលោក Oganov បានទៅទស្សនាប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ 2008 លោកបានប្រាប់មិត្តរួមការងារ និងមិត្តភក្តិ នៅអឺរ៉ុបថា ប្រទេសនេះ «កំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវត្រូវ» ក្នុងការក្លាយជាប្រទេសលេខ1ទាំងក្នុងឧស្សាហកម្ម និងវិទ្យាសាស្ត្រ ។ដោយកត់សម្គាល់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់ជាមហាអំណាចវិទ្យាសាស្ត្រកំពូល លោកបានចង្អុលបង្ហាញ ពីការពិតដែលថា ប្រទេសចិនឥឡូវនេះមានចំនួនមួយភាគបីនៃការបោះពុម្ពផ្សាយវិទ្យាសាស្ត្រសកល ដោយបន្ថែមថា នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាចំនួនទេ ប៉ុន្តែជា «គុណភាព»។ ប្រទេសនេះ​ទទួលបាន​ចំណាត់ថ្នាក់​កំពូល​នៅក្នុង​សន្ទស្សន៍​ធម្មជាតិ​ឆ្នាំ 2026  ដែលជា​ការវិភាគ​អត្ថបទ​ស្រាវជ្រាវ​ជាង 125000 ដែល​បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​នៅក្នុង​ស្ថាប័ន​បោះពុម្ពផ្សាយ​ឈានមុខគេ​ចំនួន 178 ក្នុង​ឆ្នាំ 2025  ដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ស្ថិតនៅ​លំដាប់​ទីពីរ។ប្រទេសចិន​បាន​លេចចេញ​ជា​មហាអំណាច​សកល​ដោយ​មិនអាច​ប្រកែក​បាន។ ក្នុងនាមជា​ប្រទេស​ឈានមុខគេ​លើពិភពលោក​ក្នុង​ផលិតកម្ម​ឧស្សាហកម្ម និង​មនុស្សយន្ត សេដ្ឋកិច្ច​របស់ខ្លួន​ជាប់​ចំណាត់ថ្នាក់​លេខពីរ​ក្នុង​ពិភពលោក (បន្ទាប់ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​តែប៉ុណ្ណោះ) និង​ជា​ប្រទេស​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ឧស្សាហកម្ម​ជឿនលឿន​ជាក់លាក់​ដូចជា​លោហធាតុ និង​គ្រឿងចក្រ៕

(អន្តរជាតិ)៖ យោងតាមអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភជនជាតិជប៉ុនម្នាក់ ផ្លែប៉ោមត្រូវបានគេចាត់ទុកយ៉ាង ទូលំទូលាយថាជាអាហារដែលមានសុខភាពល្អ ប៉ុន្តែការញ៉ាំវាតាមរបៀបខុសអាចនាំឱ្យហើមពោះ មិនស្រួល ក្រពះ និងបញ្ហារំលាយអាហារផ្សេងៗទៀត។ផ្លែឈើនេះ សម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃ ជាពិសេស pectin ដែលជាជាតិសរសៃរលាយដែលស្រូបយកទឹក ធ្វើឱ្យលាមកទន់ និងជួយសម្រួលដល់ចលនាពោះវៀនជាប្រចាំ។ ការញ៉ាំផ្លែប៉ោមដែលមានសំបកក៏ផ្តល់ជាតិសរសៃច្រើន និងអាចជួយរក្សាបរិស្ថានពោះវៀនដែល មាន សុខភាពល្អ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ Momoko Natsume ដែលមានបទ ពិសោធន៍ប្រាំពីរឆ្នាំក្នុងការធ្វើការនៅមន្ទីរពេទ្យធំមួយ បាននិយាយថា ទម្លាប់ញ៉ាំផ្លែប៉ោមទូទៅចំនួនប្រាំ អាចបង្កផលអាក្រក់៖ ញ៉ាំវាពេលពោះទទេ ញ៉ាំច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ ញ៉ាំវាត្រជាក់ ទុកសំបកចោល ទោះបីជាមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារងាយប្រតិកម្មក៏ដោយ និងការមិនទំពារវាឱ្យបានហ្មត់ចត់ នេះបើយោងតាម ​​Yoga Journal។ការញ៉ាំផ្លែប៉ោមពេលពោះទទេ៖ មនុស្សជាច្រើនញ៉ាំផ្លែប៉ោមសម្រាប់អាហារពេលព្រឹក ប៉ុន្តែការញ៉ាំវា ពេលពោះទទេអាចបណ្តាលឱ្យហើមពោះ។ផ្លែឈើនេះមានផ្ទុកទាំងជាតិសរសៃ និង fructose ដែលអាច ferment នៅក្នុងបំពង់រំលាយអាហារ និងបង្កើតឧស្ម័ន។ Natsume ណែនាំឱ្យញ៉ាំផ្លែប៉ោមរួមគ្នា ជាមួយ អាហារពេលព្រឹកផ្សេងទៀត ជាជាងញ៉ាំវាដោយខ្លួនឯង។ ការញ៉ាំផ្លែប៉ោមច្រើនពេក៖ មនុស្សមួយចំនួនសន្មតថា ដោយសារតែផ្លែប៉ោមមានសុខភាពល្អ ការញ៉ាំច្រើននឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍កាន់តែច្រើន។ក្នុងរដូវផ្លែប៉ោម ពួកគេអាចញ៉ាំពីរឬបីផ្លែក្នុងមួយថ្ងៃ ឬញ៉ាំវាពេញមួយថ្ងៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការញ៉ាំជាតិសរសៃ និងហ្វ្រូតូសក្នុងបរិមាណច្រើន ក្នុងពេលតែមួយអាចបង្កើនហានិភ័យនៃឧស្ម័ន និងហើមពោះ។ពេទ្យណែនាំឱ្យកំណត់ការញ៉ាំផ្លែប៉ោម មិនលើសពីមួយផ្លែក្នុងមួយថ្ងៃ។ការញ៉ាំផ្លែប៉ោមដោយផ្ទាល់ពីទូរទឹកកក៖ ផ្លែប៉ោមត្រជាក់អាចមានរសជាតិផ្អែម និងស្រស់ស្រាយជាង ប៉ុន្តែវាអាចបណ្តាលឱ្យមិនស្រួលសម្រាប់អ្នកដែលមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារងាយប្រតិកម្ម។អាហារត្រជាក់អាចបណ្តាលឱ្យរមួលក្រពះ ឬហើមពោះចំពោះមនុស្សមួយចំនួន។ ការអនុញ្ញាតឱ្យផ្លែប៉ោមត្រលប់ទៅ សីតុណ្ហភាពបន្ទប់វិញ ឬញ៉ាំវាជាមួយទឹកក្តៅឧណ្ហៗអាចធ្វើឱ្យវាងាយស្រួលក្នុងការរំលាយ។ការញ៉ាំសំបកផ្លែប៉ោមជាមួយនឹងក្រពះងាយប្រតិកម្ម៖សំបកផ្លែប៉ោមមានជាតិសរសៃដ៏មានតម្លៃ ប៉ុន្តែវាអាចពិបាកក្នុងការរំលាយសម្រាប់អ្នកដែលមានក្រពះខ្សោយ ឬងាយប្រតិកម្ម។ជាតិសរសៃដែល មិនរលាយក្នុងសំបកអាចប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងបំពង់រំលាយអាហារ និងរួមចំណែកដល់ការហើមពោះ។ នៅពេលដែលរាងកាយស្ថិតនៅក្រោមភាពតានតឹង ឬការរំលាយអាហារមិនល្អ ការបកសំបក ឬចំហុយផ្លែប៉ោមអាចជាជម្រើសដ៏ទន់ភ្លន់ជាង។ការញ៉ាំលឿនពេក៖ការមិនទំពារផ្លែប៉ោមឱ្យបានត្រឹមត្រូវក៏អាចធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយ អាហារមានភាពតាន តឹងផងដែរ។បំណែកអាហារធំៗពិបាករំលាយសម្រាប់ក្រពះ ខណៈពេលដែលការញ៉ាំលឿន អាច បណ្តាលឱ្យមនុស្សលេបខ្យល់ច្រើន ដែលបង្កើនលទ្ធភាពនៃការហើមពោះ។ ការកាត់ផ្លែប៉ោមជា បំណែកតូចៗ ហើយទំពារវាយឺតៗ និងហ្មត់ចត់អាចជួយដល់ការរំលាយអាហារបានរលូន៕

(អន្តរជាតិ)៖ ប៉ូលីសក្រុងហៃផុង ប្រទេសវៀតណាម បានបំបែកចិញ្ចៀនមួយ ដែលបានលក់ នៅហាង គ្រឿងអលង្ការនៅទូទាំ ប្រទេសវៀតណាម ដែលធ្វើពីទង់ដែង និងស្ពាន់ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ ប៉ូលីសស៊ើបអង្កេត ក្រុងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា។មនុស្សបួននាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ក្រុមនេះបានជួលរថយន្ត ហើយបន្តធ្វើដំណើររវាងខេត្តនានា ដើម្បីជៀស វាងការរកចាប់ខ្លូន។ ហាងលក់មាសមួយក្នុងទីក្រុងហៃផុងបានទិញគ្រឿងអលង្ការក្លែងក្លាយមួយបាច់ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ហើយបានខាតបង់ប្រាក់ជិត ១៥០ លានដុង (៥៧០០ ដុល្លារអាមេរិក)។ ប៉ូលីសបានចាប់ខ្លួនក្រុមនេះនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា នៅពេលដែលពួកគេឆ្លងកាត់ចូលទៅក្នុងខេត្ត Ha Tinh ភាគកណ្តាលប្រទេសវៀតណាម។មន្ត្រីបានរឹបអូសខ្សែដៃចំនួនប្រាំបី ចិញ្ចៀនចំនួនប្រាំពីរ និងខ្សែកចំនួនបួន ដែលធ្វើ ពីលោហៈពណ៌មាស ផ្កាឈូក។ សរុបមក ពួកគេបានរកឃើញមាសក្លែងក្លាយប្រហែល ១.៣២ គីឡូក្រាម រួមជាមួយនឹង គ្រឿងអលង្ការ ទូរស័ព្ទ និងសាច់ប្រាក់ជាច្រើនទៀត។ លោហនេះ មានដង់ស៊ីតេស្ទើរតែ ដូចមាស ដែល ឱ្យបំណែកទង់ដែងដែលស្រោបដោយមាសមានទម្ងន់ស្ទើរតែដូចគ្នានឹងរបស់ពិត។ជនសង្ស័យបានដើរចូលទៅក្នុងហាងគ្រឿងអលង្ការ ដោយធ្វើពុតជាអតិថិជនដែលលក់មាស ហើយបើម្ចាស់ ហាងមិនបានត្រួតពិនិត្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ឬគ្រាន់តែពិនិត្យមើលពីក្រៅ នោះពិបាកដឹងថាជាមាសក្លែងក្លាយ៕

(សុខភាព)៖ អាហារថ្ងៃត្រង់ល្អបំផុត គឺត្រូវញ៉ាំប្រហែលបួនទៅប្រាំម៉ោង បន្ទាប់ពីអាហារពេលព្រឹក ដោយ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភជាច្រើនបានណែនាំថា មនុស្សពេញវ័យភាគច្រើនគួរតែញ៉ាំចន្លោះពីម៉ោង ១១:៣០ ព្រឹក ដល់ ១២:៣០ ថ្ងៃត្រង់ ដើម្បីជួយរក្សាកម្រិតថាមពលឱ្យស្ថិតស្ថេរ និងគាំទ្រដល់ការរំលាយអាហារ ដែលមានសុខភាពល្អ។អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ ផាំ ហុង ង៉ុក មកពីវិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រអនុវត្តវៀតណាម បាននិយាយថា អាហារថ្ងៃត្រង់គឺចាំបាច់សម្រាប់ការបំពេញថាមពលឡើងវិញនៅពេលរសៀល ធ្វើឱ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមមាន ស្ថេរភាព និងគាំទ្រដល់មុខងាររំលាយអាហាររបស់រាងកាយ។ ប្រសិនបើរាងកាយ ត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅ នឹងយានជំនិះ អាហារពេលព្រឹកដើរតួជាការបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន ខណៈពេលដែលអាហារថ្ងៃត្រង់ផ្តល់ឥន្ធនៈដែល ត្រូវការ ដើម្បីរក្សាវាឱ្យដំណើរការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ការរំលងអាហារថ្ងៃត្រង់ ឬការញ៉ាំវាយឺតពេក អាចធ្វើឱ្យរាងកាយមានថាមពលទាប កាត់បន្ថយការផ្តោតអារម្មណ៍ និងធ្វើឱ្យវាពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រង ភាពស្រេកឃ្លាននៅពេលក្រោយ។ ចន្លោះពេលដ៏ល្អរវាងអាហារពេលព្រឹក និងអាហារថ្ងៃត្រង់គឺប្រហែលបួន ទៅប្រាំម៉ោង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរាង កាយបំពេញថាមពលឡើងវិញមុនពេលកម្រិតជាតិ ស្ករក្នុងឈាម ចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ។ ចំពោះអ្នកដែលញ៉ាំ អាហារពេលព្រឹកនៅម៉ោង ៧:៣០ ព្រឹក អាហារថ្ងៃត្រង់រវាងម៉ោង ១១:៣០ ព្រឹក ដល់ ១២:៣០ ថ្ងៃត្រង់ ជាទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកថាសមរម្យ។ការរង់ចាំបួនទៅប្រាំម៉ោងបន្ទាប់ពីអាហារពេលព្រឹកត្រូវគ្នានឹងវដ្តជាតិស្ករធម្មជាតិរបស់រាងកាយ ដែលជួយ ការពារការអស់កម្លាំង ការផ្តោតអារម្មណ៍មិនល្អ និងការធ្លាក់ចុះថាមពល ខណៈពេលដែលគាំទ្រដល់ ជាតិស្ករក្នុងឈាមដែលមានស្ថេរភាពពេញមួយថ្ងៃ។ការញ៉ាំអាហារថ្ងៃត្រង់លឿនពេក ក្នុងរយៈពេលបីម៉ោង បន្ទាប់ពីអាហារពេលព្រឹក អាចបណ្តាលឱ្យមាន ការកើនឡើង និងធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃជាតិ ស្ករក្នុង ឈាម ដែលបង្កើនលទ្ធភាពនៃការឈឺក្បាល ឆាប់ខឹង និងការញ៉ាំច្រើនពេកនៅពេលក្រោយ។ ពេលវេលាដ៏ល្អ បំផុតដើម្បីញ៉ាំអាហារថ្ងៃត្រង់ប្រែប្រួលអាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើន រួមទាំងទំហំ និងតុល្យភាព អាហារូបត្ថម្ភនៃអាហារពេលព្រឹក សកម្មភាពរាងកាយពេលព្រឹក ការរំលាយអាហារ និងការរំលាយ អាហាររបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ និងស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រដូចជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ឬភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន ដែលអាចត្រូវការចន្លោះពេលខ្លីជាងរវាងអាហារ៕

(អន្តរជាតិ​​)៖ អ្នកបុរាណវិទូនៅក្នុងប្រទេសអែលសាល់វ៉ាឌ័រ បានជីកកកាយសាកសពមនុស្ស ដែលគេជឿថា មានអាយុជិត ៣០០០ ឆ្នាំ។សាកសពទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ២ ខែកក្កដា នៅក្នុងកន្លែងបញ្ចុះសពមួយនៅ អង់ទីហ្គូអូ គូស្កាតឡាន ជាយក្រុងមួយរបស់សាន់សាល់វ៉ាឌ័រ ហើយត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថា មានអាយុកាលប្រហែល ៨៥០ មុនគ.ស នេះបើយោងតាមក្រសួង។ រណ្តៅបញ្ចុះសពនេះ ក៏មាននាវា សេរ៉ាមិច តូចមួយដែលមានរាងដូចអណ្តើកសមុទ្រ ក៏ដូចជាសំណល់នៃមែកដំឡូងមីដែលត្រូវបានរក្សាទុក នៅក្រោមស្រទាប់ផេះភ្នំភ្លើងដែលដាក់ក្នុងសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា។សាកសពទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញដោយផ្អៀងចុះក្រោម ហើយនឹងឆ្លងកាត់ វិទ្យុសកម្មកាបូន ដើម្បីកំណត់ អាយុរបស់ពួកគេ។ ការវិភាគ DNA ក៏នឹងត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីកំណត់ភេទរបស់មនុស្សផងដែរ។ យោងតាមក្រសួង ទីតាំងនេះអាចមានផ្នូរស្រដៀងគ្នាទៅនឹងផ្នូរដែលត្រូវបានរកឃើញនៅតំបន់បុរាណវិទ្យា Chalchuapa ភាគខាងលិចប្រទេសអែលសាល់វ៉ាឌ័រ ជាកន្លែងដែលអ្នកបុរាណវិទូបានជីកកកាយ សាកសពមនុស្សចំនួន ៣៣ នាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០។ការរកឃើញនេះ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភស្តុតាងដំបូងបំផុតនៃការបូជាមនុស្សនៅ Mesoamerica - រួមមានគ្រោងឆ្អឹងពេញលេញចំនួន ២៦ គ្រោងឆ្អឹងមិនពេញលេញចំនួន ៤ និងលលាដ៍ក្បាលដាច់ ដោយឡែកចំនួន ៣។មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញផ្កាប់មុខចុះក្រោមដោយចងដៃ និងជើងរបស់ពួកគេ ខណៈពេលដែល អ្នកផ្សេងទៀតបង្ហាញសញ្ញានៃការកាត់អវយវៈ ឬការកាត់ក្បាល៕

(អន្តរជាតិ)៖ ការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ World Cup ដែលបានធ្វើឡើងនៅរដ្ឋ New Jersey អាមេរិក រវាង អេស្បាញនិង អាហ្សង់ទីន នៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយដល់អេស្ប៉ាញទទួលបានជ័យជម្នះ 1-0។តើអ្នកដឹងទេថាលោក Trump បានចំណាយប្រាក់ប៉ុន្មានដើម្បី ចូលរួមទស្សនាការប្រកួតវគ្គ ផ្តាច់ព្រ័ត្រ World Cup?ក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ World Cup ដែលទើបតែបញ្ចប់ លោក Trump បានបង្ហាញខ្លួនដ៏ គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ ហើយបានប្រគល់រង្វាន់ដល់ក្រុមប្រកួតប្រជែងទាំងពីរ។ ដូច្នេះ តើអ្នកដឹងទេថាការ ចូលរួមរបស់លោក Trump នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះពិតជាចំណាយអស់ប៉ុន្មាន? ទីមួយ មុនពេលលោក Trump ចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះ សេវាសម្ងាត់បានចាត់តាំងបុគ្គលិកប្រហែល មួយពាន់នាក់ ដើម្បការពារសន្តិសុខ និងថែមទាំងបានដាក់ពង្រាយយន្តហោះចម្បាំង F-16 ទៀតផង។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានក៏បានរៀបចំការគាំទ្របន្ថែមពីប៉ូលីសផងដែរ។ ការចំណាយសរុប សម្រាប់ផ្នែកនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាឈានដល់ប្រហែលដប់លានដុល្លារ។ទីពីរ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពរបស់លោក Trump បន្ថែមទៀត ក្រុមសន្តិសុខបានធ្វើការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងទូលំ ទូលាយនៃទីកន្លែងទាំងមូល ហើយបន្ទប់ប្រធានាធិបតីនៃពហុកីឡដ្ឋានក៏ត្រូវបានបំពាក់ ដោយកញ្ចក់ការពារគ្រាប់កាំភ្លើងផងដែរ។លើសពីនេះ លោក Trump ត្រូវបានអមដំណើរដោយក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ។ ការចំណាយសរុបសម្រាប់ សេវាកម្មនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រហែលប្រាំបីលានដុល្លារ។ បន្ទាប់មក យន្តហោះ Air Force One បានដោះស្រាយការដឹកជញ្ជូនរបស់លោក Trump ទៅ និងមកពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ បន្ទាប់ពីមកដល់ទីក្រុងញូវយ៉ក រដ្ឋាភិបាលក៏បានរៀបចំរថពាសដែករាប់សិបគ្រឿង រថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ និងរថយន្តគាំទ្រផ្សេងទៀតជាមុន។ ផ្នែកមួយនៃការចំណាយនេះគឺប្រហែលពីរលានដុល្លារ។ យោងតាមការប៉ាន់ស្មាន ការបង្ហាញខ្លួនរបស់ លោក Trump នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងចំណាយអស់ប្រហែលដប់ប្រាំលានដុល្លារ៕

(ភ្នំពេញ)៖ ឯកឧត្តម ប្រាយអ៊ែន មែកហ្វីតទឺសន៍ (Brian McFeeters) ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក-អាស៊ាន (US-ABC) បានសម្តែងការកោតសរសើរ និងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងសកម្មរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រួមទាំងក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងការបោសសម្អាតបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (Online Scam) ដោយឯកឧត្តមបានចាត់ទុកប្រតិបត្តិការនេះថាជា ការប្រឹងប្រែងដ៏អស្ចារ្យ។ ការលើកឡើងនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឱកាសដែលឯកឧត្តម បានដឹកនាំប្រតិភូក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក-អាស៊ាន ចូលជួបពិភាក្សាការងារជាមួយ ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅទីស្តីការក្រសួងមហាផ្ទៃ នារសៀលថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ក្នុងឱកាសនោះដែរ ឯកឧត្តម ក្នុងនាមប្រតិភូក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក-អាស៊ាន បានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជូនចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ និងកងកម្លាំងក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលតែងតែយកចិត្តទុកដាក់ បង្កបរិយាកាសអំណោយផល ធ្វើឱ្យបណ្តាក្រុមហ៊ុនអាមេរិកដែលកំពុងមានវត្តមាននៅកម្ពុជា មានទំនុកចិត្ត និងទទួលបានភាពកក់ក្តៅក្នុងដំណើរការអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន។ជាការឆ្លើយតប ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា បានថ្លែងអំណរគុណ ចំពោះការវាយតម្លៃប្រកបដោយការលើកទឹកចិត្តពីប្រតិភូក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក។ ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត បានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមថា ក្នុងនាមជាសេនាធិការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្រសួងមហាផ្ទៃនៅតែបន្តប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការបោសសម្អាតបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (Online Scam) នេះឱ្យអស់ ព្រោះបទល្មើសនេះ ជាអម្រែកនៅលើស្មាដែលត្រូវតែដោះស្រាយជាដាច់ខាត។ប្រមុខក្រសួងមហាផ្ទៃ ក៏បានជម្រាបជូនប្រតិភូអំពីលទ្ធផលនាពេលថ្មីៗនេះថា ក្រុមឆបោកទ្រង់ទ្រាយធំត្រូវបានបោសសម្អាតស្ទើរតែ ១០០ភាគរយ ក្នុងនោះសមត្ថកិច្ចកម្ពុជាក៏បាននិងកំពុងបន្តកម្ទេចក្រុមតូចៗបន្ថែមទៀត ខណៈជនជនបរទេសជាង ៣០ម៉ឺននាក់ បានស្ម័គ្រចិត្តចាកចេញ និងត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីពីកម្ពុជាត្រឡប់ទៅប្រទេសដើមវិញ។តំណាងក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ក៏បានយកឱកាសនោះលើកឡើងអំពីចំណាប់អារម្មណ៍ចំពោះបទពិសោធនៃការវិនិយោគនៅកម្ពុជា និងការសម្លឹងមើលសក្តានុពលបន្ថែមដើម្បីពង្រីកអាជីវកម្ម។ ត្រង់ចំណុចនេះ ប្រមុខក្រសួងមហាផ្ទៃ បានបញ្ជាក់ពីការត្រៀមខ្លួនជាស្រេចរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងការគាំទ្រ និងសម្រួលដល់ការវិនិយោគទាំងនោះ ឱ្យដំណើរការទៅដោយរលូន និងរីកចម្រើនលើទឹកដីកម្ពុជា។ឯកឧត្តម Brian McFeeters បានជម្រាបជូនឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិតដោយត្រង់ៗថា ឯកឧត្តម និងប្រតិភូដែលបានបំពេញបេសកកម្មនៅកម្ពុជាប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ គឺទទួលបានអារម្មណ៍កក់ក្តៅ និងមានសុវត្ថិភាព ហើយរំពឹងថា ទស្សនកិច្ចលើកនេះ នឹងជំរុញដល់ការពង្រីកសកម្មភាពវិនិយោគរបស់ក្រុមធុរជនអាមេរិកនៅកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។ជាកិច្ចបញ្ចប់ ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត ក៏បានបង្ហាញក្តីរំពឹងដែរថា ប្រតិភូក្រុមប្រឹក្សាធុរកិច្ចអាមេរិក-អាស៊ាន នឹងនាំយកនូវអ្វីដែលបានមើលឃើញ និងស្វែងយល់ដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជា ទៅជួយផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ ជាពិសេសកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជា ដើម្បីធានាការពារសន្តិសុខ សុវត្ថិភាព និងបង្កលក្ខណៈដល់ការវិនិយោគដោយគ្មានការរើសអើង៕

(ព័ត៌មានជាតិ)៖ ប្រសិនបើមានគេណែនាំ ឬទាក់ទងការងារឱ្យប្រាក់ខែខ្ពស់ៗខុសប្រក្រតី សូមប្រយ័ត្ន បច្ចុប្បន្ននេះពួកឧក្រិដ្ឋជនកំពុងប្រើវិធីសាស្ត្រឆបោកថ្មីមួយទៀតតាមរយៈការប្រកាសរើសបុគ្គលិកមក ធ្វើការងារដោយផ្ដល់ប្រាក់ខែខ្ពស់បំផុតដល់សាធារណៈជនពិសេសយុវជនយុវនារីខ្មែរមួយចំនួនដែលកំពុងស្វែងរកការងារធ្វើ ប្រយ័ត្នចាញ់ល្បិចកល់ក្លាយជាជនបម្រើការងារខុសច្បាប់ឱ្យពួកស្កេមអនឡាញ។ ថ្មីៗនាយកដ្ឋានប្រឆាំងបទល្មើស បច្ចេកវិទ្យា បានធ្វើការអំពាវនាវដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ ឱ្យបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះល្បិចកលអូសទាញ ធ្វើការងារទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់របស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញ (Online Scams) ។ ក្រុមជនល្មើសជារឿយៗតែងតែប្រើប្រាស់រូបភាពល្បួងលួងលោមផ្សេងៗ ដូចជា ការងារងាយស្រួល ចំណូលខ្ពស់ហួសពីការពិត ក្នុងបំណងបោកបញ្ឆោត ឬបង្ខាំងជនរងគ្រោះឱ្យធ្វើការខុសច្បាប់។ វិធីសាស្ត្រការពារខ្លួនពីការបោកប្រាស់៖ កុំជឿការផ្សព្វផ្សាយការងារអនឡាញណាដែលសន្យាផ្តល់ចំណូលខ្ពស់ហួសហេតុ តែគ្មានលក្ខខណ្ឌការងារច្បាស់លាស់។ កុំប្រញាប់ផ្តល់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន មិនត្រូវផ្ញើអត្តសញ្ញាណបណ្ណ លេខគណនី ឬទិន្នន័យសម្ងាត់ឱ្យទៅអ្នកដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណឡើយ។ ត្រូវស្រាវជ្រាវប្រភព ពិនិត្យមើលច្បាប់អនុញ្ញាត និងអត្តសញ្ញាណក្រុមហ៊ុនពិតប្រាកដមុននឹងសម្រេចចិត្តចុះឈ្មោះ និងត្រូវដឹងសញ្ញាព្រមានប្រសិនបើ តម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់កក់ ឬលុយសេវាផ្សេងៗមុនចូលធ្វើការនោះជា ល្បិចបោកប្រាស់ហើយ។សូមចងចាំថាគ្មានការងារស្រួលឯណាទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់ខុសពីស្តង់ដារ ឬទីផ្សារការងារស្របច្បាប់នោះឡើយ ចង់បានការងារល្អ ប្រាក់ខែខ្ពស់ ត្រូវខិតខំសិក្សារៀនសូត្រ ឬរៀនចំណេះជំនាញ ទើបអាចរកបានការងារល្អ ស្របច្បាប់ និងទទួលបានប្រាក់ខែទៅតាមសមត្ថភាពរបស់មនុស្សរាងៗខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណា សូមបងប្អូនជួយ Share ចែករំលែកគន្លឹះការពារខ្លួនទាំងនេះបន្តទៅកាន់សហគមន៍ ក្រុមគ្រួសារ និងសាច់ញាតិ ដើម្បីកុំឱ្យពួកគាត់ធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់អូសទាញរបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន។

(វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញភស្តុតាងបន្ថែមទៀតអំពីសក្តានុពលសម្រាប់ជីវឧស្ម័ននៅលើភពក្រៅភព K2-18b ដែលពង្រឹងលទ្ធភាពដែលវាអាចគាំទ្រដល់ជីវិតក្រៅភព។ នៅឆ្នាំ 2023 ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវដែលប្រើប្រាស់ តេឡេស្កុបអវកាស James Webb (JWST) របស់ NASA បានប្រកាសពីវត្តមានដែលអាចកើតមាននៃ ឌីមេទីលស៊ុលហ្វីត (DMS) នៅលើភព K2-18b ដែលជាភពមួយដែលមានទំហំធំជាងផែនដីជិតប្រាំបួនដង និងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលអាចរស់នៅបានរបស់ផ្កាយមួយដែលមានចម្ងាយប្រហែល 120 ឆ្នាំពន្លឺ។ នៅលើផែនដី DMS ត្រូវបានផលិតជាចម្បងដោយជីវិត ជាពិសេស phytoplankton និងអតិសុខុមប្រាណសមុទ្រ ដទៃទៀត ដូច្នេះការសិក្សាឆ្នាំ 2023 បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរកឃើញបឋមរបស់ JWST មិនអាចបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់ DMS បានទេ ដូច្នេះក្រុមស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសង្កេតបន្ថែមទៀតដោយប្រើវិធីសាស្រ្តផ្សេង នេះបើយោងតាម Space ។JWST អាចស៊ើបអង្កេតបរិយាកាសនៃភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ នៅពេលដែលពួកវា "ធ្វើចលនា" នៅពីមុខផ្កាយមេរបស់វាពីទស្សនៈរបស់កន្លែងសង្កេត។ តេឡេស្កុបនេះរកឃើញម៉ូលេគុលមួយចំនួននៅក្នុង បរិយាកាសដោយផ្អែកលើរលកពន្លឺផ្កាយដែលពួកវាស្រូបយក។ ដំបូងឡើយ ក្រុមស្រាវជ្រាវបានរកឃើញ DMS ដោយប្រើ NIRISS (កាមេរ៉ា និងស្ពិចត្រូម៉ែត្រគ្មានរន្ធជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) និង NIRSpec (ស្ពិចត្រូម៉ែត្រជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) របស់ JWST។ នៅក្នុងការសិក្សាថ្មីនេះ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ MIRI (ឧបករណ៍អ៊ីនហ្វ្រារ៉េដកណ្តាល) ដែលមានតម្លៃ 10 ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីពិនិត្យមើលរលកពន្លឺផ្សេងៗគ្នា។យោងតាមការស្រាវជ្រាវថ្មីដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសា នៅក្នុង The Astrophysical Journal Letters បានឱ្យដឹងថា MIRI ក៏បានរកឃើញដាននៃ DMS និង/ឬ dimethyl disulfide (DMDS) ដែលជាសមាសធាតុគីមីដែលទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដែលក៏អាចជាជីវសញ្ញាណផងដែរ។ លោក Nikku Madhusudhan សាស្ត្រាចារ្យនៅវិទ្យាស្ថានតារាសាស្ត្រ Cambridge ដែលបានដឹកនាំការសិក្សាទាំងពីរលើ K2-18b បាននិយាយថា "នេះគឺជាភស្តុតាងឯករាជ្យ ដោយប្រើឧបករណ៍ខុសពីមុន និងជួររលកពន្លឺខុសគ្នា ដោយគ្មានការត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយនឹងការសង្កេតពីមុន"។ "សញ្ញាគឺច្បាស់លាស់ និងខ្លាំងណាស់"។ដោយផ្អែកលើទំហំ និងលក្ខណៈផ្សេងទៀតរបស់វា តារាវិទូសង្ស័យថា K2-18b អាចជាពិភព "Hycean" ដែលជាថ្នាក់នៃភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យដែលត្រូវបានស្នើឡើងនៅឆ្នាំ 2021 ជាមួយនឹងមហាសមុទ្រដ៏ធំល្វឹ ងល្វើយនៃទឹករាវ និងបរិយាកាសសម្បូរអ៊ីដ្រូសែន។យោងតាមការស្រាវជ្រាវថ្មី បរិយាកាសរបស់ K2-18b ក៏សម្បូរទៅដោយ DMS និង/ឬ DMDS ផងដែរ។ ក្រុមស្រាវជ្រាវប៉ាន់ប្រមាណកំហាប់ច្រើនជាង 10 ផ្នែកក្នុងមួយលានតាមបរិមាណ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងតិចជាង មួយផ្នែកក្នុងមួយពាន់លាននៅលើផែនដី។ លោក Madhusudhan បានមានប្រសាសន៍ថា «ការងារទ្រឹស្តីពីមុនបានព្យាករណ៍ថា កំហាប់ខ្ពស់នៃឧស្ម័នដែលមានផ្ទុកស្ពាន់ធ័រដូចជា DMS និង DMDS អាចមាននៅលើពិភពលោក Hycean»។ «ឥឡូវនេះ យើងបានសង្កេតឃើញរឿងនោះ ស្របតាមអ្វីដែលបានព្យាករណ៍។ ជាមួយនឹងអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលយើងដឹងអំពីភពផែនដី ពិភពលោក Hycean ដែលមានមហាសមុទ្រច្រើនគឺ ជាសេណារីយ៉ូសមស្របបំផុតដោយផ្អែកលើទិន្នន័យដែលយើងមាន»។អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងទៀតក៏មានការប្រុងប្រយ័ត្នផងដែរ ដោយអ្នកខ្លះថែមទាំងមានការសង្ស័យកាន់តែ ខ្លាំងនៅក្នុងការជជែកវែកញែកអំពីភព K2-18b និងសក្តានុពលរបស់វាក្នុងការផ្តល់ជម្រកដល់ជីវិត។ ការរកឃើញសញ្ញានៃជីវិតក្រៅភពគឺពិបាក ហើយការបញ្ជាក់វាកាន់តែពិបាកជាងនេះទៅទៀត ជាពិសេសនៅលើភពដូចជា K2-18b ដែលយើងមិនអាចពិនិត្យឱ្យបានហ្មត់ចត់នាពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ។ ដូច្នេះ អ្នកស្រាវជ្រាវនឹងត្រូវបន្តប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យ។

(សុខភាព)៖ មនុស្សជាច្រើនមានទម្លាប់លាយផ្លែឈើផ្សេងៗគ្នាដើម្បីញ៉ាំក្នុងពេលតែមួយ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញបានព្រមានថា ការលាយបញ្ចូលគ្នាមិនត្រឹមត្រូវអាចបណ្តាលឱ្យហើមពោះ ឡើងជាតិអាស៊ីត និងថែមទាំងនាំឱ្យមាន ភាពស្លេកស្លាំងទៀតផង។ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ Toan Thi Ngoc Anh មកពីវិទ្យាស្ថានវេជ្ជសាស្ត្រអនុវត្តវៀតណាម បាននិយាយថា មនុស្សជាច្រើនមានទម្លាប់ជ្រើសរើសផ្លែឈើណាមួយដែលមាន បកសំបកវា កាត់វាជាបំណែកតូចៗ ហើយលាយវាទាំងអស់ចូលគ្នាក្នុងចានធំមួយដើម្បីញ៉ាំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនមែនផ្លែឈើទាំងអស់សុទ្ធតែ មានប្រយោជន៍ដល់រាងកាយនោះទេ។ តាមពិតទៅ ផ្លែឈើមួយចំនួនអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហារំលាយអាហារ មិនស្រួលខ្លួន និងថែមទាំងប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់សុខភាពក្នុងរយៈពេលវែងទៀតផង។ផ្លែឈើត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមផ្សេងៗគ្នាដូចជា៖ មានជាតិអាស៊ីត (ឧ. ក្រូច ឬក្រូច ឆ្មា ) ជាតិផ្អែម (ចេក ទំពាំងបាយជូរ ល្ហុង ផ្លែប៉ោម ) និងមានជាតិទឹកខ្ពស់ ( ឪឡឹក)។ ក្រុមផ្លែឈើនីមួយៗមានអត្រារំលាយអាហារខុសៗគ្នា ហើយត្រូវការបរិស្ថាន pH ជាក់លាក់មួយនៅក្នុងក្រពះសម្រាប់ការស្រូបយកបានល្អបំផុត ។ ការទទួលទានផ្លែឈើដែលមិនឆបគ្នាក្នុងពេលតែមួយអាចធ្វើឱ្យការរំលាយអាហារថយចុះ ដែលនាំឱ្យមានដំណើរការ fermentation នៅក្នុងក្រពះ ដែលបណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាដូចជាហើមពោះ ឧស្ម័ន ក្រហាយទ្រូង ឬជំងឺរំលាយអាហារ។ ទោះបីជាផ្លែឈើជាប្រភពសំខាន់នៃវីតាមីន សារធាតុរ៉ែ និងសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មក៏ដោយ ការរួមផ្សំមិនត្រឹមត្រូវអាចកាត់បន្ថយតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភរបស់វា និងប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ការរំលាយអាហារ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃផ្លែឈើចំនួនបួនដែលត្រូវជៀសវាង ដើម្បីធានាបាននូវសុវត្ថិភាព ផ្លែឪឡឹក និងផ្លែឈើដទៃទៀតកុំលាយវាចូលគ្នា៖ ផ្លែឪឡឹកដទៃទៀតមានជាតិទឹកខ្ពស់ ហើយរំលាយបានលឿនណាស់។ នៅពេលដែលផ្សំជាមួយផ្លែឈើដែលរំលាយយឺត ការបង្កើតជាតិ fermentation អាចកើតឡើងនៅក្នុងក្រពះ ដែលបណ្តាលឱ្យហើមពោះ និងមិនស្រួលខ្លួន។ ឪឡឹកក៏មានលក្ខណៈអង់ស៊ីមរំលាយអាហារតែមួយគត់ផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យការរួមផ្សំជាមួយផ្លែឈើដទៃទៀតបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺរំលាយអាហារ។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានណែនាំឱ្យញ៉ាំឪឡឹ កដាច់ដោយឡែកពីគ្នា យ៉ាងហោចណាស់ 30 នាទីពីអាហារ ឬផ្លែឈើដទៃទៀត ដើម្បីធានាបាននូវការរំលាយអាហារប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ផ្លែឈើម្សៅ និងផ្លែឈើសម្បូរប្រូតេអ៊ីន រូបមន្តសម្រាប់ការរំលាយអាហាររឹង៖ ផ្លែឈើមួយចំនួន ដូចជាចេក មានផ្ទុកម្សៅច្រើន ខណៈពេលដែលផ្លែឈើដទៃទៀត ដូចជាផ្លែត្របែក ផ្លែបឺរ ផ្លែគីវី និងផ្លែរ៉ាសប៊ឺរី មានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីនពីរុក្ខជាតិខ្ពស់នៅពេលដែលក្រុមទាំងពីរនេះត្រូវបានផ្សំចូលគ្នា រាងកាយត្រូវបង្ខំចិត្តផលិតទាំង អង់ស៊ីមអាស៊ីតដើម្បីរំលាយប្រូតេអ៊ីន និងអង់ស៊ីមអាល់កាឡាំងដើម្បីរំលាយម្សៅ។ ជម្លោះអង់ស៊ីមនេះអាចនាំឱ្យហើមពោះ មានជាតិ fermentation ក្នុងក្រពះ និងមានអារម្មណ៍មិនស្រួលយូរបន្ទាប់ពីញ៉ាំអាហារ។ផ្លែឈើជូរ និងផ្លែឈើផ្អែមងាយបង្កបញ្ហារំលាយអាហារ៖ ផ្លែឈើដូចជាផ្លែស្ត្របឺរី ក្រូច ក្រូចថ្លុង និងផ្លែប៉ោមមានជាតិអាស៊ីត ចំណែកឯចេក និងផ្លែទំពាំងបាយជូរស្ងួតមានជាតិផ្អែម និងងាយនឹងបង្កជាជាតិ ferment។ នៅពេលដែលផ្លែឈើទាំងពីរក្រុមនេះត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នា ការប្រែប្រួលភ្លាមៗនៃ pH នៅក្នុងក្រពះអាចបណ្តាល ឱ្យចង្អោរ ជាតិអាស៊ីតស្រាល ឬរោគសញ្ញាដូចជាឈឺក្បាល និងអស់កម្លាំង។ លើសពីនេះ ចំពោះមនុស្សមួយចំនួនដែលមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារងាយប្រតិកម្ម ការរួមបញ្ចូលគ្នានេះអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញានៃជំងឺរំលាយអាហាររ៉ាំរ៉ៃ។ផ្លែល្ហុង និងក្រូចឆ្មា៖ ទោះបីជាផ្លែល្ហុង និងក្រូចឆ្មារ សុទ្ធតែជាផ្លែឈើដែលមានជីវជាតិនៅពេលបរិភោគដាច់ ដោយឡែកពីគ្នាក៏ដោយ ការផ្សំវាចូលគ្នាអាចរំខានដល់តុល្យភាពអេម៉ូក្លូប៊ីន ឬថែមទាំងបណ្តាលឱ្យមានភាព ស្លេកស្លាំងទៀតផង។ ចំពោះកុមារតូចៗដែលមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារមិនទាន់ពេញវ័យ ការរួមបញ្ចូលគ្នានេះអាចបណ្តាលឱ្យមានប្រតិកម្មមិនល្អ ជំងឺមេតាប៉ូលីស ឬអាឡែស៊ី។ ដូច្នេះ ខណៈពេលដែលមិនតែងតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ភ្លាមៗ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃផ្លែល្ហុង និងក្រូចឆ្មារគួរតែត្រូវបានជៀសវាងនៅក្នុងសាឡាដផ្លែឈើ ឬទឹកផ្លែឈើចម្រុះ។ជៀសវាងការលាយផ្លែឈើ និងបន្លែក្នុងអាហារតែមួយ៖ ការលាយផ្លែឈើ និងបន្លែក្នុងសាឡាដក៏តម្រូវ ឱ្យមានការពិចារណាផងដែរ។ ផ្លែឈើមានផ្ទុកជាតិស្ករធម្មជាតិច្រើន ហើយនៅពេលដែលផ្សំជាមួយបន្លែ ដែលសម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃមិនរលាយ និងចំណាយពេលយូរដើម្បីរំលាយវាអាចបណ្តាលឱ្យមានដំណើរការ fermentation នៅក្នុងក្រពះ ដែលនាំឱ្យហើមពោះ និងកាត់បន្ថយការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម។ ឧទាហរណ៍ ការផ្សំផ្លែក្រូចជាមួយការ៉ុត ឬម្នាស់ជាមួយត្រសក់ អាចបណ្តាលឱ្យមានជាតិអាស៊ីតច្រើនពេកនៅក្នុងក្រពះ ដែលនាំឱ្យមានភាពមិនស្រួល ឬមានបញ្ហារំលាយអាហារស្រាល។ក្រៅពីការជៀសវាងការផ្សំផ្លែឈើដែលមិនសមស្រប វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំថាបរិមាណក៏ដើរតួនា ទីយ៉ាងសំខាន់ផងដែរ។ សូម្បីតែពេលញ៉ាំផ្លែឈើតែម្នាក់ឯងក៏ដោយ ការញ៉ាំច្រើនពេកក្នុងរយៈពេលខ្លីអាចរំខាន ដល់ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារដោយសារតែមាតិកាជាតិស្ករ និងជាតិសរសៃខ្ពស់ពេក។ ផ្លែឈើគួរតែត្រូវបានញ៉ាំចន្លោះពី 1-2 ម៉ោងរវាងអាហារសំខាន់ៗ ហើយផ្លែឈើស្រស់ៗ មិនកែច្នៃ និងមិនទាន់រក្សាទុកគួរតែត្រូវបានជ្រើសរើស។លើសពីនេះ បុគ្គលម្នាក់ៗគួរតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះប្រតិកម្មរបស់រាងកាយរបស់ពួកគេបន្ទាប់ពីញ៉ាំផ្លែឈើ។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញាដូចជាហើមពោះ ឈឺពោះ ឬរាគស្រាលកើតឡើងបន្ទាប់ពីលាយផ្លែឈើ វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការកត់សម្គាល់ពីប្រភេទផ្លែឈើដែលទទួលទាន ហើយពិចារណាលុបបំបាត់ការរួមផ្សំមួយចំនួន។

(សុខភាព)៖ អាងហែលទឹកច្រើនតែជាកន្លែងមានមនុស្សច្រើនកុះករ ដែលមានក្រុមមនុស្សច្រើនក្រុម រួមទាំងកុមារ ស្ត្រី និងបុរស។ ដើម្បីរក្សាអនាម័យ ការគ្រប់គ្រងអាងហែលទឹកប្រើប្រាស់ក្លរីន និងថ្នាំសម្លាប់មេរោគផ្សេងទៀត ដើម្បីសម្អាតទឹក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការឆ្លងមេរោគនៅតែអាចកើតឡើងក្នុងចំណោមអ្នកហែលទឹក ប្រសិនបើមានមនុស្សដែលផ្ទុកមេរោគនៅក្នុងអាងហែលទឹក ដូចជាអាដេណូវីរុស រលាកថ្លើមប្រភេទអា អង់តេរ៉ូវីរុស ឬ HPV។នៅពេលដែលវាចូលទៅក្នុងខ្លួន មេរោគអាដេណូវីរុសបង្ករោគសញ្ញាដូចជា គ្រុនក្តៅខ្លាំង ឈឺបំពង់ក ក្អក និងរលាកភ្នែក។ ផលវិបាកដែលមិនសូវកើតមានរួមមាន រលាកទងសួតស្ទះ រលាកទងសួតតូច និងការឆ្លងមេរោគថ្លើម តម្រងនោម និងខួរក្បាល។ នៅដើមខែកក្កដា មន្ទីរពេទ្យកុមារជាតិបានកត់ត្រាកុមាររាប់រយនាក់ដែលឆ្លង មេរោគនេះ។វីរុសរលាកថ្លើមប្រភេទ A បណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាភ្លាមៗដូចជា គ្រុនក្តៅ អស់កម្លាំង ឈឺពោះ ចង្អោរ បាត់បង់ចំណង់អាហារ ខាន់លឿង (ស្បែក និងភ្នែកឡើងលឿង)។ ជំងឺនេះអាចវិវត្តទៅជាផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដូចជា ខ្សោយថ្លើមស្រួចស្រាវ រលាកលំពែងស្រួចស្រាវ និងរលាកថង់ទឹកប្រមាត់។ ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទ A ជាច្រើនបានកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការហែលទឹក ឬងូតទឹកក្នុងប្រភពទឹកក្តៅ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហុងគ្រី និងអូស្ត្រាលី។ នេះបើយោងតាមការលើកឡើងរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត ដួន ធី ខាញ់ចាមអ្នកគ្រប់គ្រងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ប្រព័ន្ធចាក់វ៉ាក់សាំង VNVC។មេរោគ Enteroviruses (EVs) គឺជាក្រុមមេរោគពោះវៀនទូទៅមួយប្រភេទ ដែលងាយឆ្លងខ្លាំងចំពោះកុមារ ជាពិសេសអ្នកដែលមានអាយុក្រោម 5 ឆ្នាំ។ ជំងឺទូទៅដែលបង្កឡើងដោយមេរោគ EVs រួមមាន ជំងឺដៃ ជើង និងមាត់ រលាកស្រោមខួរក្បាល រលាកសាច់ដុំបេះដូង និងជំងឺស្វិតដៃជើង ដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺដៃ ជើង និងមាត់នៅដើមឆ្នាំ 2026 ប្រទេសវៀតណាមបានកត់ត្រា ការស្លាប់របស់កុមារយ៉ាងហោចណាស់ 8 នាក់។ នៅតំបន់សើមជុំវិញអាងហែលទឹក វីរុស HPV (human papillomavirus) ប្រភេទមួយចំនួនអាចចូលតាមរយៈរបួសបើកចំហ ហើយបណ្តាលឱ្យកើតឬស ជាធម្មតានៅលើបាតជើងដូចជាបាតជើង កែងជើង ម្រាមជើង និងក្រចក។ ឬសជើងជាធម្មតាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ ហើយអាចបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្លះ វាអាចឈឺចាប់ មិនស្រួល មិនស្អាត និងប៉ះពាល់ដល់សុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកជំងឺ។ដូច្នេះ ទោះបីជាការហែលទឹកជាសកម្មភាពរាងកាយដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់ទាំងមនុស្សពេញវ័យ និងកុមារក៏ដោយ ក្រុមគ្រួសារនៅតែត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការការពារសុខភាព។ វាជាការប្រសើរក្នុងការជ្រើសរើសអាងហែលទឹកស្អាត ដែលត្រូវបានសម្អាត និងសម្លាប់មេរោគជាប្រចាំ ដើម្បីការពារសុខភាពគ្រួសារទាំងមូល។ លើសពីនេះ ឪពុកម្តាយក៏គួរតែពិនិត្យ និងធានាថាកូនៗ និងក្រុមគ្រួសារទាំងមូលរបស់ពួកគេទទួលបាន ការចាក់វ៉ាក់សាំង ចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីការពារជំងឺឆ្លងទូទៅដែលឆ្លងតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើម និងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងការខាំរបស់មូសក្នុងរដូវក្តៅ ដូចជា៖ គ្រុនផ្តាសាយ ជំងឺរលាកសួត មេរោគ syncytial ផ្លូវដង្ហើម (RSV) ជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល ជំងឺកញ្ជ្រឹល ជំងឺអុតស្វាយ ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទ A វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងនឹងប្រភេទ HPV ទូទៅដែលបណ្តាលឱ្យកើតឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ និងជំងឺមហារីកផ្សេងៗចំពោះភេទទាំងពីរ។

(សុខភាព)៖ ទីធ្លាបិទជិត សួនកុមារដែលមានមនុស្សច្រើនកុះករ ឬអាងហែលទឹក និងទីលានលេងបាល់ គឺជាបរិស្ថានអំណោយផលសម្រាប់វីរុស និងបាក់តេរីរីករាលដាល ដែលបណ្តាលឱ្យមានជំងឺឆ្លងជាច្រើនចំពោះកុមារ។លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ត្រឹន ឌឹក ហៅ ប្រធានផ្នែកជំងឺកុមារ នៅមន្ទីរពេទ្យទូទៅតាមអាញ ក្នុងទីក្រុងហាណូយ បានមានប្រសាសន៍ថា កន្លែងសាធារណៈមិនមែនជាជម្រករបស់មេរោគទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ ផ្ទៃសាធារណៈជាច្រើន និងកង្វះការសម្អាត និងសម្លាប់មេរោគទាន់ពេលវេលា អាចប្រែក្លាយកន្លែងទាំងនេះទៅជាតំណភ្ជាប់ក្នុងការចម្លងមេរោគ និងបាក់តេរី។ កុមារតូចៗដែលលេងនៅកន្លែង សាធារណៈមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការឆ្លងមេរោគ ពីព្រោះពួកគេតែងតែដាក់ប្រដាប់ក្មេង លេងចូលក្នុងមាត់ ជូតភ្នែក រើសច្រមុះ ឬដាក់ដៃទៅមាត់។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតព្រមានថា តំបន់ទាំងប្រាំខាងក្រោមនេះ ងាយនឹងឆ្លងមេរោគដល់កុមារតូចៗ។១/ កន្លែងក្មេងលេង Play Ground ដែលមានរណ្ដៅបាល់តូចដ៏ច្រើនសន្ធឹកធម្មតាជាកន្លែងបិទជិតដែលមានកុមារច្រើន និងមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ។ នៅពេលដែលកុមារសើច ស្រែក ឬលេង ដំណក់ទឹក ឬទឹករំអិលច្រមុះអាចធ្លាក់លើបាល់ កម្រាលឥដ្ឋ និងរាងកាយរបស់កុមារដទៃទៀត។ រណ្ដៅបាល់ដ៏ច្រើនទាំងនេះជាកន្លែងដែលពិបាកសម្អាត ការសិក្សាមួយក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ស្តីពីរណ្តៅបាល់ និងហានិភ័យនៃការចម្លងជំងឺ បានស្ទង់មតិរណ្តៅបាល់ចំនួនប្រាំមួយ នៅក្នុងមណ្ឌលព្យាបាលដោយចលនាកុមារក្នុង ឬក្រៅនៅរដ្ឋ Georgia សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ នៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិ American Journal of Infection Control។ លទ្ធផលបានបង្ហាញថា ក្រុមនេះបានកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីចំនួន ៣១ ប្រភេទនៅក្នុងបាល់។ ក្រុមស្រាវជ្រាវក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា រណ្តៅបាល់ដែលមិនត្រូវបានសម្អាតជាប្រចាំអាចបង្កើនលទ្ធភាពនៃការចម្លងជំងឺរវាងអ្នកប្រើប្រាស់។ ដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវនេះលោកវេជ្ជបណ្ឌិតជឿជាក់ថា ប្រសិនបើកុមារមានមេរោគ ហើយកន្លែងលេងមិនត្រូវបានសម្លាប់មេរោគទាន់ពេលវេលាទេ វាអាចបង្កើនហានិភ័យនៃការឆ្លងជំងឺដៃ ជើង និងមាត់ ជំងឺផ្តាសាយ មេរោគ Adenovirus មេរោគ syncytial ផ្លូវដង្ហើម (RSV) ជំងឺអុតស្វាយ រាគដែលបណ្តាលមកពីមេរោគ Rotavirus ឬ Norovirus និងជំងឺស្បែកមួយចំនួន។២/ កន្លែងលេងមានប្រដាប់ក្មេងលេងក្រណាត់រួមគ្នា៖ តុក្កតាសត្វ ខ្នើយ សក់ក្លែងក្លាយ ក្រមា មួក និងសំលៀកបំពាក់មានរចនាសម្ព័ន្ធសរសៃដែលងាយជ្រាបចូល ដែលធ្វើឱ្យពួកវាងាយនឹងជាប់ធូលីដី ទឹកមាត់ ទឹករំអិលច្រមុះ និងបំពង់ក និងធូលីដី។ ក្មេងៗតែងតែឱបប្រដាប់ក្មេងលេងទាំងនោះឱ្យជិតមុខ ដាក់ប្រដាប់ក្មេងលេងចូលក្នុងមាត់ ឬហុចវាទៅឱ្យអ្នកដទៃ។មិនដូចផ្ទៃផ្លាស្ទិចរលោងទេ ប្រដាប់ក្មេងលេងធ្វើពីក្រណាត់ត្រូវលាងសម្អាត និងសម្ងួតឱ្យបានស្អាត។ នៅពេលដែលទុកចោលឱ្យកខ្វក់ មិនស្អាត ឬមិនបានសម្លាប់មេរោគឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មេរោគអាចចម្លងទៅកុមារនៅពេលពួកគេប៉ះប្រដាប់ក្មេងលេង ហើយបន្ទាប់មកប៉ះភ្នែក ច្រមុះ មាត់ ឬស្បែកដែលរបួស។ ហានិភ័យទូទៅរួមមាន ជំងឺផ្លូវដង្ហើម រលាកភ្នែក ជំងឺដៃ ជើង និងមាត់ ការឆ្លងមេរោគផ្សិតលើស្បែក និងជំងឺពងបែក។ ធូលីដីដែលប្រមូលផ្តុំ មេរោគធូលីដី ឬផ្សិតក៏អាចធ្វើឱ្យអាឡែស៊ី និងជំងឺហឺតចំពោះកុមារដែលងាយប្រតិកម្មផងដែរ។៣/ អាងហែលទឹកសាធារណៈ៖ អាងហែលទឹកគឺជាបរិស្ថានសើម ដែលមនុស្សជាច្រើនមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ និងចែករំលែកបន្ទប់ផ្លាស់សំលៀកបំពាក់ រនាំង កៅអីអង្គុយ ឬប្រដាប់ក្មេងលេងទឹក។ ប្រសិនបើគុណភាពទឹក និងផ្ទៃទាំងនេះមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ ភ្នាក់ងារបង្ករោគពីសារធាតុរាវ ឬកាកសំណល់អាចរីករាលដាលតាមរយៈទឹក ដៃ ឬភ្នាសរំអិលនៃភ្នែក ច្រមុះ និងមាត់។ នៅចុងខែកក្កដា មន្ទីរពេទ្យកុមារជាតិបានកត់ត្រាក្រុមកុមារដែលបានឆ្លងមេរោគ Adenovirus ដែលត្រូវបានគេសង្ស័យថាបណ្តាលមកពីការចម្លងមេរោគឆ្លង ខណៈពេលកំពុងរៀនហែលទឹកនៅអាង ហែលទឹកសាធារណៈ។ តំណាងមន្ទីរពេទ្យបានបញ្ជាក់ថា បរិស្ថានអាងហែលទឹកអាចបង្កហានិភ័យនៃការឆ្លងមេរោគ ដោយសារតែអនាម័យទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់ និងការរក្សាគម្លាតសង្គមមិនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងចំណោមអ្នកហែលទឹក។៤/បន្ទប់ទឹកសាធារណៈច្រើនតែមានអតិសុខុមប្រាណពីលាមក និងផ្ទៃជាច្រើនដែលប៉ះពាល់ជាញឹកញាប់ដូចជា ចំណុចទាញទ្វារ ប៊ូតុងចុចទឹក ក្បាលម៉ាស៊ីនទឹក និងអាងលាងចាន។ ប្រសិនបើមិនបានសម្អាតឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ មេរោគអាចរីករាលដាលពីផ្ទៃទាំងនេះទៅដៃ និងជើងរបស់អ្នកបានយ៉ាងងាយស្រួល។ កុមារដែលមិនលាងដៃជាមួយសាប៊ូ បន្ទាប់ពីប្រើបង្គន់ ហើយបន្ទាប់មកប៉ះពាល់អាហារ ឬប៉ះភ្នែក ច្រមុះ ឬមាត់របស់ពួកគេ អាចឆ្លងមេរោគតាមលាមក។ ជំងឺទូទៅដែលត្រូវតាមដានរួមមាន រាគដែលបណ្តាលមកពីមេរោគ Rotavirus, Norovirus, Hepatitis A និងជំងឺដៃ ជើង និងមាត់។៥/រោងកុន កន្លែងហាត់ប្រាណ និងបន្ទប់ស្លៀកពាក់៖ គ្រែ ភួយ និងខ្នើយនៅរោងកុន; កំរាលព្រំ បាល់ រនាំងដៃ និងកន្សែងនៅក្លឹបហាត់ប្រាណ; ឬរ៉ូប មួក និងខ្សែក្រវាត់ក្បាលនៅក្នុងបន្ទប់ផ្លាស់សំលៀកបំពាក់ សុទ្ធតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ជំនួសគ្នាដោយមនុស្សជាច្រើន។ កន្លែងដែលបិទជិត ការប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរ និងការប៉ះពាល់ជិតស្និទ្ធជាមួយរបស់របរទាំងនេះបង្កើនសក្តានុពលសម្រាប់ការរីករាលដាលនៃមេរោគ។ ប្រសិនបើមិនបានសម្អាត និងសម្លាប់មេរោគបន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់រួចរាល់ពេលទេ ញើស សារធាតុរាវផ្លូវដង្ហើម សារធាតុរាវ ឬស្បែកដែលផ្ទុកបាក់តេរី វីរុស និងផ្សិតអាចនៅសេសសល់លើផ្ទៃ រួចចម្លងទៅមនុស្សបន្ទាប់តាមរយៈដៃ ស្បែក ឬភ្នាសរំអិល។ការរកឃើញវីរុស ឬបាក់តេរីនៅលើប្រដាប់ក្មេងលេង ឬផ្ទៃផ្សេងៗ មិន មានន័យថាកុមារនឹងឈឺនោះទេ ហានិភ័យអាស្រ័យលើបរិមាណនៃភ្នាក់ងារបង្កជំងឺដែលនៅតែអាចបង្កជំងឺបាន ពេលវេលារស់រានមានជីវិតរបស់វា ផ្លូវចូល រយៈពេលនៃការប៉ះពាល់ និងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់កុមារ។ទីតាំងដែលមើលទៅស្អាត អាងហែលទឹកដែលមានទឹកថ្លា ឬមានក្លិនក្លរីន គឺមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពនោះទេ។ មេរោគបង្កជំងឺជាច្រើនមើលមិនឃើញដោយភ្នែកទទេ។ ការគ្រប់គ្រងការឆ្លងអាស្រ័យលើការអនុវត្តអនាម័យ គុណភាពខ្យល់ចេញចូល ដង់ស៊ីតេហ្វូងមនុស្ស អនាម័យដៃ និងការកំណត់ការចូលរួមរបស់អ្នកដែលឈឺ។ឪពុកម្តាយមិនចាំបាច់កំណត់ពេលវេលាលេងរបស់កូនៗទាំងស្រុងនោះទេ។ ពួកគេគួរតែជ្រើសរើសកន្លែងដែលមានខ្យល់ចេញចូលល្អ គ្រប់គ្រងចំនួនមនុស្ស បំបែកពួកគេតាមក្រុមអាយុ និងផ្តល់កន្លែងលាងដៃ ឬទឹកលាងដៃសម្លាប់មេរោគ។ កុមារដែលមានគ្រុនក្តៅ ក្អក រលាកភ្នែក រាគ ឬសញ្ញាផ្សេងទៀតនៃ ជំងឺឆ្លង មិនគួរត្រូវបាននាំ ទៅកាន់កន្លែងសាធារណៈឡើយ កុមារគួរលាងដៃមុន និងក្រោយពេលលេង ហើយជៀសវាងការប៉ះភ្នែក ច្រមុះ និងមាត់។ ការចាក់វ៉ាក់សាំងជួយការពារកុមារពីជំងឺឆ្លងជាច្រើនដូចជា ជំងឺផ្តាសាយ ជំងឺកញ្ជ្រឹល ជំងឺអុតស្វាយ ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទអា ជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល ជំងឺសួត RSV ជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល ជាដើម ហើយក៏ជួយកំណត់ការរីករាលដាលនៃជំងឺនៅក្នុងសាលារៀន និងសហគមន៍ផងដែរ។

(អន្តរជាតិ)៖ ពាក់កណ្តាលនៃតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសរុបដែលបង្កើតឡើងដោយព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ ២០២៦ ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងហូរចូលទៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជំរុញកំណើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងទីក្រុងជាច្រើន។«យោងតាមក្រុមស្រាវជ្រាវរបស់យើង តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសរុបដែល FIFA នឹងបង្កើតបានពីការប្រកួតនេះគឺប្រហែល ៤០ ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះ ២០ ពាន់លានដុល្លារនឹងស្ថិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះដូចជាទីក្រុង Kansas City កំពុងជួបប្រទះកំណើនលឿនជាងមុន និងការប្រើប្រាស់កើនឡើងជាងទីក្រុងជាច្រើនទៀត» លោក Brian Moynihan នាយកប្រតិបត្តិធនាគារ Bank of America (BofA) បាននិយាយនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយ CBS នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកក្កដា ដោយធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃព្រឹត្តិការណ៍ World Cup ឆ្នាំ ២០២៦។លោកបានអះអាងថា ការប៉ាន់ប្រមាណប្រាក់ចំណេញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីការប្រកួតគួរតែរួមបញ្ចូលការចំណាយនៅតាមភោជនីយដ្ឋាន បារ និងអាជីវកម្មប្រពៃណីផ្សេងទៀត មិនមែនគ្រាន់តែនៅក្នុងពហុកីឡដ្ឋាននោះទេ។ ទិន្នន័យពី BofA បង្ហាញថា អតិថិជនចំនួន 70 លាននាក់របស់ធនាគារ ដែលមានការចំណាយសរុបប្រចាំខែលើសពី 400 ពាន់លានដុល្លារ បានចំណាយច្រើនជាងប្រហែល 5-6% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ នៅក្នុងខែមិថុនា ការចំណាយសរុបបានកើនឡើង 6.3% ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ឬប្រហែល 5.6% ដោយមិនរាប់បញ្ចូលថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ដែលជាការកើនឡើងខ្លាំងបំផុតចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ 2022។ទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បង្ហាញពីនិន្នាការស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ ការលក់ទំនិញលក់រាយ និងសេវាកម្មម្ហូបអាហារបានកើនឡើង 6.7% កាលពីខែមុន។ ការចំណាយនៅតាមភោជនីយដ្ឋាន និងបារ ដែលជាវិស័យដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនបំផុតពីសកម្មភាពរបស់អ្នកគាំទ្រ បានកើនឡើង 3.8%។ ធនាគារបានកត់សម្គាល់ថា តួលេខទាំងនេះមិនរាប់បញ្ចូលការចំណាយរបស់អ្នកទស្សនាអន្តរជាតិទេ មានន័យថាផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងអាចធំជាងនេះ។យោងតាមគណៈកម្មាធិការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកនៅញូវយ៉ក/ញូវជឺស៊ី អ្នកគាំទ្របានចំណាយប្រាក់ប្រហែល ១,២ ពាន់លានដុល្លារនៅក្នុងតំបន់នេះក្នុងខែមិថុនាតែមួយ ដែលបង្កើតការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ២,១ ពាន់លានដុល្លារ និងរួមចំណែកដល់ចំណូលពន្ធចំនួន ២២៨ លានដុល្លារ។ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះបានឃើញការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃការចំណាយនៅតាមភោជនីយដ្ឋាន និងហាងលក់ទំនិញបែបប្រពៃណីនៅក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងនៃការប្រកួត ខណៈដែលទីក្រុងដែលមិនមែន ជាម្ចាស់ផ្ទះបានឃើញការផ្លាស់ប្តូរតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ បន្ថែមពីលើទីក្រុងធំៗដូចជាញូវយ៉ក និងឡូសអាន់ជឺឡេស ទីក្រុងជាច្រើនទៀតដូចជាហ្វីឡាដែលហ្វៀ និងកែនសាសស៊ីធីក៏បានឃើញការកើនឡើងនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកីឡា លោក Victor Matheson បានអះអាងថា ព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកនាំមកនូវភាពរំភើប និងជំរុញការចំណាយនៅក្នុងទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ ប៉ុន្តែមានភស្តុតាងតិចតួចណាស់ដែលបង្ហាញថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះជួយសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក ឱ្យកាន់តែមានជីវភាពធូរធារក្នុងរយៈពេលវែង។ ព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ ២០២៦ បានធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី ១១ ខែមិថុនា ដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកក្កដា ដោយអេស្ប៉ាញបានឈ្នះជើងឯកបន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជម្នះ ១-០ លើអាហ្សង់ទីន។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងចំនួន ១៦ នៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា។

(សុខភាព)៖ កាហ្វេ សម្បូរទៅដោយជាតិកាហ្វេអ៊ីន និងសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម អាចជំរុញការផលិតអាស៊ីតក្រពះ ដែលជួយគ្រប់គ្រងចលនាពោះវៀន។កាហ្វេជួយបំបាត់ការទល់លាមកជាចម្បងដោយសារតែសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការជំរុញការកន្ត្រាក់នៅក្នុងពោះវៀនធំ។ កាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេបង្កើនសកម្មភាពរបស់សាច់ដុំរលោងនៅក្នុងពោះវៀនធំ ដោយជំរុញចលនាកាកសំណល់តាមរយៈពោះវៀន។ លើសពីនេះ កាហ្វេបង្កើនបរិមាណអរម៉ូនហ្គាស្ទ្រីន ដែលជំរុញពោះវៀនធំ ហើយអាស៊ីតក្លរ៉ូជេនិកបង្កើនអាស៊ីតក្រពះ ដែលជំរុញការរំលាយអាហារ និងធ្វើឱ្យចលនាពោះវៀន កាន់តែងាយស្រួល ។កាហ្វេមានប្រសិទ្ធភាពបញ្ចុះលាមក ដោយជួយពន្លឿនចលនាពោះវៀន ប៉ុន្តែវាមិនគួរប្រើជាការព្យាបាលការទល់លាមកទេ។ ការផឹកកាហ្វេច្រើនពេកអាចបណ្តាលឱ្យខ្សោះជាតិទឹក ដោយសារតែការទទួលទានទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់ ដែលធ្វើឱ្យការទល់លាមកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ការផឹកកាហ្វេក្នុងបរិមាណច្រើន អាចធ្វើឱ្យរលាកបំពង់រំលាយអាហារបានយ៉ាងងាយ និងរំខានដល់ចលនាពោះវៀន។ដើម្បីរក្សាប្រព័ន្ធរំលាយអាហារឱ្យមានសុខភាពល្អ និងកាត់បន្ថយការទល់លាមក សូមផ្តោតលើរបបអាហារមានតុល្យភាព ផឹកទឹកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងហាត់ប្រាណជាប្រចាំជំនួសឱ្យការទទួលទានកាហ្វេច្រើនពេក។ ការប្រើប្រាស់កាហ្វេច្រើនពេក ដើម្បីបំបាត់ការទល់លាមកអាចនាំឱ្យមានការខ្សោះជាតិទឹក និងរលាកក្រពះពោះវៀន។ ការទទួលទានជាប្រចាំក៏កាត់បន្ថយការឆ្លើយតបរបស់រាងកាយចំពោះផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំបញ្ចុះលាមករបស់កាហ្វេផងដែរ។ ដោយសារតែធម្មជាតិអាស៊ីតរបស់វា ការទទួលទានកាហ្វេច្រើនពេកអាចបណ្តាលឱ្យច្រាលក្រពះ រមួលក្រពើ ឬក្អួត។កាហ្វេត្រូវបានបែងចែកជាកាហ្វេដែលមានជាតិកាហ្វេអ៊ីន និងកាហ្វេដែលគ្មានជាតិកាហ្វេអ៊ីន។ កាហ្វេដែលគ្មានជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅតែអាចជំរុញពោះវៀនធំ រក្សាចលនាពោះវៀនឱ្យបានទៀងទាត់ និងជួយបំបាត់ការទល់លាមក ទោះបីជាឥទ្ធិពលនេះស្រាលជាងកាហ្វេដែលមានជាតិកាហ្វេអ៊ីនក៏ដោយ។ផ្លែឈើដែលសម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃរលាយស្រូបយកទឹកនៅក្នុងពោះវៀន ដែលធ្វើឱ្យលាមកទន់ និងងាយស្រួលបន្ទោរបង់។ មាតិកាទឹកធម្មជាតិរបស់វា ក៏រួមចំណែកដល់ការបន្ទន់លាមកផងដែរ។ បន្លែបៃតង បន្លែបៃតង និងសណ្តែក ដែលសម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃរលាយ អាចធ្វើអោយប្រសើរឡើងនូវការរំលាយអាហារ និងកាត់បន្ថយការហើមពោះ។ អ្នកអាចប្រោះគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដូចជាគ្រាប់ល្ពៅ និងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីលើសាឡាដ និងស្មូទី ដើម្បីបន្ថែមជាតិសរសៃទៅក្នុងរបបអាហាររបស់អ្នក និងបំបាត់ការទល់លាមក។

(ភ្នំពេញ)៖ សាធារណៈជនដែលជាអ្នកគាំទ្រផលិតផលកូនខ្មែរ «សាប៊ូស្ពៃ» សូមបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន អតិថិជនធ្លាប់ប្រើដំបូងមានគុណភាព ប្រើលើកទី២ ឬទី៣បែរជាមានបញ្ហាអាចប៉ះចំសាប៊ូស្ពៃក្លែងដែលកំពុងចរាចរ នៅលើទីផ្សារដែលត្រូវបានមន្ត្រី ក.ប.ប ចុះបង្ក្រាបទីតាំងមួយកន្លែង ស្ថិតនៅផ្ទះលេខ១៣៩ ផ្លូវលេខ២៨៦ សង្កាត់ទួលស្វាយព្រៃ ខណ្ឌបឹងកេងកង រាជធានីភ្នំពេញ រកឃើញទីតាំងឃ្លាំងស្តុកសាប៊ូ «ស្ពៃ» ក្លែងក្លាយជាច្រើនតោន។ ការចុះបង្ក្រាបនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីទទួលបានបណ្ដឹងសុំអន្តរាគមន៍ពីសហគ្រាស LSV Industry ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិតសាប៊ូស្ពៃ ម៉ាក Empress នារសៀលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ថ្មីៗនេះ។ក្នុងប្រតិបត្តិការនោះ មន្ត្រីជំនាញ នៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង (ក.ប.ប.) ក្រោមការសម្របសម្រួលនីតិវិធីពីព្រះរាជអាជ្ញារង នៃអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានរកឃើញទីតាំងខាងលើកំពុងធ្វើសកម្មភាពលក់-ចែកចាយ និងស្តុកទុកផលិតផលក្លែងក្លាយ និងក្លែងម៉ាកសញ្ញា Empress របស់សហគ្រាស LSV Industry។ ការរកឃើញនេះបានបញ្ជាក់ ពីការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើកម្មសិទ្ធិបញ្ញា និងការបោកប្រាស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ជាមួយគ្នា តាមរយៈគណនីហ្វេសប៊ុក លោកស្រី នុត សម្ផស្ស ម្ចាស់សហគ្រាស LSV Industry បានបង្ហោះសំណេរមានខ្លឹមសារទាំងស្រុងថា៖ «នាងខ្ញុំក្នុងនាមជាម្ចាស់សហគ្រាស ជា SME ក្នុងស្រុក សូមសំណូមពរទៅដល់សមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ សូមមេត្តាជួយរកយុត្តិធម៌ដល់យើងខ្ញុំ ជាអ្នករងគ្រោះក្នុងករណីក្លែងបន្លំ ម៉ាកផលិតនេះផង ព្រោះក្នុងនាមជាផលិតផលក្នុងស្រុក យើងខំប្រឹងប្រែងខ្លាំងណាស់ ទើបទទួលបានការគាំទ្រក្នុងទីផ្សារ ហើយឥឡូវត្រូវមកជួបរឿងបែបនេះ។ យើងខ្ញុំទាំងអស់គ្នា មានទាំងក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគីមីខ្មែរ ក្រុមបច្ចេកទេសផលិត ក្រុមកសិករ ក្រុមការងារផ្នែកផ្សេងៗ បានចំណាយពេលវេលា កម្លាំងចិត្ត កម្លាំងកាយអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទម្រាំតែមានលទ្ធផលល្អ ស្រាប់តែមករងផលប៉ះពាល់ពីទង្វើល្មើស ច្បាប់របស់ជនល្មើសទាំងនេះ»។ ក្រោយពីចុះត្រួតពិនិត្យរួច សមត្ថកិច្ចជំនាញបានសម្រេចឃ្លុំបេបិទទីតាំងខាងលើជាបណ្ដោះអាសន្ន និងបានអញ្ជើញម្ចាស់ទីតាំងជាជនជាតិចិនមកបំភ្លឺនៅអគ្គនាយកដ្ឋាន ក.ប.ប. ដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងរកប្រភពនៃ ផលិតផលក្លែង ម៉ាកទាំងអស់នោះ និងវែកមុខរកអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងករណីនេះ។